Кіріспе

Химиялық қосылыс

Дитранол (INN) немесе антралин (USAN және бұрынғы BAN) – гидроксиантрон, антрацен туындысы, және псориазбен ауыратын адамдардың терісіне жағылатын дәрілерде қолданылады. Ол 0,1-ден 2%-ға дейінгі концентрациядағы кремдер, майлар немесе пасталар түрінде қолжетімді (Drithocreme, Dithrocream, Zithranol RR, Micanol, Psorlin, Dritho Scalp, Anthraforte, Anthranol және Anthrascalp). Дитранол және антралин терминдері кейде бір-бірінің орнына қолданылады.

Медициналық қолданыстар

Дитранол псориазды бақылауда глюкокортикоидты стероидтерге қарағанда әдетте бірнеше аптаға созылатын баяу әсер етеді, бірақ қолдануды тоқтатқан кезде қайтадан жағдай нашарлауының қаупі жоқ. Оны бетке және жыныс мүшелеріне қолдануға болмайды. Антралиннің шашақтың ошақты тоқырауына (алопеция ареата) қарсы тиімді болуы мүмкін екеніне қатысты алғашқы зерттеулер бар.

Жанама әсерлер

Егер оны біршама уақыттан кейін (45-60 минут) жуып тастамаса, тері уақытша сары қоңырдан күлгін түске дейін боялады. Ол киім маталарын, душ перделерін және керамикалық раковиналар сияқты басқа материалдарды да тұрақты түрде сол сары қоңырдан күлгін түске дейін бояйды, бұл бояудың қарқындылығына байланысты. Бұл жергілікті күйдіру сезіміне және тітіркенуге себеп болуы мүмкін; мұны емдеу ережелеріне мұқият назар аудару арқылы және дитранол формулаларының күшін біртіндеп арттыру арқылы азайтуға болады. Қоршаған теріні жұмсақ ақ парафинмен қорғауға болады және емделген аймаққа түтікшелі бинт жабылады.

Фармакология

Дитранол митохондрияда жиналады, онда ол клеткаға энергия жеткізуге кедергі келтіреді, бұл, мүмкін, дитранолдың тотығуы арқылы еркін радикалдардың бөлінуіне байланысты. Бұл ДНК репликациясын бәсеңдетеді, соның салдарынан псориаз тілішектерінде байқалатын шамадан тыс жасушалық бөлінуді тежейді. Сонымен қатар, дитранол псориаз кезіндегі cGMP деңгейінің жоғарылауын төмендету арқылы да әсер етуі мүмкін. Антралин – синтетикалық зат, оның псориазға қарсы әрекет ету механизмі әлі толыққанды түсіндірілмеген. Дегенмен, көптеген зерттеулер антралиннің псориазбен ауыратын және сау теріге қатысты антипролиферативтік және қабынуға қарсы әсерлерін көрсеткен. Антралиннің антипролиферативтік әсері ДНК синтезінің тежелуінен, сондай-ақ оның күшті тотығуға қарсы қасиеттерінен туындайды. Жақында антралиннің псориазға қарсы тиімділігі липидтердің пероксидтелуін тудыру және псориазбен ауыратын науқастарда күрт жоғарылаған эндотелиялық адгезия молекулаларының деңгейін төмендету қабілетімен де байланыстырылды. Ретиноидтар мен ПУВА-дан айырмашылығы, антралин бауыр микросомалық ферменттерінің активтілігін тежемейді; осылайша, антралинмен бірге басқа препараттар қолданғанда жағымсыз дәрілік өзара әрекеттесулердің қаупі айтарлықтай төмендейді. Дитранолдың зақымдалған теріге енуі 30 минут ішінде, сау теріге енуіне қарағанда (шамамен 16 сағатта) жоғары. Осы себепті, 0,1-0,5% концентрациялы әлсіз препараттарды түнде қолдану ұсынылады, ал 1-2% концентрациялы күшті препараттарды құрамына қарай 30 минуттан бір сағатқа дейін қолдануға болады.