Кіріспе
10 ғасырдағы зияридтердің билеушісі Захир әл-Даула Вушмгир 935 жылдан бастап 967 жылдың желтоқсанында қайтыс болғанға дейін билік еткен екінші зиярид әмірі болды. Ол Зиярдың ұлы еді. Вушмгир жергілікті Каспий Иран диалектілерінде "бедіз ұстаушы" дегенді білдіреді.
Zahir al Dawla Vushmgir was the second Ziyarid emir who ruled from 935 until his death in December 967. He was a son of Ziyar. Voshmgir means "quail catcher" in the local Caspian Iranian dialects.
Туған жері мен ерте өмір
Вушмгир – Зиярдың ұлы. Ол Аргих тайпасына жатады, олар өздерін Каи Хосров заманында өмір сүрген Гилан патшасы Аргуш Фархаданның ұрпақтары деп есептейді. Зияр мен оның отбасының діні нақты белгілі емес. Оның кезінде зороастризм, соның ішінде маздакиттер, зурваниттер және Гайомардиандар сияқты әртүрлі бағыттары әлі де кең таралған еді, ал көптеген ислам деректері сол кездегі дайламиттер мен гилиттік басшыларды «құдайсыз» деп сипаттайды. Вушмгир көбінесе мұсылман, әсіресе заидит шииттерінің өкілі деп саналады, бірақ ол кем дегенде өмірінің басында зороастрий болған деген де мәлімет бар. Жастық шағында Вушмгир сол кезде Әлидтер билігінде болған Гилан аймағында өмір сүрді.
Билікке көтерілу
931 жылы Вушмгирдің інісі және Зиярид әулетінің патшасы Мардавиж Табаристанды Макан ибн Какиден жаулау үшін әскер жіберді, бірақ жеңіліске ұшырады. Бір жыл өткен соң Мардавиж бен Вушмгир Маканды жеңіп, Табаристанды бағындырды. Вушмгир содан кейін Амолдың губернаторы болып тағайындалды. 931 жылы Вушмгир Буид әмірі Әли ибн Буядан Исфаханды жаулап алды. 935 жылы Вошмгирдің інісі Мардавиж өзінің түрік әскерлерінің қолынан қаза тапты. Көптеген түріктер дезертирлік жасады; кейбіреулері Буид Хасанның қызметіне өтті, ал басқалары Баджкам бастауында Бағдадтағы Аббасид халифасына барды. Хасан осы мүмкіндікті пайдаланып, Исфаханды Зияридтер билігінен айырды. Бірақ дайламиттер мен гилиттер Рейдегі Вошмгирге қолдау көрсетті. Сол жылы ол Табаристанға шабуыл жасаған Саманид әскерін, сондай-ақ дайламит Маканды жеңді. Вошмгир кейін Саманидтерден Горганды тартып алды.
Билік
Вошмгир көп ұзамай Саманидтердің үстемдігін мойындауға шешім қабылдады, ал 936 жылы ол Горганды Маканға тапсырды. Хасанға қарсы шығып, 938 жылы Исфаханды қайтадан басып алды. 939 немесе 940 жылы Саманидтердің губернаторы Әбу Әли ибн Мұхтайж Горганға шабуыл жасады; Вошмгир Маканға көмек жіберді, бірақ қала ұзақ қоршаудан кейін құлдырады. Ибн Мұхтайж кейін Ысқабадта Вошмгир мен Маканды ұрысқа тартты. Ұрыстың алғашқы кезеңінде Вушмгир Маканды қалдырып, майданнан қашып кетті. Көптеген Маканның элиталық бөлімшелері көп ұзамай қаза тапты, ал өзі жебемен атылып, жеңімпаз сарбаздары басын шауып, көптеген тұтқынға алынған жоғары дәрежелі дайламит офицерлерімен бірге Бухарадағы самандық сотына жіберді. Вошмгир Табарстанға жеткенде, ол Сари губернаторы әл Хасан ибн әл Фейрузанның көтерілісіне тап болды, ол Маканның туысы еді және оның өліміне Вошмгирді кінәлады. Вошмгир оны жеңді, бірақ әл Хасан Ибн Мұхтайжға Табарстанға шабуыл жасауға көндірді. Вошмгир Саманид билігін қайтадан мойындауға мәжбүр болды. Хасан 940 жылы Исфаханды қайтарып алып, Зияридтердің қиындықтарын одан әрі күшейтті. Ибн Мұхтайж Саманид Хурасанға кеткенде, Вошмгир Рейді қайтадан қолға алды. Алайда, 943 жылы қала маңында Вушмгир мен Хасан арасында шайқас болды. Ұрыс кезінде Вушмгирдің екі офицері Шир Марди мен Гуригир оған қарсы көтеріліс жасап, Хасанға қосылды. Вушмгир көп ұзамай жеңіліп, Рейден біржола айырылды. Содан кейін ол Табарстанға оралды, бірақ оны бұрын Горганды басып алған әл Хасан жеңді. Вошмгир Бавандид Шахрияр II сарайына, содан кейін Саманид Нұх I сарайына қашып кетеді, онда оған жақсы қарайды. Ал Хасан Хасанмен одақтасты. Сол уақытта Вушмгирдің Табарстанға жуырда оралған Исфахи есімді офицері Вушмгирдің кеткенін білместен, бұл фактіні тез арада тауып алып, қамалға барып, өзін нығайтады. Көп ұзамай әл Хасанға қарсы көтеріліс басталды, ол Вушмгирдің көптеген офицерлерін өлтірді, соның ішінде Исфахи. 945 жылы Вушмгир, өзінің генералы Каратакиннің қол астындағы 30 000 саманид әскерінің көмегімен, Гурганды басып алды және Табарстанның қалған бөлігін жаулап алуға кірісті. Ал Хасан содан кейін қарсы шабуылға дайындалатын бекініске қашты. Алайда, Вушмгир әл-Хасанды жеңіп, қамалға қол жеткізді. Әл Хасан тағы да қашып кетіп, бұл жолы Падуспандық билеушіге бас сауғалады. Вушмгир одан соң оған жетіп, Падуспандықтарды жеңіп, Әл Хасанды тағы бір қамалға қашуға мәжбүр етті. Бұйид билеушісі Хасанның шабуылына түсіп, Саманид шекарасына қашуға мәжбүр болған кезде Вушмгирдің ізденуі қысқарды. Ол сол жерде Саманидтердің билеушісі Нұх І-ден көмек сұрап, тағы бір әскерін жіберді. Бұл жолы науқан сәтті өтті: 947 жылы Вушмгир әл-Хасанды жеңіп, оны Табарстаннан қуып шығарып, аймақты қайтадан бақылауға алды. 948 жылы Хасан (Бұйидтер Бағдадқа кіргеннен бері 945 жылы Рұқн әл-Даула атағын қолданған) Табарстан мен Горганды басып алып, оларды Вошмгирден алды. Әл Хасан буидтарды қолдаған кезде, Вошмгир өзінің Саманид одақтастарына арқа сүйеді. Табарстан мен Горган 955 жылға дейін бірнеше рет қол алмасты, сонда Саманидтермен келісімшарт жасасқанда Рукн әл Доула Вошмгирді Табарстанда жалғыз қалдыруға уәде берді. Алайда екі жақтың арасындағы бейбітшілік ұзаққа созылмады; 958 жылы Вошмгир қысқа уақытқа Рейді басып алды, ол Рюкн әл-Давланың астанасы болды. Рукн әл-Даула кейіннен қарсы шабуыл жасап, 960 жылы уақытша Горганды, содан кейін 962 жылы Табарстан мен Горганды қысқа уақытқа басып алды. 966 жылы Табарстан мен Горганды да алған болуы мүмкін, бірақ оларды ұзақ ұстаған жоқ.
Өлім
967 жылы желтоқсанда Саманид әскері Буйидтерге қарсы бірлескен науқан үшін келгеннен кейін, Вошмгир аң аулау кезінде қабаның шабуылынан қаза тапты. Оның үлкен ұлы Бисутун оның орнына отырды, бірақ Саманид әскері басқа ұлы Қабусты билікке орнатуға тырысты. Үшінші ұлы 964 жылы Хаусам үшін болған шайқаста ерте қайтыс болды.