Кіріспе

Қозғалтқышы жоқ ұшақтарды жіктеу. Желкендегі бәсекелестік сыныптары, басқа спорт түрлеріндегідей, негізінен бәсекеде әділеттілікті қамтамасыз ету үшін құрылған. Дегенмен, бұл сыныптар басқа спорт түрлеріндегідей технологиялық дамуды қолдау мақсатымен жасалмаған. Керісінше, сыныптар мынадай себептермен пайда болды: белгілі бір типтегі желкендердің танымалдылығы, спортқа қатысу құнын шектеуге жасалған әрекеттер және өндірушілер мен бәсекелестер үшін инвестициялық шешімдерге тұрақты жағдай жасау қажеттігі. FAI Gliding Commission (IGC) – халықаралық деңгейдегі әуе спортын басқаратын спорттық ұйым, сондықтан барлық елдерде шамамен бірдей сыныптар мен сыныптардың сипаттамалары қолданылады.

ФАИ-ге жатпайтын кластар

FAI-мен мойындалмаған планер кластары кейбір аймақтық және ұлттық жарыстарда қолданылған. Олардың ең маңыздылары: Спорттық классы, концепциясы бойынша Клубтық классына ұқсас, бірақ көбірек түрлі планерлерге мүмкіндік береді, әдетте қанаттары бар және қанаттары жоқ планерлерді, ал қанат ұзындығы 15 метрмен шектелмейді. Бұл класс көбінесе қатысушыларды жеке классқа бөлуге жеткілікті қатысушы болмаған жарыстарда қолданылады. 1 26 классы, Америка Құрама Штаттарында өте танымал монотиптік класс, Schweizer SGS 1 26 планеріне негізделген және Американың ұшу қоғамының (Soaring Society of America) бөлімшесі – 1 26 қауымдастығы басқарады.

Ашық сынып

Ашық сынып – ең көне жарыс сыныбы, бірақ ол 1950-ші жылдардың басында екі орындық сынып құрылғанда ғана ресми түрде пайда болды. Бұл шектеусіз сынып технологиялық жаңалықтарды сынауға арналған тамаша алаң болды. Көптеген зерттеу үлгілері осы сыныптың сипаттамасына сәйкес келеді, мысалы, 1938 жылғы Akaflieg Darmstadt D 30, оның өзгертілетін диэдральдық қанаттары және жеңіл қорытпалардан жасалған лонжерондары, 1972 жылғы өте үлкен қанат кеңдігіне ие SB 10, 1975 жылғы Akaflieg Stuttgart FS 29 телескопиялық қанаты және күн энергиясымен жұмыс істейтін Icare. Жарыстарда Ашық сынып көбінесе үздік нәтижелер көрсетеді, қолайлы ауа райында күніне 1000 км-ге дейінгі тапсырмаларды орындау мүмкін. Дегенмен, Ашық сыныптың жоғары өнімділігімен қатар, ыңғайлылығы да маңызды. "Экстремалды" дизайн үлгілері көбінесе сәтсіздікке ұшырайды, олардың ішінде 1931 жылғы «Австрия», 1971 жылғы «Сигма» және BJ сериясы ең айқын мысалдар. Әлем чемпионаттарында жеңіске жеткен жалғыз «экстремалды» планер – «Nimbus I» болды. 1960 жылға дейін көптеген планерлер ашық жарыстарда жақсы көрсеткіштер көрсетті, ал кішкентай қанатты үлгілер кейде үлкен, бірақ ауыр үлгілерді жеңіп шықты. Композиттік революция жағдайды өзгертті, бұл өзгеріс 1981 жылы ASW 22 және Nimbus 3 енгізілгеннен кейін одан әрі күшейді, содан кейін Ашық сынып біраз уақытқа тек екі өндірушінің эксклюзивті иелігіне көшті. 2012 жылғы Әлемдік планер чемпионаты жаңа үлгілерді жарысқа қатыстырды, олардың кейбіреулері қанат кеңдігі айтарлықтай кішкентай болды және осы сыныптың «дәстүрлі» (қанат кеңдігі 28 м+) машиналарына қарсы сәтті ұшты. Бірнеше онжылдық бойы шағын, біртіндеп өнімділіктің артуынан кейін, 2000 жылы «eta» пайда болғаннан кейін өнімділік күрт өсті және бағалар одан әрі көтерілді. Бұл өте қымбат ұшақ әзірге жарыстарда айқын табысқа жете қойған жоқ, бірақ ол бір кезде сыныпта бәсекеге қабілетті болудың құнын әсер еткендей болды. «eta biter» және оның ізбасары, Concordia бір орындық планері, сондай-ақ Уолтер Биндердің EB28/EB29 2012 жылға дейін «eta»-ға қарсыластар ретінде ұсынылды, бірақ олардың сыртқы түрі мен өнімділігі…