Кіріспе

2006 жылғы Азия ойындары (دورة الألعاب الآسيوية 2006), ресми түрде XV Азия ойындары деп аталады, 2006 жылдың 1-15 желтоқсанында Катардың Доха қаласында өткен Азиядағы спорттық турнирлер. Ойындарда 39 спорт түрінен 424 турнир өтті. Доха өз аймағындағы алғашқы қала және Батыс Азиядағы екінші қала болды (Тегераннан кейін 1974 жылы) ойындарды өткізді. Қала 2030 жылы ойындарға қайтадан ие болады. Азияның Олимпиадалық кеңесінің 45 мүшесі алғаш рет осы жарысқа қатысты. Сондай-ақ, Eurosport бұл оқиғаны континенттен тыс жерде алғаш рет трансляциялады. Ойындарда 21 жарыс алаңы, соның ішінде жаңадан салынған Aspire жабық спорт кешені пайдаланылды. Ойындардың ашылу және жабылу салтанаты Халифа халықаралық стадионында өтті. Ойындарға алғаш рет трамплинмен жүгіру, шахмат және триатлон түрлері қатысты. Алғашқы медальдарды Қытай, одан кейін Оңтүстік Корея мен Жапония иеленді. Катар тоғызыншы орынды иеленді. Тәжікстан, Иордания және Біріккен Араб Әмірліктері Азия ойындарында тұңғыш рет алтын медаль жеңіп алды. Ойындар барысында 7 әлемдік және 23 Азиялық рекордтар бұзылды, ал Оңтүстік Кореялық жүзуші Пак Тхэ Хван ең құнды ойыншы деп жарияланды.

Шығындар

Катар $2,8 млрд-ты орындарды дайындау үшін жұмсады, соның ішінде 50,000 орындық Халифа стадионын бастапқы 20,000 орындықты жаңарту және әлемдегі ең үлкен жабық спорттық күмбезді Aspire жабық спорт кешенін салу.

Еріктілер

Дохада 2006 жылғы Азия ойындарының волонтерлік бағдарламасы 2004 жылдың шілдесінде басталды. Еріктілер арнайы киім киіп, Аль-Гарафа орта мектебіндегі біркелкі тарату және аккредиттеу орталығында топтасты.

Шам релесі

Шам эстафетасы 1958 жылдан бері Азия ойындарының ажырамас бөлігі болып табылады. 2006 жылғы 20 қаңтарда Доха Азия ойындарының ұйымдастыру комитеті 2006 жылғы Доха алау эстафетасының жоспарларын жариялады. Ол EFM Global Logistics компаниясына эстафетаның барлық логистикалық мәселелерін шешуге тапсырыс берді. 2006 жылғы басылымның шамшырағының салмағы 1,5 кг, биіктігі 72 см. Оның дизайны араб қайыңның қисық мүйіздерінен шықты, оның марон және ақ түстері Катар ұлттық туының түстері. Бұл Азиядағы бәсекелестік пен достықтың біріктіретін рухын бейнелейді. Эстафета 2006 жылдың 8 қазанында Доха гольф клубында қысқаша рәсіммен басталды, онда "Қонақжайлық жалыны" тақырыбында от жағылды. 3000-нан астам адам қатысқан бұл шарада Азия ойындарының бұрынғы 8 қаласына және Перс шығанағының төрт елінің мүшелеріне от шалынды. Шам Дохаға қайтып келді, оны шейх Джоан Бин Хамад Аль Тани ұстады, ал қаланың айналасындағы сапар 2006 жылдың 25 қарашасында басталып, Ойындардың ашылу салтанатына дейін жалғасты. Бірінші аялдама 2006 жылдың 11 қазанында Азия ойындарының туған жері Нью-Делиде болды. Онда алаудың жалыны Дхян Чанд ұлттық стадионында жанған мәңгілік Азия ойындарының жалынымен біріктірілді. 21 қазанда Хиросимадағы төртінші аялдамада факелдің жалыны қайтадан қосылды, бірақ қазір Хиросиманың Бейбітшілік мемориалдық саябағында жанған Бейбітшілік жалынымен. Жалпы, эстафета 13 ел мен 23 қала арқылы өтті, сондай-ақ, Катарға бара жатқанда, Тадж-Махал мен Ұлы Қытай қабырғасы сияқты бірнеше ескерткіштерді аралады. 55 күн ішінде 50 мың шақырым қашықтықты басып өткен эстафета бүгінгі күнге дейін Азия ойындары тарихындағы ең ұзақ эстафета болды.

Талисман

Ори есімді араб қасқыры ойындардың ресми талисманы болды. Ол Доханың жағалауында 2005 жылдың 1 қаңтарында Олимпиада ойындарына 700 күндік санау басталған кезде ашылды. Ол энергияны, шешімділікті, спорттық рухты, беріктікті, ынта-жігерді, қатысуды, құрметті, татулықты және көңіл көтеруді білдіреді; ол сондай-ақ үлкен спортшы ретінде сипатталады.

Медальдар

Ойындардың медальдарын Далла жарнама және Gulf Media агенттігі жасаған. Ойындарға арнап 3000-ға жуық алтын, күміс және қола медальдар жасалды. Оларда Ори, ресми ойындар талисманы, сондай-ақ Аверседе Аль Зубара форты және кері жағында ресми логотип болды.

Жылжыту

Ойынды насихаттау үшін ұйымдастырушылар Доха Корнишасында сағатты және ресми талисманның үлкен мүсінін салдырды. Сонымен қатар, олар қаланы баннерлермен және спорттық позалардағы талисманның 30 нақты өлшемімен безендірді. Қатар туризмі, ойындар туралы ақпарат пен мәліметтерді пайдаланушыларға ұсыну үшін қаладағы қонақ үйлер, сауда орталықтары мен кәсіпорындарда сенсорлық экрандық киосктар орнатылды. 2005 жылы 3 сәуірде Катардың ұлттық әуе компаниясы Qatar Airways Доха Азия ойындарын ұйымдастыру комитетімен (DAGOC) 10 миллион АҚШ доллары сомасында келісімге қол қойды. Авиакомпания өзінің жеті Airbus A330-ын Азия ойындарының үш түрлі көк, қызыл және сары түстеріне бояды және спорттық іс-шараны насихаттау үшін өзінің жаһандық жарнамалық науқанының бөлігі ретінде "Oryx" журналында спорттық іс-шара туралы 80 беттік арнайы нұсқаулық пен теледидар жарнамаларын шығарды.

Тауарлар сату

Ойындар кезінде тауарлар қаланың әртүрлі жерлерінде, соның ішінде жарыс орындарында сатылды.

Орындар

Ойындар негізінен қаладағы жаңа орындарды пайдаланды. Ойындар өткізілетін 23 алаң болды, оның 21-і - жарыстар алаңдары, қалғандары - Бас медиа орталығы мен Спортшылар ауылы. Үлкен жаңартудан кейін Халифа стадионында жаңа жүгіру трассасы, батыс бөлігінде жаңа жиналмалы мата шатыр құрылысы және шығыс бөлігінде аркасы болды. Аспайр академиясында велосипед жарыстарын өткізу үшін уақытша велодром салынды. Спортшылар ауылы 330,000 шаршы метрлік алаңға салынған, онда 32 тұрғын үй ғимараты, 811 спортшылар үшін бес бөлмелі пәтерлер және 45 Шеф-де-Миссиялар бар және 11500 спортшы мен команда басшыларын қабылдай алады.

Көлік

Доха халықаралық әуежайының кеңейтілуі 1 миллиард АҚШ долларына арналғаны белгілі болды. Бұл әуе қозғалысының көбеюіне және 45 Азия елдерінің 10500 спортшысының келуіне мүмкіндік туғызады. Сонымен қатар, Катардың мемлекеттік қоғамдық көлік қызметі, Катар көлік компаниясы (Mowasalat) ойын кезінде көрермендерге, спортшыларға, лауазымды адамдарға және еріктілерге қалада автобус, такси және лимузин қызметтерін көрсетті.

Ашылу рәсімі

Ашылу салтанатын Халифа халықаралық стадионында 50 мың көрермен, соның ішінде Халықаралық Олимпиада комитетінің Жаку Рогге, Иранның Махмуд Ахмадинежад, Палестинаның Исмаил Хания және Сирияның Башар Асад сияқты VIP қонақтар тамашалады. Ашылу салтанатын 2000 жылғы Сиднейдегі жазғы Олимпиада ойындарының ашылу салтанатын басқарған австралиялық Дэвид Аткинс басқарды және продюсерлік етті. Ашылу салтанатында Азия тарихында араб әлемінің мәдениетінің маңыздылығы көрсетіліп, аймақтың басқа Азия мәдениеттерімен байланысы туралы айтылды. Салтанатты рәсімде Гонконгтың Джеки Ченг, Үндістанның Болливуд жұлдызы Сунидхи Чуахан, Ливанның Маджида Эль Руми және испан теноры Хосе Каррерас сияқты бірнеше музыкалық әртістер өнер көрсетті. Салтанатты шараның соңында Катар әмірінің ұлы және Катар ат спорты командасының капитаны Мұхаммед бин Хамад әл Тани бас стадионда қазанды жағумен аяқталды. Сол уақытта Аспайр мұнарасының басында тағы бір қазан жағылды. Ойынды ресми түрде Катар әмірі шейх Хамад бин Халифа әл Тани ашты.

Жабылу рәсімі

Ақырғы салтанатта Таяу Шығыстың классикалық оқиғаларына құрмет көрсетіліп, ашылу салтанатының жалғасы ретінде қызмет етті. Көркем бағдарламаның басты кейіпкері ашылу салтанатында "Издеуші" рөлін сомдаған жас жігіт болды. Бірінші бөлімде бала сиқырлы кілемге ұшып, "Мың бір түн" классикалық ертегілеріне құрмет көрсеткен сиқырлы ертегілер дүниесіне кірді. Бұл сегментте "Түндер" кітабындағы Әли Баба мен қырық қарақшы, Теңізші Синбад және Аладин мен керемет шам сияқты оқиғаларға сілтеме жасалды. Әр түрлі оқиғаларды бейнелеу үшін бишілер, аттар және арнайы эффекттер қолданылды. Бір көріністе, ойын қазандығы стадионнан шыққан кезде өшірілді. Одан кейін "Орикс елі" деп аталатын тағы бір бөлім болды, онда әртүрлі билер орындалды. 45 елдің спортшылары өнерлі бағдарлама аяқталғаннан кейін стадионға кірді. Оңтүстік Кореялық жүзуші Пак Тхэ Хван жеті медаль, оның үшеуі жүзуден алтын медаль алып, Ойындардың ең үздік спортшысы атанды. Одан кейін ОАК президенті шейх Ахмад Аль Фахад Аль Сабах Ойындардың жабылғанын ресми түрде жариялады. Дәстүр бойынша, Қатар қарулы күштерінің қызметкерлері ОСА туыны түсірді, оны кейін Аспайр академиясының студенттері стадионнан шығарып тастады. Кейіннен Қытайдың ұлттық әніне Қытай туы көтерілді. Шейх Ахмад ОАК туынан Гуанчжоу қаласының әкімі Чжан Гуаннинге тапсырды, өйткені 2010 жылы бұл қала келесі Азия ойындарын өткізетін болды. Бұдан кейін "Шығыс әсемдігі" деп аталатын арнайы 10 минуттық тапсыру сегменті ұсынылды, онда Гуанчжоу келесі қонақжай қала ретінде таныстырылды. Бұл сегмент Қытайдың сахналық өнерінің дәстүрлі билерін заманауи ахуалмен біріктірді. Ойыннан кейін филиппиндік Леа Салонга "Триумф Оуэн" атты әнін орындады. Салтанатты шара ойындарының қорытындысын көрсететін салютпен аяқталды.

Медальдық кесте

Ойындарда үздік он NOC төмендегідей тізімделген. Қонақжай ел Катар ерекше аталып кеткен.

Хабар тарату

Доха Азия ойындарының эфирлік қызметі (DAGBS) және IMG Media арасындағы бірлескен кәсіпорын, қазір Халықаралық ойындар эфирлік қызметі (IGBS) 2004 жылдың қыркүйегінде құрылды және келесі айда ұйымдастырушы тағайындағаннан кейін ойындардың үйлестіруші телеарнасы ретінде қызмет етті. Ол халықаралық құқық иелеріне Ойындардың 2000 сағаттық мазмұнын таратты. Халықаралық хабар тарату орталығы Катар халықаралық көрме орталығында (QIEC) салынған. Еуропалық континенттегі көрермендер Eurosport-тың аймақтық телеарна ретінде бірінші рет бұл шараны тамашалайды.

Спортшының өлімі

Оңтүстік Кореялық ат спорты спортшысы Ким Хён Чиль 7 желтоқсан күні жаңбыр астында өткен кросс-контри жарысында аттан құлап, қайтыс болды. Жол-көлік оқиғасы үш күндік жарыстың кросс-контри кезеңінде сегізінші секіруде болған. Бундеберг Блэк атты жылқы оны айналдырғаннан кейін, ол Хамад бас ауруханасына жеткізілді, кейіннен ұйымдастыру комитеті оның өлімін растады. Ким Катар уақыты бойынша таңғы сағат 10.50-де, түстен аз бұрын қайтыс болды. Жол-көлік оқиғасы кезінде оның басы, мойны мен көкірек жағы қатты зақымдалған. Кимнің аты құлау кезінде ауыр жарақат алып, апаттан кейін евтаназияға ұшырады. Оңтүстік Кореяның Ұлттық Олимпиада комитетінің президенті Ким Жун Килдің айтуынша, жарыста болған адамдар жылқының ылғалды жағдайда дұрыс емес уақытта секіріп, тайғаққа құлап кеткенін айтты. Оңтүстік Кореяның ресми өкілдері бұл оқиғаға абайсызда немесе жаңбыр себеп болғанын анықтау үшін тергеу жүргізуді талап етіп отыр. "Менің кәсіби пікірімше, бұл апатқа ауа райы да, жер те әсер етпеді. Егер ат құлап кетсе, онда екі тонна кірпіштің үстіңе құлап түсуі сияқты. Бұл туралы ештеңе істей алмайсың", - деді Олимпиаданың техникалық бақылаушысы Энди Гриффитс. Халықаралық ат спорты федерациясының вице-президенті Кристофер Ходсон, оқиғаға қатысты толық тергеу жүргізілгеннен кейін, ат спорты бағыты саяхатқа жарамды екенін айтты. Кимнің әкесі 1964 жылы Токиода өткен жазғы Олимпиада ойындарында Оңтүстік Кореяның ат спорты спортшысы болған, ал кіші Ким 2002 жылы Пусанда өткен Азия ойындарында сол атпен күміс медаль жеңіп алған. Бұл 2006 жылғы Азия ойындарына байланысты сегізінші өлім және спортшы қатысқан алғашқы оқиға. Бұл оқиға жол апатынан төрт күн өткен соң болды. Жол апатынан 60 жастағы үндістандық ерікті Жағадаммамду Суданан Тампи қаза тапты.

Сын

Басты бет Жаңалықтар Ақырғы уақытта спорттық жарыстар басталады Ашылу салтанаты аяқталғаннан кейін қатты жаңбыр жауды, көпшілік ұйымдастырушылардың онымен күресуге жоспарлары жоқ деп ойлады, бұл жағдайды бұзды. Филиппиндік делегацияның басшысы Буч Рамирес Филиппин делегациясының кейбір мүшелері, соның ішінде спортшылар да жаңбыр астында қалғандығын айтты, өйткені ұйымдастырушылар оларға жабық стадионға баспана іздеуге кіруге рұқсат бермеді, керісінше олар 30 минуттан астам уақыт қатты жаңбыр астында қалды. Ол жаңбырдың салдарынан көлік қозғалысының бұзылуы спортшылардың жақында орналасқан автобус аялдамасына асығып барып, жаңбырдың әсеріне ұшырағанын айтты. Рамирес өзінің осы хаостың кесірінен итермелеудің құрбаны болғанын және соның салдарынан астма шабуылдан зардап шеккенін айтты. МОК-тің бір инсайдерінің айтуынша, бұл оқиға Доханың 2016 жылғы жазғы Олимпиада ойындарын өткізу мүмкіндігін бұзған, бұл үшін Доха 2007 жылдың 25 қазанында өтініш берген, ал 2008 жылдың 4 маусымында бассейннен шығарылған кезде жоғалған. Көлік шешім қабылдау процесінде маңызды факторлардың бірі болды. 2019 жылы Дохада өз метро жүйесі пайда болады.

Парсы шығанағының атаулары туралы дау

Ойындар алдында жарық көрген брошюраларда Парсы шығанағы "Араб шығанағы" деп аталды. Ирандық мемлекеттік теледидар атау келісімін "сионистік" жоспардың әсерінен деп айыптады. Кейін Иран, егер кітапшалар өзгертілмесе, ойындарға бойкот жариялаймыз деп қорқытты. Ұйымдастырушылар жеңіліп, Иран да қатысады.

Жыныстық тестілеу

Әйелдер арасындағы 800 метрлік жүгіруден күміс жүлде алған Үндістанның спортшысы Санти Саундражан гендерлік тестілеуден өтпеген соң, ресми түрде медальдан айырылды.

Төсек-орын жетіспеушілігі

Ойын ұйымдастырушылары 2006 жылғы ойындарға қатысқан 13 000-нан астам спортшы мен лауазымды тұлғалардың рекордтық санынан едәуір орын тапшылығына тап болды. Спортшылар ауылының 10 500 адамға арналған орны болды және ол рекордтық көпшілікке сыйымдылық сыйдыра алмады. Бұл мәселені шешу үшін ұйымдастырушылар үш круиздік кемемен ұйықтайтын орын беру туралы келісімшарт жасасты.

Соңғы минутта ақша алу

Футбол сайысында үш командасы жеңіліске ұшырады. Қараша айының басында Мальдив әйелдер футбол құрамасының шығуынан кейін әйелдер футбол жарысында екі топтың да командаларының саны бірдей болуын қамтамасыз ету үшін қайта қарауға мәжбүр болды. Көп ұзамай Түркіменстан Катарда қол жетімді опциялардың жоқтығына байланысты өздерінің кері шегінгенін жариялады. Йемен де команданың кейбір ойыншыларына допинг қолданды деп айып тағылғаннан кейін, допингке қарсы тест жүргізуге мүмкіндіктері болмағандықтан, командасы шықты. Үндістан құрамасында ашылу салтанатына жақын уақытта үлкен өзгерістер жасалды. 2006 жылы 22 қарашада Үндістан спортшылары Олимпиада ойындарына қатысатынын алдын ала жариялаған 32 түрдің сегізінен бас тартты. Сайыстар баскетбол, гандбол, сапыра, триатлон, он пин боулинг және регбиден өткізілді. Медаль үміттерінің жоқтығы және шығындарды қысқарту үшін жарыстар тоқтатылды. Нәтижесінде, 387 спортшы Дохаға жіберілді, ал бастапқыда 589 спортшы болды. Волейболдан үш команда да Олимпиададан шықты, ал Палестина Газа секторындағы шекараның жабылуынан туындаған жол қиындығына байланысты шықты. Индонезия мен Түркменстан да беймәлім себептермен турнирден алғашқы алдын ала турдың алғашқы кездесуінен бірнеше сағат бұрын шықты.