Кіріспе

Сымның диаметрін өлшеу
Бұрғылау биттері мен бұрғылау таяқшаларының өлшемдері

Сымның диаметрін өлшеу – сымның диаметрін анықтау. Бұл сымның қауіпсіз түрде тасымалдай алатын электр тогының мөлшерін, сондай-ақ оның электр кедергісі мен салмағын анықтайды.

Сым өлшемі түрлері

Сым өлшегіштерін жалпы екі топқа бөлуге болады: эмпирикалық және геометриялық. Біріншісіне барлық ескі өлшегіштер жатады, атап айтқанда Бирмингем өлшегіші (B.W.G. немесе Stubs) және Ланкашир өлшегіші. B.W.G.-нің пайда болуы белгісіз. Сымның нөмірлері 1735 жылға дейін, өлшемдер ресми түрде анықталғанға дейін, кеңінен қолданылған. Олар бастапқыда No. 1 – бастапқы таяққа, ал келесі нөмірлер әрбір тартылуға сәйкес келген, сондықтан No. 10 мысалы, тартылу табағынан он рет өткен. Бірақ Бирмингем және Ланкашир өлшегіштері, соңғысы Уоррингтондағы Питер Стубстің (1756–1806) иелігіндегі көптеген өлшегіштерден алынған өлшемдердің орташа көрсеткішіне негізделген, ұзақ уақыт бойы жетекші орынды иеленді және әлі де сақталып, пайдаланылуда, тіпті жақындағы геометриялық өлшегіштерге қарағанда көбірек. Геометриялық жүйені қабылдауға алғашқы әрекетті 1855 жылы Браун мен Шарп мырзалар жасады. Олар ағылшын өлшемдері арасында отыз тоғыз қадамдық тұрақты прогрессия орнатты, No. 0000 (460 мил немесе шамамен 12 мм) және No. 36 (5 мил немесе шамамен 0,13 мм). Әрбір диаметр 0,890526 еселенгеннен кейін келесі кіші өлшем алынады. Бұл қазіргі американдық сым өлшегіші (AWG) болып табылады және Солтүстік Америкада кеңінен таралған, 65-тен астам елде белгілі бір дәрежеде қолданылады, нарықтағы үлесі барлық қуат және басқару сымдары мен кабельдерінің шамамен 30% құрайды. 1884 жылы Британ сауда кеңесі бекіткен Императорлық стандартты сым өлшегішін J. Latimer Clark жасаған. Оның бір ұсынысына сәйкес, ол бұрынғы өлшемдерден олардың бір-бірінен айырмашылығынан көп ерекшеленбейді және рационалдық жүйеге негізделген, негізінде дөңгелек миль. No. 7/0, ең үлкен өлшемі, диаметрі 0,50 дюйм (500 мил немесе 12,7 мм) (көлденең қимасының ауданы 250 000 дөңгелек миль), ал ең кішісі, No. 50, диаметрі 0,001 дюйм (1 мил) (1 дөңгелек миль [көлденең қимасының ауданы] немесе 0,7854 миллиондық квадрат дюйм). Әрбір қадамда диаметр немесе қалыңдығы 10,557% -ға, ал ауданы мен салмағы ~ 20% -ға төмендейді. Жоғарыда аталған өлшем жүйелерінің ешқайсысы метрикалық жүйеге жатпайды. Қазіргі британдық стандарт металл материалдарына, оның ішінде сымға BS 6722:1986, бұл тек метрикалық стандарт, SWG жүйесін қолданған 3737:1964 стандартын алмастырды. Әлемнің көп бөлігінде қолданылатын IEC 60228 стандарты сым өлшемдерін олардың көлденең қима ауданы бойынша, мм2-де көрсетеді. Әрбір сым өлшемі ең жоғары кедергілік мәнін сақтауы тиіс.

Өлшеу

Саудада сымның өлшемі өлшегіштер арқылы анықталады, олар шеңбер немесе сопақ формалы пластиналардан тұрады. Пластина жиектерінде әртүрлі ендес ойықтар болады, олар әртүрлі қалыңдықтардағы сым мен металл парақтарын қабылдауға арналған. Әр ойыққа нөмір беріледі, ал белгілі бір ойыққа дәл сәйкес келетін сым немесе парақ, мысалы, No. 10, 11, 12 және т.б. сым өлшегішімен белгіленеді. Сым өлшемінің дөңгелек формасы ең көп таралған, олардың диаметрі отыз алты ойықтан тұрады; көптегендерінің артқы жағында өлшемдердің ондық эквиваленттері көрсетілген. Сопақ пластиналар да ұқсас ойықтармен жасалады. Прокаттау станының өлшегіштері де сопақ формалы болады. Көптеген өлшегіштер сымды тығуға арналған үшбұрышты ойықпен жасалады; бір жиегі градуировкаланған, ал сымның қозғалысы тоқтаған нүкте оның өлшемін көрсетеді. Градуировка стандартты сым өлшемдеріне немесе миллиметрдің мыңнан бір бөлігіне сәйкес келеді. Кейбір жағдайларда екі жүйені салыстыру үшін екі жиек те әртүрлі градуировкаланған. Аз ғана өлшегіштерде сымды тығуға арналған тесіктер болады. Барлық өлшегіштер қатайтылып, өлшемдеріне сәйкес тегістеледі. Кейбір жағдайларда сымның өлшемі сымның көлденең қимасының ауданы ретінде, әдетте мм² бірлігінде беріледі. Бұл жүйенің артықшылықтарына сымның физикалық өлшемдерін немесе салмағын оңай есептеу мүмкіндігі, дөңгелек емес сымды есепке алу және электрлік қасиеттерін есептеудің қарапайымдығы жатады.