Айналушы дененің орбиталық жазықтығы – геометрия, физика, анатомиядағы маңызды ұғым. Екі параметрмен сипатталады: көлбеу (i) және өрлеу түйінінің бойлықтығы (Ω).
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Геометрия және физикадағы түсінік – анатомиялық түсінік.
Concept in geometry and physics
the anatomy concept
Айналмалы дененің орбиталық жазықтығы – оның орбитасы жатқан геометриялық жазықтық. Ғарыштағы түзу емес үш нүкте орбиталық жазықтықты анықтау үшін жеткілікті. Көрінетін мысал – массивті дене (орталық) мен айналып жүрген аспан денесінің орбитасының екі әртүрлі уақытындағы/нүктесіндегі орталықтарының орналасуы. Орбиталық жазықтық эталондық жазықтыққа қатысты екі параметрмен анықталады: еңіс (i) және өрлеуші түйіннің бойлықтығы (Ω). Анықтама бойынша, Күн жүйесі үшін эталондық жазықтық Жердің орбиталық жазықтығы болып саналады, ол эклиптиканы анықтайды – Күннің жыл бойы аспан сферасындағы соңынан ілесе жүретіндей көрінетін дөңгелек жол. Басқа жағдайларда, мысалы, басқа планетаның айналысындағы ай немесе жасанды спутник, Ай орбитасының еңістігі оның орбиталық жазықтығы мен планетаның экваторлық жазықтығы арасындағы бұрыш ретінде анықталады. Орбиталық жазықтықты негізгі жазықтық ретінде пайдаланатын координаталар жүйесі перифокальдық координаталар жүйесі деп аталады.
The orbital plane of a revolving body is the geometric plane in which its orbit lies. Three non collinear points in space suffice to determine an orbital plane. A common example would be the positions of the centers of a massive body (host) and of an orbiting celestial body at two different times/points of its orbit. The orbital plane is defined in relation to a reference plane by two parameters: inclination (i) and longitude of the ascending node (Ω). By definition, the reference plane for the Solar System is usually considered to be Earth's orbital plane, which defines the ecliptic, the circular path on the celestial sphere that the Sun appears to follow over the course of a year. In other cases, for instance a moon or artificial satellite orbiting another planet, it is convenient to define the inclination of the Moon's orbit as the angle between its orbital plane and the planet's equatorial plane. The coordinate system defined that uses the orbital plane as the plane is known as the perifocal coordinate system.
Жерді айналып жүрген жасанды спутниктер
Ұшыру құралдары мен жасанды спутниктер үшін орбиталық жазықтық – орбитаның маңызды параметрі болып табылады; көбінесе, объектінің орбиталық жазықтығын өзгерту үшін өте көп жанармай қажет болады. Орбиталық кезең, орбитаның эксцентриситеті және орбитаның фазасы сияқты басқа параметрлерді қозғалтқыш жүйелер арқылы өзгерту оңайырақ. Жерсеріктердің орбиталық жазықтығына Жердің гравитациясының шар тәрізді болмауының әсері тиеді. Бұл жерсеріктің орбиталық жазықтығының Жердің экваторымен құратын бұрышына байланысты Жерді айналып баяу қозғалуына себеп болады. Белгілі бір бұрышта орналасқан жазықтықтар үшін бұл жазықтықтың Жерді айналып Күнмен синхронды орбита құруы мүмкін. Ұшыру құралының ұшыру уақыты әдетте мақсатты орбиталық жазықтықтың ұшыру алаңымен қиылысатын сәттерге байланысты анықталады.
For launch vehicles and artificial satellites, the orbital plane is a defining parameter of an orbit; as in general, it will take a very large amount of propellant to change the orbital plane of an object. Other parameters, such as the orbital period, the eccentricity of the orbit and the phase of the orbit are more easily changed by propulsion systems. Orbital planes of satellites are perturbed by the non spherical nature of the Earth's gravity. This causes the orbital plane of the satellite's orbit to slowly rotate around the Earth, depending on the angle the plane makes with the Earth's equator. For planes that are at a critical angle this can mean that the plane will track the Sun around the Earth, forming a Sun synchronous orbit. A launch vehicle's launch window is usually determined by the times when the target orbital plane intersects the launch site.