Кіріспе
Ұйымның өнімге деген сұраныстың өзгеруіне байланысты өндірістік қуатты анықтау. Қуатты жоспарлау – бұл ұйымның өнімдеріне деген сұраныстың өзгеруіне байланысты қажетті өндірістік қуатты анықтау процесі. Қуатты жоспарлау контекстінде, жобалық қуат – бұл ұйымның немесе жеке тұлғаның белгілі бір кезеңде орындай алатын жұмыстың максималды көлемі. Тиімді қуат – бұл ұйымның немесе жеке тұлғаның сапа мәселелері, кешігулер, материалдарды тасымалдау және т.б. сияқты шектеулерге байланысты белгілі бір кезеңде орындай алатын жұмыстың максималды көлемі. Бұл термин бизнес-информатика және ақпараттық технологияларда қуатты басқарудың синонимі ретінде де қолданылады. Ақпараттық технологиялар бойынша қуатты жоспарлау болашақтағы кезеңде қажет болатын сақтау, компьютерлік жабдық, бағдарламалық қамтамасыз ету және байланыс инфрақұрылымы ресурстарын бағалауды қамтиды. Кәсіпорындарды көбінесе пайдаланушылар санының немесе өзара әрекеттесулер санының артуын қабылдау үшін қажетті ресурстардың бар-жоқтығы алаңдатады. Қуатты басқару физикалық немесе виртуалды серверге орталық процессорларды (CPU), жадты және сақтау құрылғыларын қосумен байланысты. Бұл веб-қосымшаларды кеңейтудің дәстүрлі және тік жолы болды, бірақ ақпараттық технологиялар бойынша қуатты жоспарлау осы тік кеңейту тәсіліне қажетті талаптарды болжау мақсатымен әзірленді. Ұйымның қуаты мен оның клиенттерінің сұранысы арасындағы айырмашылық тиімсіздікке әкеледі, яғни қолданылмайтын ресурстарға немесе клиенттердің қанағаттандырылмаған сұранысына. Қуатты жоспарлаудың мақсаты – осы айырмашылықты азайту. Ұйымның қуаттылығына деген сұраныс өндіріс көлемінің өзгеруіне байланысты өзгереді, мысалы, қолданыстағы өнімнің өндіріс көлемін ұлғайту немесе азайту, немесе жаңа өнімдерді өндіру. Қолданыстағы қуатты тиімді пайдалануды жабдықтардың жалпы тиімділігін (OEE) арттыру арқылы жетістікке жетізуге болады. Қуатты жаңа техниканы, жабдықтарды және материалдарды енгізу, жұмысшылар немесе машиналар санын арттыру, ауысымдар санын арттыру немесе қосымша өндіріс объектілерін сатып алу арқылы арттыруға болады. Қуаттылық (машиналар немесе жұмысшылар саны) × (ауысымдар саны) × (пайдалану деңгейі) × (тиімділік) формуласымен есептеледі.
Capacity planning is the process of determining the production capacity needed by an organization to meet changing demands for its products. In the context of capacity planning, design capacity is the maximum amount of work that an organization or individual is capable of completing in a given period. Effective capacity is the maximum amount of work that an organization or individual is capable of completing in a given period due to constraints such as quality problems, delays, material handling, etc. The phrase is also used in business computing and information technology as a synonym for capacity management. IT capacity planning involves estimating the storage, computer hardware, software and connection infrastructure resources required over some future period of time. A common concern of enterprises is whether the required resources are in place to handle an increase in users or number of interactions. Capacity management is concerned about adding central processing units (CPUs), memory and storage to a physical or virtual server. This has been the traditional and vertical way of scaling up web applications, however IT capacity planning has been developed with the goal of forecasting the requirements for this vertical scaling approach. A discrepancy between the capacity of an organization and the demands of its customers results in inefficiency, either in under utilized resources or unfulfilled customer demand. The goal of capacity planning is to minimize this discrepancy. Demand for an organization's capacity varies based on changes in production output, such as increasing or decreasing the production quantity of an existing product, or producing new products. Better utilization of existing capacity can be accomplished through improvements in overall equipment effectiveness (OEE). Capacity can be increased through introducing new techniques, equipment and materials, increasing the number of workers or machines, increasing the number of shifts, or acquiring additional production facilities. Capacity is calculated as (number of machines or workers) × (number of shifts) × (utilization) × (efficiency).
Стратегиялар
Жабдықты жоспарлаудың негізгі түрлері: жетекші стратегия, артта қалу стратегиясы, сәйкестік стратегиясы және түзету стратегиясы. Жетекші стратегия – сұраныстың өсуіне қарай қуаттылықты арттыру. Жетекші стратегия – бұл қызмет көрсету деңгейін жақсарту және тапсырыстың орындалу уақытын қысқарту арқылы клиенттерді компанияның бәсекелестерінен тартып алуға бағытталған белсенді стратегия. Сондай-ақ, бұл стратегия қоймадағы тауардың жетіспеуінен туындайтын шығындарды азайтуға да көмектеседі. Үлкен қуаттылық деңгейі міндетті түрде жоғары қор көлемін білдірмейді, бірақ циклдық қорға жұмсалатын шығындарды арттыруы мүмкін. Бос қуаттылықты басқа компанияларға жалға беруге болады. Жетекші стратегияның артықшылықтары: Біріншіден, ол ұйымның барлық сұранысты қанағаттандыруға жеткілікті мүмкіндікке ие екенін қамтамасыз етеді, тіпті өсу қарқыны жоғары кезеңдерде де. Бұл, әсіресе, өнімнің немесе қызметтің қолжетімділігі маңызды жағдайларда, мысалы, шұғыл медициналық көмек көрсету немесе жаңа танымал өнімдерді ұсыну кезінде өте маңызды. Көптеген жаңа өнімдер үшін нарыққа кешігіп шығу табыс пен сәтсіздіктің арасындағы шешуші фактор болуы мүмкін. Жетекші қуаттылық стратегиясының тағы бір артықшылығы – ол өз қуаттылықтарын кеңейтуді жоспарлап отырған бәсекелестердің алдын алуға мүмкіндік береді. Аймақта алғашқылардың бірі болып ірі азық-түлік дүкенін немесе үйді жақсарту орталығын ашу бөлшек саудагерге айқын артықшылық береді. Көптеген компаниялар қуаттылықты үнемі арттырудың орнына, пайдаланудың күшеюін күтіп, артық құрылыс салудың арзанырақ және аз бұзылыстарға әкелетінін анықтады. Әрине, жетекші қуаттылық стратегиясы өте тәуекелді болуы мүмкін, әсіресе сұранысты болжау қиын болса немесе технология қарқынды дамып жатса. Артта қалу стратегиясы – ұйым толық қуаттылықпен немесе одан да жоғары деңгейде жұмыс істегеннен кейін ғана қуаттылықты арттыруды білдіреді (Солтүстік Каролина мемлекеттік университеті, 2006). Бұл консервативті стратегия, жетекші қуаттылық стратегиясына қарама-қарсы. Бұл ысырапқа салу қаупін азайтады, бірақ тауардың жетіспеуі немесе қызмет көрсету деңгейінің төмендеуі салдарынан клиенттерді жоғалтуға әкелуі мүмкін. Бұл стратегияның үш негізгі артықшылығы бар: шамадан тыс құрылыс салу қаупін азайту, жоғары пайдалану деңгейлерінен туындайтын өнімділіктің артуы және мүмкіндігінше үлкен инвестицияларды кейінге қалдыру мүмкіндігі. Бұл стратегияны ұстанатын ұйымдар көбінесе толыққанды, шығынға сезімтал өнімдерді немесе қызметтерді ұсынады. Сәйкестік стратегиясы – нарықтағы сұраныстың өзгеруіне жауап ретінде қуаттылықты шағын көлемде арттыруды білдіреді. Бұл орташа стратегия. Түзету стратегиясы – тұтынушылардың сұранысына байланысты немесе өнімнің немесе жүйелік архитектураның маңызды өзгерістеріне байланысты қуаттылықты шағын немесе үлкен көлемде арттыру немесе азайтуды білдіреді.
Қуаттылығы
Жүйелік инженерия саласында қуатты жоспарлау жүйелерді жобалау және жүйелік өнімділікті бақылау кезінде қолданылады.
Қуатты жоспарлау – бұл ұзақ мерзімді шешім, ол кәсіпорныңнның жалпы ресурстарын анықтайды. Ол ресурстарды алуға жеткілікті уақытты қамтиды. Қуатты жоспарлау шешімдері өнімділік циклына, клиенттерге жауап беру деңгейіне, операциялық шығындарға және компанияның бәсекеге қабілеттілігіне әсер етеді. Қуатты жоспарлаудың жеткіліксіздігі клиенттерді және бизнес мүмкіндіктерін жоғалтуға әкелуі мүмкін. Артық қуат компанияның ресурстарын төмендетіп, пайдалы жобаларға инвестиция жасауға кедергі келтіруі мүмкін. Қуатты қашан және қаншаға арттыру керек деген сұрақтар – маңызды шешімдер. Бұл шешімдерді дұрыс қабылдамау, жүйеде уақыт кешігуі болған жағдайда, жалпы өнімділікке едәуір зиян келтіруі мүмкін.
Қолда бар қуат
Жабдық немесе машинаға жаңа жұмыс тапсырылған кезде, осы жұмысты орындауға қанша мүмкіндік бар екенін білу, әдетте, жалпы процестің бір бөлігіне айналады. Көбінесе, жылдық болжам арқылы жыл ішінде қанша сағат жұмыс қажеттігі анықталады. Барлық қолда бар қуатты есептеу үшін, қарастырылып отырған кезеңге сәйкес көлем түзетіледі. Қолда бар қуат – қажетті қуат пен жоспарланған жұмыс қуаты арасындағы айырмашылық. Қуат, стратегияны жасау және іске асыру үшін қажет, себебі ол ұйымның ресурстарының мүмкіндіктерін көрсетеді. Тиімді ресурстар болмаса, стратегияны жасау және оны іске асыру өте қиын болуы мүмкін.