Кіріспе
Ағылшын тарихшысы (1901–1968)
Альфред Берт Картер Коббан (24 мамыр 1901 – 1 сәуір 1968) – ағылшын тарихшысы және Лондон университетінің колледжінде француз тарихының профессоры. Ол әйгілі француз тарихшысы Франсуа Фюремен бірге француз революциясына классикалық либералдық көзқарас тұрғысынан қарады.
Өмірбаян
Лондонда туған Коббан Лейтимер жоғарғы мектебінде және Кембридждегі Гонвилл және Каиус колледжінде білім алған. Лондон университетінің колледжінде профессорлық қызметке тағайындалғанға дейін, ол Ньюкасл-на-Тайнедегі (қазіргі Ньюкасл университетінің құрамында) Король колледжінде тарих пәнінен лекция оқыған. Альфред Коббанның суреті, оның жарияланымдарының толық тізімі және оның өмірі мен еңбектері туралы С. В. Уэджвудтың мақаласын «French Government and Society 1500–1850: Alfred Cobban естелігіне арналған эсселер» жинағынан табуға болады, оны Дж. Ф. Бошер (Лондон, Лондон университетінің Атлон баспасы, 1973), 336 беттен құрастырған. Бұл жинақтағы эсселердің барлығы оның студенттерімен жазылған, біреуін ғана оның досы Джордж Руде жазған. Коббан 1968 жылдың 1 сәуірінде Лондонда қайтыс болды.
Классикалық либералды көзқарас
1954 жылы Кобан Лондон университетінің колледжінде француз тарихының профессоры ретінде тағайындалғандағы тұсаукесерлік лекциясында француз революциясының «әлеуметтік интерпретациясы» деп атаған нәрсесіне қарсы шабуыл жасады. Бұл лекция кейіннен «Француз революциясының мифі» (1955) деген атпен жарияланды. Кобан мен Фюрет революция француз қоғамын өзгерткенге аз үлес қосты деп сенді, бұл ортодоксалды марксистік мектепке тікелей қарсы келді. Марксистер революцияны дворяндыққа қарсы буржуазия мен пролетариаттың көтерілісі және феодализмнен капитализмге өту ретінде қарастырды, оны прогрестің символы деп есептеді. Ол дәстүрлі жер иелері мен орта таптың саяси билікке қол жеткізуді қалағандарын айтты. Ол қолданыстағы жүйеге көбінесе теріс көзқараспен қарады. Кобан революциядан кейінгі күнделікті өмірдің сапасы негізінен өзгермегенін мәлімдеді: Франция әлі де шағын шаруашылықтармен ауылдық қоғам болып қалды. «Францияның 26 миллион халқының шамамен 95 пайызы оқшау фермаларда, шағын ауылдарда, кенттерде және кішкентай қалаларда тұрды. Таулар мен орман елдің үлкен бөлігін бүгінгідей жапқан, бірақ ауылдық халқының тығыздығына байланысты шаруалар маргиналды жерлерге, биік төбелерге және батпақтарға еніп, кейін тастап кеткен. Ауыл шаруашылығы, 18 ғасырдағы Англияда дамыған жаңа әдістерге көп әсер етпеген, орта ғасырлардағы әдеттегі жолын жалғастырды. Өндіріс көбінесе үй шаруасында жүргізілді. Осы негізгі жағдайлардың барлығында 1789 немесе 1799 жыл туралы жазғанымыздың маңызы жоқ. Революция Францияның негізгі ресурстарын едәуір арттырмады немесе азайтпады, бірақ оларды пайдалану жолын өзгертті». Француз индустриалдық революциясы 19 ғасырда болды, көптеген қалаларда ірі өндіріс орындарынан гөрі шағын шеберханалар мен қолөнершілердің шағын кәсіпорындары (көбінесе төрт адам жұмыс істейтін) сақталды, бірақ соңғылары Анзин сияқты жерлерде табылды. Бұл қалада темір қорыту зауыттары мен көмір шахталары болды және оларда 4000 адам жұмыс істеді. Кобан қалалық кедейлердің жағдайы нашарлағанын айтты, себебі олар Рим-католик шіркеуінің берген қайырымдылығынан айырылды. Бұл 1791 жылы Ұлттық құрылтай шіркеуге тиесілі жерлерді сатқанда және оннан бір бөлігін жойғанда болды. Кобан сонымен қатар француз қоғамында әлеуметтік теңсіздік әлі де жоғары деңгейде екенін атап өтті, өйткені көптеген дворяндар «нотабельдер» деп аталатын буржуазиямен бірге саяси және экономикалық көшбасшылықты және үстемдікті сақтап қалды. Әйелдердің теңдігіне қол жеткізу қиын болды, олар Наполеон I билігі кезінде революция кезінде алған құқықтарынан айырылды, әйелдер әлі де «әлсіз» жыныс деп есептелді. Керісінше, Кобан француз революциясын әлеуметтік салдары бар саяси революция ретінде қарастыру керек деп мәлімдеді.
France was still a rural society with small farms. "Probably some 95 per cent of France's 26 millions lived in isolated farms, hamlets, villages, and small country towns. Mountain and forest still covered, as they do today, large tracts of country, though under pressure of rural over population farming had pushed into marginal land on moor and hill top that has since been abandoned. Agriculture, little influenced by the new methods developed in eighteenth century England, followed its routine of the Middle Ages. Industry was still largely domestic. In all these fundamental respects it matters little whether we are writing of 1789 or 1799. The Revolution did not materially add to or subtract from the basic resources of France, though it altered the use that was, or could be, made of them." The French Industrial Revolution came later in the nineteenth century as most cities retained a majority of small workshops and artisans' small enterprises (often employing around four people) rather than large scale production facilities (factories), although the latter were found in Anzin, for example. This was a town of iron foundries and coal mining and employed 4000 in these trades. Cobban claimed that the urban poor fared worse than before as they lost the charity supplied by the Roman Catholic Church. This occurred in 1791 when the National Constituent Assembly abolished the tithe and sold Church properties. Cobban also notes that French society still had a significant amount of social inequality, as many nobles still retained political and economic leadership and dominance under the collective title with the bourgeois as 'Notables'. Sex equality did not advance far, with women still considered the 'lesser' sex as they lost the rights gained during the Revolution under the reign of Napoleon I. Rather, argued Cobban, the French Revolution should be seen as a political revolution with social consequences.