Төктік кайра (Fratercula cirrhata) – Солтүстік Тынық мұхитында кездесетін, ірі тұмсықты, сары тоқылды теңіз құсы. Сипаттамасы, өлшемдері, ерекшеліктері.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Құс түрлері
Species of bird
Тарақты тұмсық (Fratercula cirrhata), сондай-ақ, шоқты тұмсық деп те аталады, Тынық мұхитының солтүстігінде таралған, орташа мөлшердегі, пелагикалық теңіз құсы. Ол тұмсықтықтар (Alcidae) тұқымдасына жатады және Fratercula туысына жататын үш тұмсықтың бірі. Оны қалың қызыл тұмсығы және сары шоқтары арқылы оңай тануға болады.
The tufted puffin (Fratercula cirrhata), also known as crested puffin, is a relatively abundant medium sized pelagic seabird in the auk family (Alcidae) found throughout the North Pacific Ocean. It is one of three species of puffin that make up the genus Fratercula and is easily recognizable by its thick red bill and yellow tufts.
Сипаттама
Туфлиді пуффиндердің ұзындығы шамамен 45-50 см, қанаттарының ұзындығы да сондай болады. Олардың салмағы шамамен үш килограмның төрттен үш бөлігін (1.6 кг) құрайды, бұл оларды барлық пуффиндердің ең ірісі етеді. Батыс Тынық мұхитындағы құстар, шығыс Тынық мұхитындағыларға қарағанда сәл ірілеу, ал еркектер ұрғашылардан аздап үлкен болады. Олардың түсі негізінен қара, ал беттерінде ақ дақ бар. Басқа пуффин түрлеріне тән, олардың өте жуан, көбінесе қызыл, кейде сары және жасыл іздері бар мүсілі бар. Оларды ерекшелейтін және аталған атауы – жылтыр сары түйіншелер (цирри), олар жазғы көбею маусымы жақындағанда екі жынысты құстардың да басында пайда болады. Жазда олардың аяқтары қызыл, ал беттері ақ түске енеді. Тамақтанатын кезде түйіншелер түсіп, қауырсындары, мүсілі мен аяқтары жылтырлығын жояды. Басқа алкидтер сияқты, олардың қанаттары салыстырмалы түрде қысқа, суға сүңгіп, су астында жүзуге және олжа ұстауға бейімделген, бірақ олардың сырғанауына мүмкіндік бермейді. Осының салдарынан, олардың қалың, қара миоглобинге толы кеуде бұлшық еттері бар, олар жылдам және күшті қанат соғуына бейімделген, оны ұзақ уақыт бойы сақтай алады. Жастар туфлиді пуффиндер қысқы ересектерге ұқсайды, бірақ кеудесі сұр қоңыр, ал құрсағы ақ түске дейін ағарады, мүсілі сары қоңыр түсті болады. "Пуффин" деген халықтық атау – "ісінген" мағынасында, бастапқыда жас құстардың майлы, тұздалған етіне, бұрынғыда "Манкс пуффин" деп аталған, туыс емес түрдің – Манкс каңбасшысының (Puffinus puffinus) етіне қолданылған. Бұл англо-нормандық сөз (орта ағылшын тілінде pophyn немесе poffin) сақталған денелерге қолданылған. Атлантикалық пуффин бұл атауды кейінірек алды, мүмкін, ұқсас ұя салу әдеттеріне байланысты, және 1768 жылы Пеннант бұл түрге ресми түрде қолданды. Олар мүйізді пуффиндермен (F. corniculata) ортақ мекендеу орындары болғанымен, туфлиді пуффиннің таралу аймағы көбінесе шығысқа қарай орналасқан. Олар Оңтүстік Калифорния жағалауындағы Солтүстік Канал аралдарына дейін кішкентай топтарда ұя салады. Алайда, Канал аралдарындағы соңғы растаулы көру 1997 жылы болған. Туфлиді пуффиндер әдетте жыртқыштарға қолжетімсіз аралдар мен жартастарды, өнімді суларға жақын және олардың әуеге сәтті көтерілуіне жеткілікті биіктікте таңдайды. Идеалды мекен – тік, бірақ салыстырмалы түрде жұмсақ топырақ және шұңқырлар жасауға арналған шөптер. Қысқы азықтандыру маусымында олар уақыттарын көбінесе теңізде өткізеді, Солтүстік Тынық мұхиты бойымен және оңтүстікке қарай Жапония мен Калифорнияға дейін аумағын кеңейтеді.
Tufted puffins are around in length with a similar wingspan and weigh about three quarters of a kilogram (1.6 lbs), making them the largest of all the puffins. Birds from the western Pacific population are somewhat larger than those from the eastern Pacific, and male birds tend to be slightly larger than females. They are primarily black with a white facial patch, and, typical of other puffin species, feature a very thick bill, primarily red with some yellow and occasionally green markings. Their most distinctive feature and namesake are the yellow tufts (cirri) that appear annually on birds of both sexes as the summer reproductive season approaches. Their feet become bright red and their face is also bright white in the summer. During the feeding season, the tufts molt off and the plumage, beak, and legs lose much of their luster. As among other alcids, the wings are relatively short, adapted for diving, underwater swimming, and capturing prey rather than gliding, of which they are incapable. As a consequence, they have thick, dark myoglobin rich breast muscles adapted for a fast and aerobically strenuous wing beat cadence, which they can nonetheless maintain for long periods of time. Juvenile tufted puffins resemble winter adults, but with a grey brown breast shading to white on the belly, and a shallow, yellowish brown bill. The vernacular name puffin – puffed in the sense of swollen – was originally applied to the fatty, salted meat of young birds of the unrelated species, the Manx shearwater (Puffinus puffinus), formerly known as the "Manks puffin". It is an Anglo Norman word (Middle English pophyn or poffin) used for the cured carcasses. The Atlantic puffin acquired the name at a much later stage, possibly because of its similar nesting habits, and it was formally applied to that species by Pennant in 1768. While they share some habitat with horned puffins (F. corniculata), the range of the tufted puffin is generally more eastern. They have been known to nest in small numbers as far south as the northern Channel Islands, off the coast of southern California. However, the last confirmed sighting at the Channel Islands occurred in 1997. Tufted puffins typically select islands or cliffs that are relatively inaccessible to predators, close to productive waters, and high enough that they can take to the air successfully. Ideal habitat is steep but with a relatively soft soil substrate and grass for the creation of burrows. During the winter feeding season, they spend their time almost exclusively at sea, extending their range throughout the North Pacific and south to Japan and California.
Өсіру
Көбеюі оқшауланған аралдарда жүзеге асады: Британдық Колумбия жағалауындағы бір колонияда 25 000-нан астам жұп тіркелген. Ұя әдетте, қазықша мен тырнақтарымен қазылған қарапайым қуыс болады, бірақ кейде тастардың арасындағы жарық та пайдаланылады. Ұя іші өсімдіктер мен қауырсындармен жақсы төселген. Ұсыну кезінде құстар көкте ұшу, мақтанышпен серуендеу және жұптасу амалдарын көрсетеді. Әдетте маусым айында бір жұмыртқа туады, оны екі ата-анасы 45 күнге жуық инкубациялайды. Жұмыртқалар таза ақ немесе ақшыл сары түсті, жылтыр емес. Олардың қабығында көбінесе көмескі күлгін түсті іздер болады. Балалар ұядан 40-55 күн аралығында ұшып кетеді. Тюфтиндер үш жасқа дейін толығымен суда өмір сүретін жануарлар болып табылады, тек көбею маусымында туған жерлеріндегі жартастарға оралады. Олар ұядан шыққанда көбінесе жағадан алыс болады.
Breeding takes place on isolated islands: over 25,000 pairs have been recorded in a single colony off the coast of British Columbia. The nest is usually a simple burrow dug with the bill and feet, but sometimes a crevice between rocks is used instead. It is well lined with vegetation and feathers. Courtship occurs through skypointing, strutting, and billing. A single egg is laid, usually in June, and incubated by both parents for about 45 days. The eggs are pure white or pale buff and are without gloss. They very often have barely perceptible shell markings of dull purplish color. Fledglings leave the nest at between 40 and 55 days. Tufted puffins may be purely aquatic locomotive animals until they are three, living entirely as marine animals returning to shore only to breed on the nesting cliffs where they hatched. They tend to be well offshore when hatching.
Диета
Төктік пушниктер әртүрлі балықтармен және теңіз омыртқасыздарымен қоректенеді, оларды беттен суға сүңгіп түсіп аулайды. Дегенмен, олардың рационы жасқа және орналасқан жерге қарай күрт өзгереді. Ересек пушниктер көбінесе омыртқасыздарға, әсіресе, кальмар мен крилге тәуелді. Жағалаудағы колониялардағы қозылар негізінен тас балық және құм балықтары сияқты балықтармен қоректенеді, ал пелагикалық жерлерге жақын колониялардағы қозылар омыртқасыздарға көбірек тәуелді. Көптеген қозылар демалыс балықтарды да жейді, бұл пушниктердің белгілі бір деңгейде мұхит түбінде қоректенетінін көрсетеді. Қоректену орындары ұялану орындарынан қашықта болуы мүмкін. Пушниктер өз мүңкілерінде көп мөлшерде ұсақ балықтарды сақтап, оларды балаларына жеткізе алады.
Tufted puffins feed on a variety of fish and marine invertebrates, which they catch by diving from the surface. However, their diet varies greatly with age and location. Adult puffins largely depend on invertebrates, especially squid and krill. Nestlings at coastal colonies are fed primarily fish such as rockfish and sandlance, while nestlings at colonies closer to pelagic habitats are more dependent on invertebrates. Demersal fish are consumed in some quantity by most nestlings, suggesting that puffins feed to some extent on the ocean bottom. Feeding areas can be located far offshore from the nesting areas. Puffins can store large quantities of small fish in their bills and carry them to their chicks.
Жыртқыш және қауіп-қатерлер
Тюфлиді пуффиндерді қарлы баз, аққалпақ бүркіттер, саябақ соқырлар сияқты түрлі құс жыртқыштары мен Арктикалық түлкі сияқты сүтқоректілер жейді. Түлкілер басқа құстарға қарағанда пуффиндерді артық жақсы көреді, сондықтан бұл құс олар үшін басты нысана болып табылады. Қол жеткізу қиын жартастарды және сүтқоректілер жоқ аралдарды таңдау оларды құрлықтағы жыртқыштардан сақтайды, ал иінде жұмыртқа салу шағалалар мен қарғалар сияқты жұмыртқа жеушілерден тиімді қорғауға көмектеседі.
Tufted puffins are preyed upon by various avian raptors such as snowy owls, bald eagles and peregrine falcons, and mammals like the Arctic fox. Foxes seem to prefer the puffin over other birds, making the bird a main target. Choosing inaccessible cliffs and entirely mammal free islands protects them from terrestrial predators while laying eggs in burrows is effective in protecting them from egg scavengers like gulls and ravens.
Адамдармен қарым-қатынасы
Солтүстік Тынық мұхитының алеут және айну халқы (оларды Этупирка деп атаған) дәстүрлі түрде тамақ және қауырсын алу үшін туфлиді гагараны аулаған. Оның терісінен қауырсыны ішкі жағына қаратып кигізілетін берік паркалар жасалған, ал жібектей түктері әшекейлеуге қолданылған. Бүгінде туфлиді гагараны аулау оның таралған аймағының барлық жерінде заңсыз немесе ұсынылмайды.
The Aleut and Ainu people (who called them Etupirka) of the North Pacific traditionally hunted tufted puffin for food and feathers. Skins were used to make tough parkas worn feather side in and the silky tufts were sewn into ornamental work. Currently, harvesting of tufted puffin is illegal or discouraged throughout its range.
Пьюгет саундтың қорғалу жағдайы
Пьюгет сауындағы балықтар мен жағалау құстарын сақтау үшін көптеген ережелер мен нормалар белгіленді. Вашингтон штатының Табиғи ресурстар департаменті (DNR) Смит және Майнор аралдарын қоршаған су қорғау аймақтарын құрды. Ұсынылған су қорғау аймағына жағалау және теңіз түбінің кең аумағы кірді. Бұл аралдар тулпар қанағаттар мен теңіз сүтқоректілері сияқты көптеген теңіз құстарына қажетті мекендеу ортасын ғана емес, сонымен қатар Пьюгет сауындағы ең ірі кептер ормандарын қамтиды. Бұған қоса, Қорғаныс аралының қорғау аймағы теңіз құстарының көбеюіне көмектесу үшін көпшілікке жабық. Қорғаныс аралы Пьюгет сауынындағы паффиндердің соңғы екі ұялау ошағының бірін қамтиды, ал паффиндердің шамамен 70% осы аралда ұялайды.
Many rules and regulations have been set out to try to conserve fishes and shorebirds in Puget Sound. The Department of Natural Resources (DNR) of Washington State has created aquatic reserves surrounding Smith and Minor Islands. Over of tidelands and seafloor habitat were included in the proposed aquatic reserve. Not only do these islands provide the necessary habitat for many seabirds such as tufted puffins and marine mammals, but this area also contains the largest kelp beds in all of Puget Sound. In addition, Protection Island reserve has also been off limits to the public to aid marine birds in breeding. Protection Island contains one of the last two nesting colonies of puffins in Puget Sound, and about 70% of the tufted puffin population nests on this island.