Элис Айок: Жер суреттері мен орнату өнерінің шебері

Кіріспе

Американдық мүсінші және инсталляция суретшісі Элис Айкок (20 қараша 1946 жылы туған) – американдық мүсінші және инсталляция суретшісі. Ол 1970-ші жылдардағы ландшафттық өнер қозғалысының ерте белдесі болды және әлемнің түкпір-түкпірінде көптеген ірі металл мүсіндерін жасады. Айкокның архитектуралық және механикалық фантазияларындағы суреттері мен мүсіндері логика, қиял, мистикалық ойлау және ғылымды үйлестіреді.

Өмірбаян

Айкок 1946 жылғы 20 қарашада Пенсильвания штатының Харрисбург қаласында дүниеге келген. Ол Нью-Брансуиктегі Дуглас колледжінде оқып, 1968 жылы бакалавр дәрежесін алды. Содан кейін Нью-Йорк қаласына көшіп, 1971 жылы Хантер колледжінде өнер магистрі дәрежесін алды, онда мүсінші және концептуалдық суретші Роберт Моррис оны оқытып, жетекшілік етті. 1980 жылдардың басында Айкок суретші Деннис Оппенхаймға үйленді.

Жер суретшісі

Айкоктің алғашқы жұмыстары қоршаған ортамен байланысқа негізделген. Көбінесе жерге кіріктірілген немесе оған орналастырылған оның экологиялық мүсіндері мен инсталляциялық өнері жеке өмір мен ішкі кеңістік, физикалық шектелу және дененің жергілікті архитектура мен құрылған ортаға қатынасы мәселелерін қарастырды. Оның жер өнері көрермен үшін "мақсатқа бағытталған" және зерттеушілік жағдайларға баса назар аударады, ал құрылымдардың өзі күтімсіздік салдарынан уақытша болып табылады. Бұл жұмыс американдық үндістердің бекіністерімен, зулу краалымен, ежелгі цивилизациялардың лабиринттерімен және грек храмдарымен байланысты. Оның осы үлгідегі ең белгілі туындыларының бірі – Maze (1972). Пенсильвания штатының Нью-Кингстон қаласының жанындағы Гибни фермасына орнатылған, диаметрі 32 фут болатын Maze бес концентрлі ағаш сақинадан тұрады, әрқайсысы 6 фут биіктікте және үш кіреберіс ашыққа шығады. Ішке кірген соң, қатысушы лабиринт арқылы ортасына жету кезінде дезориентацияны сезінуі керек, ал шығар кезде де сол сезімді қайта бастан кешіруі тиіс. Айкок компастың осьтік теңдестігінен, сондай-ақ автор Хорхе Луис Борхестің "Паскаль шарлары" атты эссесінен шабыттанды, онда ғаламның ортасы көрермен тұрған жерде орналасқан деген идея ұсынылады. Роберт Смитсон және сол кездегі басқа да замандастарының жұмыстарына ұқсас, Айкок осы стильде жұмыс істейтін азақ әйел суретшілердің бірі болды. Оның осы салаға қосқан үлесі 2015 жылы Нью-Йорктегі Мүсін орталығында өткен "Алдандырулар, кешендер және триггерлер: феминизм және жер өнері" көрмесінде көрсетілді. Уақытшалықтың және қауіптің сезімі оның галереялардағы өнер туындыларында да көрінеді, мысалы, Sand/Fans (1971 және қайтадан 2008) жұмысында төрт индустриалды желдеткіш 4000 фунт салмақтағы құм үйіндісіне бағытталған. 1971 жылғы түпнұсқада желдеткіштердің пернелері ашық болған, бұл жұмысты кездестіргендерге қорқыныш сезімін сыйлаған. 2008 жылғы қайта жаңартуда пернелер тормен жабылған. Желдеткіштердің құмды жылжытуы табиғат пен ғылымға деген оның қызығушылығын көрсетті. Бастапқыда ол желдеткіштер ортада құмнан ұсақ дауыл жасап шығарады деп ойлаған, бірақ олардың орнына толқындар немесе рипле пайда болды.

Aycock's early work focused on associations with the environment. Often built into or onto the land, her environmental sculptures and installation art addressed issues of privacy and interior space, physical enclosure, and the body's relationship to vernacular architecture and the built environment. Her land art focuses on "goal directed" and exploratory situations for the audience, and the structures themselves are impermanent due to lack of maintenance. The work has been related to American Indian stockades, the Zuku kraal, ancient civilization labyrinths, and Greek temples. One of her best known works of this variety is Maze (1972). Installed on Gibney Farm near New Kingston, Pennsylvania, Maze is thirty two feet in diameter and constructed of five six foot high concentric wooden rings with three openings through which the viewer could enter. Once inside, the participant is meant to experience disorientation as s/he traverses through its labyrinth to reach its center, and to feel similar discomfort again when exiting. Aycock was inspired by the axial alignment of a compass as well as author Jorge Luis Borges's essay, "Pascal's Sphere," which presents the idea that the center of the universe is located wherever the perceiver is standing.</blockquote>

Additional works like Low Building with Dirt Roof (1973) and A Simple Network of Underground Wells and Tunnels(1975) involved the sculpting of natural landscapes by inserting manmade structures into the ground. Similar to works by Robert Smithson and other contemporaries at the time, Aycock was one of the few women artists working in this style. Her contributions to the field were highlighted in the 2015 exhibition "Decoys, Complexes and Triggers: Feminism and Land Art" in the 1970s at the Sculpture Center in New York. The sense of impermanence and danger also featured in her artworks in galleries, such as Sand/Fans (1971 and again in 2008), which featured four industrial fans pointed at a central heap of 4000 pounds of sand. In the original 1971 piece the blades of the fan were uncovered, giving a sense of fear to those encountering the work. In the recreation in 2008, the blades were caged. The fans' movement of the sand echoed her interest in nature and science. She initially thought the fans would create a twister of sand in the middle, yet instead they made ripples or waves.

Үлкен масштабтағы мүсіндер

1977 жылдан бастап Айкоктің метафизикалық мәселелерге деген қызығушылығы артып, қауіп пен алаңдаушылықтың қайталанатын тақырыптарын қолдану күшейді. Оның мүсіндері көрермендердің қатысуын болдырмады және көбірек театр сахнасына ұқсады; сонымен қатар ғылым, технология және руханилықтың үйлесімін зерттеді. Архитектуралық қасбеттер мен терезелерді пайдаланған «Комплекстің басталуы» (1977) осы стильдік өзгерістің символы ретінде Documenta 6 галереясында көрсетілді. «Әлемді жасайтын машина» (1979) бұл өзгерісті қайталады және Айкоктің алдағы онжылдықтардағы ірі масштабтағы мүсіндер мен қоғамдық инсталляциялардағы жұмысының басталуын белгіледі. Айкок 1979 жылы «Жүректерді қалай ұстап, қалай жасауды» аяқтады. Бұл инсталляция 19 ғасырдағы Мэри Шеллидің «Франкенштейн» романы арқылы танымал болған электр қуатының өмірді тудыру қабілеті туралы түсінікке негізделген. Аралас техникада жасалған жұмыс ағаштан, шыныдан, судан, жарықтандыру элементтерінен, галванды болат ыдыстардан, құстардан, көпіршіктер мен құбырдан, мыстан, мырыштан және суға батырылған шыны бөтелкедегі құсқа қосылған лимон батареясынан тұрды. Инсталляция Нью-Йорктегі Джон Вебер галереясы үшін «Әлемді жасайтын машинамен» бірге жасалды. «Жүректерді қалай ұстап, қалай жасауды» суретімен қатар, Айкок 1981 жылы қолмен түсірілген фотогравировка жасады. 1982 жылдан кейін оның жұмысы айналып тұратын, моторлы металл жалақтардан жасалған «жарналы машиналар» мүсіндеріне қатысты. Айкоктің ғарыштық машиналар туралы шығармалары Борхестің ақыл, арман, кеңістік және уақыт метафизикасы туралы әңгімелерімен салыстырылды. Борхес сияқты Айкок та адам түсінуге тырысатын, бар және түсініксіз жоғары тәртіптен қорқыныш тудырады. 1990 жылдары Айкок инженерлік және тұрақты мүсіндік тапсырмаларға көшті. Ол сонымен қатар өзінің сызбаларын сызу және мүсіндерін әзірлеу кезінде архитектуралық бағдарламалық жасақтаманы қолдана бастады. Айкоктің соңғы жұмысы табиғи нысандарға, кибернетикаға, физикаға және басқа да постмодерн мәселелерге негізделген ірі масштабтағы мүсіндер түрінде, қоғамдық кеңістікте күрделі мүсіндер жасау үшін жоғары технологиялық материалдарды көбірек пайдаланды. 2005 жылы Рамапо колледжінде оның «Жұлдыздар, галактика, NGC 4314» атты инсталляциясы көрсетілді. Бұл 30 фут ұзын мүсін Жерден 40 миллион жарық жылы қашықтықта орналасқан және Хаббл ғарыш телескобымен суретке түсірілген NGC 4314 галактикасының атымен аталады. Алюминий мен шыны талшықтан жасалған жеті мүсіннің әрқайсысы 3D модельдеу бағдарламалық жасақтамасын қолдана отырып, содан кейін бөлшектерін кесіп және иіп жасалды. 2010 жылдары Айкок өзінің «Турбуленттік сериясын» бастады, онда түрлі өлшемдегі, құйынды металл мүсіндер бар, олар құйынды дауыл, тас жол жүйесі, ДНК тізбектері немесе құйынды бишілердің пішінін алады. Сериядан бір жұмыс, «Twister Grande (tall)» (2020) қазір тұрақты түрде көрсетілуде.

Starting in 1977, use of recurrent themes of danger and unease were augmented by Aycock's growing interest in metaphysical issues. Her sculptures now excluded viewer participation and looked more like theatrical stage sets; and explored combinations of science, technology, and spirituality. The Beginnings of a Complex (1977), utilizing architectural façades and windows, was featured at her gallery installation for Documenta 6 as a symbol of this stylistic shift. The Machine That Makes the World (1979) reiterated this shift and marked the beginning of Aycock's work in large scale sculptures and public installations over the next several decades. Aycock completed How to Catch and Manufacture Ghosts in 1979. This installation was influenced by the 19th century notion that electricity had the power to conjure life, made popular by Mary Shelley’s novel Frankenstein. The mixed media work was composed of wood, glass, water, lighting components, galvanized steel containers, birds, a performer with bubbles and pipe, copper, zinc, and a lemon battery connected to a bird in a glass bottle floating in a pan of water. The installation was created for the John Webber Gallery in New York, along with The Machine that Makes the World. In addition to the physical structure of How to Catch and Manufacture Ghosts, Aycock also created a hand colored photoengraving, produced in 1981, which depicts a diagram of the artwork. After 1982, her work revolved around "blade machines" – sculptures made out of revolving, motorized metal blades. With its obsessive erudition, Aycock's art of cosmic machines has again been compared to Borges's stories which involve private metaphysics of the mind, dreams, space, and time. Like Borges, Aycock provokes a fear of an existing and ultimately incomprehensible higher order that man makes endless attempts to understand. In the 1990s, Aycock switched to more advanced engineering and permanent sculpture commissions. She also began utilizing architecture software to sketch out her drawings and plan her sculptures as they were developed.</blockquote>Aycock's recent work takes the form of large scale sculptures based on natural forms, cybernetics, physics, and other postmodern issues, increasingly implementing hi tech materials to create complex sculptures in public space. In 2005, Ramapo College featured her installation called Starsifter, Galaxy, NGC 4314, a 30 foot long sculpture named for the NGC 4314 galaxy which is located 40 million light years from Earth and has been photographed by the Hubble Space Telescope. The seven sculptures made of aluminum and fiberglass were each designed using 3 D modeling software, then formed by cutting and rolling the pieces. In the 2010s, Aycock began her Turbulence Series featuring swirling metal sculptures of various sizes that take the shape of a twister, a highway system, DNA strands, or even swirling dancers. where one work from the series, Twister Grande (tall) (2020) is now on permanent display.