Кіріспе

АҚШ колледж спортындағы мектептердің жіктелуі

"Mid-major" термині АҚШ-тағы жоғары білім оқу орындары спортында, әсіресе ерлер баскетбол командалары арасында, NCAA I дивизионы деңгейінде қолданылады. Ол Power Five конференцияларына (Big Ten, Big 12, SEC, Pac-12 және ACC) және Big East-ке кірмейтін спорттық конференцияларды білдіреді, олар жиынтығында "Power Six" немесе "ірілер" деп аталады. "Mid-major" терминін 1977 жылы Америка Католик университетінің ерлер баскетбол командасының бас жаттықтырушысы Джек Кванч ойлап тапқан. NCAA I дивизионындағы спорттық конференцияларды ажырату үшін "ірі" немесе "mid-major" терминдерін мойындамайды және қолданбайды. Кейбір мектептер мен жанкүйерлер бұл терминді қарапайымдыққа салып, жағымсыз деп санайды, ал басқалары оны қабылдайды.

Баскетбол

Әдетте, бұл термин Power Five-тан басқа конференцияларға мүше болып табылатын командаларды атау үшін қолданылады. Басқалары бұл терминнің "жақсы" жылда NCAA турниріне қатысқан командалардың саны, конференцияның NCAA турниріндегі жетістіктері, тіпті конференцияның кірісі мен көрермендер саны сияқты кездейсоқ критерийлерге негізделгенін айтады. Big East конференциясы Power Five-ке кірмейді, бірақ баскетболдағы күшті конференция ретінде танылады, ал БАҚ кейде Power Five пен Big East комбинациясын сипаттау үшін "Power Six" терминін қолданады. NCAA Ұлттық шақыру турниріне іріктеу кезінде осы айырмашылықты ресми түрде мойындады, себебі ACC, Big East, Big Ten, Big 12, Pac 12 және SEC конференциялары NCAA турниріне шақырылмаған, NCAA бағалау құралы (NET) бойынша ең жоғары рейтингтегі екі командаға автоматты түрде ұсыныс береді. Бұдан өзге, Atlantic 10, Missouri Valley және Mountain West сияқты басқа конференциялар да кейде "жоғары деңгейлі" деп аталады. Сонымен қатар, осы конференциялардың бірінен тыс, West Coast Conference мүшесі Гонзага командасы, орта деңгейлі команда ретінде танылса да, қазіргі уақытта Power Six деңгейіндегі командаға тең деп есептеледі. ESPN-нің Кевин Коннорс ерлер баскетбол командаларының орта деңгейлі командаларын "жеті үздік конференциядан (Power Five, Big East, AAC) және Гонзагадан тыс командалар" деп анықтайды. ESPN журналисі Джефф Борзелло 2022 жылы Гонзаганы "күшті конференция" командасы деп атады. ESPN ғана Гонзаганың ерлер баскетбол командасын орта деңгейлі деп санамайды; CBS Sports журналисі Мэтт Норландер 2022-23 маусымындағы орта деңгейлі конференциялар мен командалар туралы алдын ала шолу жасағанда Гонзаганы "орта деңгейлі емес" деп атады. 2022 жылы Гонзаганың үш Power Six конференциясымен – Big East, Big 12 және Pac 12 – мүшелікке қатысты алдын ала келіссөздер жүргізгені хабарланды. Көптеген "орта деңгейлі" конференциялардың, әсіресе Гонзага командасының тұрақты жетістіктерін ескере отырып, жоғары деңгейлі конференцияларға "орта деңгейлі" және "күшті" аталымдарымен өзін ерекшелендіру қиынға соғады, егер бұрынғы BCS футбол конференциясына қатысу ерекшелігін ескермесе. Дегенмен, турнир 64 командаға дейін ұлғайғаннан бері, қазіргі орта деңгейлі конференциядан шыққан бір ғана команда ұлттық чемпионатты жеңіп алды – 1990 жылы Big West Conference мүшесі UNLV. (Луисвилл 1980 және 1986 жылдары Metro Conference мүшесі ретінде ұлттық чемпионаттарды жеңіп алды, ол Conference USA-ның алғашқысы және сол кездегі күшті баскетбол конференциясы болды.)

Ортаңғы курстарда кездесетін мәселелер

Орта буынды командалар көбінесе ірі конференциялардың қарсыластарын, әсіресе өз алаңында шақыруда қиындыққа кездеседі. Ірі конференция командалары әдетте жоғары сапалы орта буынды команданы шақырмайды, себебі олардың жеңілу мүмкіндігінің ыңғайсыз жоғары екенін біледі (әсіресе ойын орта буынды команданың алаңында болса) және егер ірі команда жеңсе, бұқаралық ақпарат құралдарында үлкен емес мектепті жеңгені үшін көп пайда болмайды. Кейбір ірі конференция командалары қосымша бәсекелі командалармен ойындарды жоспарлау қазіргі команданың дамуы үшін қажет емес деп санайды, өйткені олар конференция кезінде жеткілікті "қиын ойындар" болатынына сенімді. Бұл құбылыс көбінесе ірі командалардың төменгі деңгейдегі орта буынды конференция командаларымен (жақсы орта буынды командалардың шақыруларын қабылдамай) конференциядан тыс кестеде ойнауында көрінеді, осылайша нашар қарсыластарға қарсы өте әсерлі рекордтар орнатып, жоғары сапалы орта буынды командаларды айналып өтеді. Соңғы жылдары NCAA турнирлік іріктеу комитеті команданың кестесінің күшін (SOS) конференциядан тыс бөлігінде маңызды екенін атап өтті. Конференциядан тыс төменгі рейтингтегі SOS-қа ие командалар көбінесе жазаланады және кейде турнирге тіпті іріктелмейді. 2006 жылы Флорида штаты 333 команданың ішінде #316 орын алғандықтан, турнирден тыс қалды. Көптеген орта буынды командалардың ірі конференциялардың қарсыластарын шақырудағы қиындықтары NCAA баскетбол чемпионаты турниріне және Ұлттық шақыру турниріне қатысу мүмкіндігіне үлкен әсер етеді. Көбінесе, үздік рекордтарға ие орта буынды командалар NCAA турниріне үлкен орынға ие болады, себебі орта буынды командалардың кестесі көбінесе төмен болады, ал BCS конференцияларынан орташа рекордтарға ие командаларға артықшылық беріледі. "Ірі" қарсыластармен ойнау мүмкіндігі болмағандықтан, көптеген орта буынды командалар турнир үмітін өз конференциясының маусымды аяқтайтын турнирінде (NCAA турниріне автоматты орынды уәде етеді) жеңіске жетуі керек, себебі үлкен өтінім алу мүмкіндігі көбінесе алыс. Конференция турнирінде жеңіске жетіп, турнирге қатысатын орта буынды командалар тұрақты түрде төменгі сатыда орналасады (сегіз ойынның төртеуі ойын тұқымдарында орта буынды чемпионаттарға арналған), бұл олардың турнирден тез шығарылуын қамтамасыз етеді, себебі олар бірінші ойында турнирдегі ең күшті командалармен кездесуі керек. (Ойынға қатысушылардың тек біреуі ғана 1 тұқымды жеңген, ол 2023 жылы Фэрли Дикинсон Пердьюді жеңген; 2018 жылға дейін 16 тұқым 1 тұқымды жеңген жоқ.) Орта буынды командалардың маусымнан кейінгі баскетбол ойнау мүмкіндіктерін кеңейту үшін кейбір ресми емес турнирлер пайда болды, соның ішінде CollegeInsider.com турнирі және College Basketball Invitational; алайда, көптеген мектептер кішкентай болғандықтан, олар осы төлемақымен қатысатын турнирлерге қатысу ақысын төлей алмайды, ал кейбір орта буынды мектептерде оларға қатысуға тыйым салынған. Гонзага Буллдогс командасы сәл басқаша қиындықтарға тап болады. 1999 жылы Elite Eight-ке қатысқаннан бері ол өзін орта буынды конференциядағы ірі бағдарламаға ең жақын нәрсе ретінде табысты түрде қалыптастырды, тіпті Батыс жағалау конференциясы турнирін жеңбеген жылдары да турнирге қатысты. Оның орта буынды конференциядағы орны енді турнирге қатысу мәселесіне қатысты негізгі мәселе емес, бірақ турнирлік сеансқа кері әсер етеді. Буллдогс әдетте ұлттық бәсекеге қабілетті конференциядан тыс кестеде ойнайды, жиі жолға шығады және ұлттық атақты қарсыластарды жеңуге қабілетті екенін дәлелдеді. Алайда, Батыс жағалау конференциясының (WCC) салыстырмалы әлсіздігі Гонзаганың кестесінің күшін төмендетеді, бұл өз кезегінде Буллдогстың рейтингтік пайыздық индексін (RPI) төмендетеді (турнирді таңдаудағы маңызды сандық критерий). Гонзаганың қиындықтары Джерри Тарканян басқарған Невада Лас-Вегастың қиындықтарына ұқсас болды, оның "Жүгіруші бүлікшілер" 1974 жылдан 1992 жылға дейін салыстырмалы түрде әлсіз Биг-Вест конференциясында (бұрынғы Тынық мұхит жағалауы спорттық қауымдастығы) басым болды. Ксавьер университеті - бұл Үлкен Шығысқа қосылу алдында орта буынды лейблді жеңу керек болған тағы бір бағдарлама. 2008 жылдың 9 қаңтарында PG Drew Lavender Rivals басылымы "Аптаның орта буын ойыншысы" деп атады, бірақ Лавендер бұл сыйлықты қабылдамауға мәжбүр болды, себебі Ксавье енді орта буынды емес. Бұл оқиға көптеген танымал журналистердің Атлантик 10 орта буынды ірі конференция болып санала ма, жоқ па деген пікіріне әсер етті. Бұл мәселе енді Ксавьеге қатысты емес, өйткені ол 2013 жылы қайта құрылған Үлкен Шығысқа қосылды. Кейбір орта буынды командалар енді үлкен жақын ареналарда "үйде" ойындар ойнауды қалайды. Гонзага өз қаласындағы Спокан Аренасын немесе Сиэтлдағы KeyArena-ны осы үлкен көрермендерге арналған ойындар үшін пайдаланады. Кейбір орта буынды және ірі конференция командалары кампустан тыс ареналарды тұрақты пайдалануға көшті. Saint Bonaventure университеті, Division I-дегі ең кішкентай колледждердің бірі, Blue Cross Arena (Рочестер) және KeyBank Center (Буффало) ареналарында үнемі ойындар өткізеді. 2006 жылғы ерлер турниріндегі NCAA турнирлік іріктеуі орта буынды бағдарламаларға қатысты дауға себеп болды. Көптеген командалар орта буынды конференциялардан конференциядан тыс кестелерінде бұрын-соңды болмаған табысқа жетті және осылайша маусым бойы RPI-де жоғары рейтингте болды. 2005 жылғы маусым алдында NCAA-ның RPI рейтингтік процесіндегі өзгеріс сондай-ақ көптеген командалардың мүмкіндіктерін жақсартты, үй және сыртқы ойындарды тең қарастыратын формуладан сыртқы ойындарға жоғары салмақ беретін формулаға өтті. Көптеген BCS конференция командалары конференциядан тыс тек бір немесе екі ойынды сыртта ойнағандықтан, орта буынды командалардың RPI рейтингтерін де-факто арттырды, бұл NCAA турнирлік іріктеу комитеті осы "жаңа" RPI нұсқасын қалай пайдаланады деген болжамдарға әкелді. Комитет ең жоғары рейтингтегі RPI командасын, Миссури аймағының #21 Missouri State командасын турнирден шығарған жаңа прецедент орнатқанына қарамастан, күшті RPI-ға ие кейбір орта буынды командалар төменгі рейтингтегі BCS конференция командаларынан үлкен орын алды. Бұл спорт жазушылары мен BCS конференция командаларының жаттықтырушыларынан қатыгез сынға ұшырады. Бұл сын BCS конференцияларының алты командасы комитеттен өткен жылдарға қарағанда көбірек (32) орын алғаны туралы фактіге қарсы келді. Таңдалған орта буынды конференция командалары осы сынды мойынсоқтап, рекордтық санда (бес) "Sweet 16" турниріне өтті. Одан да маңыздысы, олардың бірі, Colonial Athletic Association-ның Джордж Мейсон командасы, Final Four-ға жетті. 2008 және 2009 жылдардағы NCAA турнирлерінде орта буынды Сиена командасы күшті өнер көрсетіп, Вандербилт және Огайо штатын жеңіп, екінші раундқа өтті. 2010 жылғы NCAA Division I ерлер баскетбол турнирінде Батлер университетінің Буллдогтары Final Four-ға жетті, қазіргі (1985–қазіргі уақыт) дәуірде Final Four-ға жеткен үшінші орта буынды команда болды. 3 сәуірде олар Big Ten Conference-тің Мичиган штатын жеңіп, 1998 жылдан бері ұлттық чемпионат ойынына жеткен екінші орта буынды команда атанды. 2011 жылғы NCAA Division I ерлер баскетбол турнирі 1985 жылы турнир 64 командаға дейін кеңейгеннен бері екі орта буынды команда Final Four-да кездескен алғашқы рет болды. Батлер университетінің Буллдогтары Жаңа Орлеандағы Оңтүстік аймағын жеңіп, екінші рет қатысты. Colonial Athletic Association-ның Вирджиния Коммонвелт университетінің Рамдары Сан-Антониодағы Оңтүстік-Батыс аймағын жеңіп, алғашқы Final Four-ға қатысты...