Кіріспе

Гипертиреозға қолданылатын дәрі-дәрмек

Карбимазол (саудалық атаулары Neo Mercazole, Anti Thyrox және т.б.) гипертиреозды емдеу үшін қолданылады. Карбимазол – про-дәрі, себебі сіңгеннен кейін ол белсенді түріне, метимазолға айналады. Метимазол қалқанша безінің пероксидаза ферментінің тирозин қалдықтарын йодтауын және тироглобулинмен қосылуын тоқтатады, соның салдарынан T3 және T4 (тироксин) қалқанша безі гормондарының өндірілуі төмендейді. Бұл дәрі Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының "Қажетті дәрілер тізіміне" енген.

Медициналық қолданыстар

Гипертиреозды емдеу әдетте карбимазолдың дозасын пациент эутиреоидтық жағдайға жеткенше реттеуді, немесе эндогенді қалқанша безінің гормон өндірісін тоқтату үшін карбимазолдың жоғары дозасын қолдануды, содан кейін левотироксинмен қалқанша безі гормонын толықтыруды ("тоқтату және толықтыру") қамтиды. Емдеу көбінесе 18–24 айға созылады, одан кейін емді тоқтатуға тырысылады. Қалқанша безіне қарсы әсер тез басталады, бірақ қандағы қалқанша безі гормоны деңгейіне клиникалық әсердің көрінуі әлдеқайда баяу болады. Бұл себебі, қалқанша безінде бұрыннан қалыптасқан T3 және T4 гормондарының көп мөлшері сақталады және олардың 99% қалқанша безін байланыстыратын глобулинге байланысқандықтан, пайдалы клиникалық әсерге қол жеткізу үшін олардың толығымен сарқылуы керек.

Жағымсыз әсерлер

Раш және қышыма жиі кездеседі, бірақ карбимазолды тоқтатпай антигистаминдермен емдеуге болады. Сезімталдық реакцияларын бақылау мүмкін болмаған пациенттерге пропилтиоурацилді балама ретінде қолдануға болады; бұл препараттардың арасындағы өзара сезімталдық сирек. Оның ең қауіпті, сирек кездесетін жағырғы әсері – нейтропения және агранулоцитоз тудыратын сүйек миының қызметінің басылуы. Бұл емдеудің кез келген сатысында ескертусіз пайда болуы мүмкін; ақ қан клеткаларының санын бақылау тиімсіз. Пациенттерге жұқпалы инфекцияның белгілері, мысалы, ауырған тамақ немесе қызба туралы дереу хабарлау ұсынылады, сонда толық қан анализі тағайындалуы мүмкін. Егер бұл нейтрофилдердің төмен деңгейін растаса, препаратты тоқтату жазылуға көмектеседі. Бірақ, күдікті белгілерді хабарламау немесе иммунодепрессия мүмкіндігін қарастыруды кешіктіру салдарынан өлімге әкелуі мүмкін.

Сақтық шаралары

Кейбір адамдар азольға (азоль) аллергиялық болуы мүмкін. Кейбір азольді препараттардың қолайсыз жағыра әсерлері бар. Кейбір азольді препараттар жүктілік кезінде эстроген өндірісін бұзып, жүктіліктің нәтижесіне әсер етуі мүмкін. Карбимазол плацента арқылы өтетіндіктен, жүктілік кезінде сақтықпен қолданылуы тиіс. Ол (сирек жағдайларда) нәрестеде туа біткен ақаулармен, соның ішінде терінің аплазиясымен байланысты болған, бірақ қолдануға қарсы көрсетілмейді. Дегенмен, ол ұрықтың гипотиреозын тудыруы ықтимал, сондықтан (ең төмен дозада) ананың гипертиреозын бақылау үшін қолданылуы мүмкін. Ұрықта зоб пен хоанальдық атрезия жағдайлары тіркелген. Бұдан өзге, балаға емшек берген кезде де қолдануға болады, бірақ ең тиімді доза қолданылып, нәрестенің дамуы қатаң бақыланатын жағдайда ғана. Аталған себептерге байланысты, жүктілік кезінде, әсіресе бірінші триместрде, PTU қолдану артық көріледі, ал екінші және үшінші триместрде карбимазолға ауысу мүмкіндігі қарастырылады.