Португалияның реалы: тарихы мен эволюциясы

Кіріспе

Португалияның валютасы 1430 жылдан 1911 жылға дейін.

Реал (ʁiˈal, "патшалық" дегенді білдіреді, көпше түрі: réis немесе [ескіше] reais) 1430 жыл шамасынан 1911 жылға дейін Португалия мен Португалия империясының валюта бірлігі болды. Ол 1 реал = 840 динейро есебімен динейроны алмастырды, ал өзі 1910 жылғы республикалық революция нәтижесінде 1 эскудо = 1000 реис есебімен эскудомен алмастырылды. 2002 жылы эскудо 1 евро = 200,482 эскудо есебімен евроға ауыстырылды.

Тарих

Бірінші реалды 1380 жылы король Фернандо I енгізді. Бұл күміс монетаның құны 120 динейро (10 солдо немесе 1 либра) тең болды. Жоан I патшаның (1385–1433) тұсында 3 1/2 либралық (бастапқыда – реа́л круза́до) және 7 солдолық (реа́л бранконың 1/10 бөлігі) – реа́л пре́то монеталары шығарылды. 1433 жылы король Дуа́рте I билікке келген кезде Португалияда 840 динейроға баламалы реа́л бранко (real branco) есептік бірлікке айналды. Король Мануэ́л I (1495–1521) тұсында атауы «реа́л» деп қысқартылды, бұл мыстан реа́л монеталарын соғуға көшумен бірге болды. Сандармен жазылғанда, 1 мил ре́йс 1$000 деп жазылды, мұндағы «цифра́о» ($) белгісі ақша сомалары үшін ондық нүкте ретінде қолданылды, сондықтан 60 500 ре́йс 60$500 немесе 60,5 мил ре́йс деп жазылды. XIX ғасырдың басындағы Наполеон соғыстары қағаз мил ре́йстің шығарылуына себеп болды, ол ақырында күміс круза́до мен алтын эску́доға қарағанда құнсызданып қалды. 1837 жылғы ақша реформасы алтын эску́доның құнын 1$600-дан 2$000-ға дейін арттыру арқылы мил ре́йстің төмен құнын мойындады. Сондай-ақ, негізгі есептік бірлік реа́лдан мил ре́йске (1$000) өзгертілді, оның монеталарында ондық бөліністер пайдаланылды. Португалия Банкі алғашқы банкноттарын 1847 жылы шығарды. 1854 жылы Португалия алтын стандартын қабылдады, онда мил ре́йс 1,62585 г таза алтынға тең болды. Бұл стандарт 1891 жылға дейін сақталды.

Монеталар

19 ғасырдың ортасына дейін көптеген түрлі номиналды монеталар соғылды, көбінесе уақыт өте келе артып келе жатқан нақты құнымен. Мысалы, король Жоан II тұсында 324 реал бранко құнына арналған крузадо енгізілді. Король Жоан III билік құрған кезде оның құны 400 рейс болды, ал бұл Педро II билік құрғанға дейін күміс крузадоның құны болды, содан кейін ол 480 рейсқа қайта бағаланды. Бұл арада алтын крузадоның құны король Жоан IV билік құрған кезде 750 рейсқа дейін, содан кейін король Афонсо VI билік құрған кезде 875 рейсқа дейін көтерілді. Соңғы 1 реал монетасы (колониялық шығарылымдарды қоспағанда) 1580 жылдары соғылды. Осы уақыттан кейін ең кішкентай монеталар 1 1/2 рейсқа тең болды. Бұл монеталар шамамен 1750 жылға дейін соғылды, содан кейін үш реалдық монета айналымдағы ең кішкентай номиналды монетаға айналды. Бразилияның алтын асығы кезінде шығарылған алтын монеталар 1688-1732 жылдардағы моидор сериясына немесе 1722-1835 жылдардағы жоаннес сериясына жатты. Моидор сериясының монеталарының сипаттамасы: Бұл серияның ең танымал монетасы – moeda d'ouro (сөзбе-сөз "алтын монета", және әдетте моидор деп ағылшын тілінде айтылады), 4000 рейс таңбаланған, бірақ шын мәнінде 20% жоғары немесе 4800 рейс (4$800). Бұл монетаның салмағы 3/8 унса (төменде түсіндіріледі) және құрамында 9,86 г таза алтын бар. Пропорционалды түрде бағаланған монеталар – 480 рейс (крузадо), 1$200, 2$400, 12$000 және 24$000 (дброа), бірақ олар өздерінің бұрынғы құнымен 400, 1$000, 2$000, 10$000 және 20$000 рейспен таңбаланған. Күміс монеталар 480 рейс (крузадо) және 240, 100 (тостао) және 50 рейс номиналымен шығарылды, бірақ олардың ескі құны 400, 200, 80 және 40 рейс болды. Мыс монеталар 3, 5, 10, 20 және 40 рейс номиналында шығарылды. 1722-1835 жылдардағы жоаннес сериясы күміс пен мыс номиналдарын өзгертпей қалдырған кезде, алтын монеталар алтын унсасының (немесе унция) екілік үлестерінде шығарылды, онда 22 каратты 28,68 г немесе 91,7% таза алтын бар және оның құны 12$800 болды. Бұл сериядағы ең танымал монета – 6$400 тұратын peça немесе 1/2 унса. Басқа номиналдарына 3$200-дің жартысы, 1$600-дың эскудосы және 0$800-дың жарты эскудосы кіреді. 1717 жылдан бастап Ұлыбритания алтын стандартында болғандықтан, португалдық алтын монеталары моидор үшін 27 шиллинг (£1.35) (4$800) және эскудо үшін 9 шиллинг (£0.45) (1$600) бағасымен кеңінен таралды. Бразилиядағы алтын асығы кезіндегі алтын моидорлары мен жолары 18 және 19 ғасырлардағы ағылшын әдебиетінде жиі айтылған. XIX ғасырдың басындағы Наполеон соғыстары кезінде және одан кейін қағаз миллистің құнсыздануынан кейін, 13,145 г таза алтынның алтын peçaсы 1826 жылы 6$400-дан 7$500-ға дейін, 1837 жылы 8$000-ға дейін және 1854 жылы 8$085-ке дейін көтерілді (алтын стандарты 1,62585 г таза алтын бір миллиске енгізілген кезде). 1837 жылы ондық жүйе қабылданды, мыс монеталар (1882 жылдан бронза) 3, 5, 10 және 20 рейс, күміс монеталар 50, 100, 200, 500 және 1000 рейс және алтын 1$000, 2$000, 2$500, 5$000 және 10$000 болды. 1875 жылы соңғы 3 реалдық монета шығарылды, ал 1900 жылы 50 және 100 реалдық купроникельді монеталар шығарылды. Португалияның алтын стандарты дәуірінде 1854 жылдан 1891 жылға дейін ағылшын алтын суверені немесе 1 фунт монетасы 4$500 құнымен айналыста кеңінен қабылданды.

Before the middle of the 19th century, many different denominations were minted, often with values in terms of the real which increased over time. For example, the cruzado was introduced at a value of 324 real branco in the reign of King João II. It was fixed at a value of 400 réis during King João III's reign and this remained the value of the silver cruzado until the reign of King Pedro II, when it was revalued to 480 réis. Meanwhile, the gold cruzado rose in value to 750 réis in the reign of King João IV, then to 875 réis in the reign of King Afonso VI before its demise. The last 1 real coins (excluding colonial issues) were minted in the 1580s. After this time, the smallest coins were worth 1 1/2 réis. These were minted until around 1750, after which the three real coin became the smallest circulating denomination. Gold coins issued during the Brazilian Gold Rush of the 18th century belonged to either the moidore series of 1688–1732 or the joannese series of 1722–1835. A description of the coins of the moidore series:

The most familiar coin of this series is the moeda d'ouro (literally "gold coin", and commonly Anglicised as the moidore), stamped 4,000 réis but actually valued 20% higher or 4,800 réis (4$800). This coin weighed 3/8 onça (explained below) and contained 9.86 g fine gold. Valued proportionately are coins of 480 réis (the cruzado), 1$200, 2$400, 12$000, and 24$000 (the dobrão), though they are stamped with their old values of 400, 1$000, 2$000, 10$000 and 20$000 réis, respectively. Silver coins were issued in denominations of 480 réis (cruzado) and 240, 100 (tostão), and 50 réis, though stamped with their old values of 400, 200, 80 and 40 réis, respectively. Copper coins were issued in denominations of 3, 5, 10, 20 and 40 réis. While silver and copper denominations were left unchanged by the joannese series of 1722–1835, gold coins were issued instead in binary fractions of the gold onça (or ounce), which contained 28.68 g of 22 karat or 91.7% fine gold, and which was valued at 12$800. The most familiar coin of this series is the peça or 1/2 onça worth 6$400. Other denominations include the half peça of 3$200, the escudo of 1$600, and the half escudo of 0$800. As the United Kingdom was on the gold standard starting 1717, Portuguese gold coins widely circulated there at the rate of 27 shillings (£1.35) for the moidore (4$800) and 9 shillings (£0.45) for the escudo (1$600). Gold moidores and joes of the Brazilian Gold Rush were often mentioned in English literary references of the 18th and 19th centuries. Following the depreciation of the paper milréis during and after the Napoleonic Wars of the early 19th century, the gold peça of 13.145 g fine gold was raised in value from 6$400 to 7$500 in 1826, 8$000 in 1837, and 8$085 in 1854 (when the gold standard of 1.62585 g fine gold per milréis was implemented). In 1837, a decimal system was adopted, with copper coins (bronze from 1882) of 3, 5, 10 and 20 réis, silver coins for 50, 100, 200, 500 and 1,000 réis and gold 1$000, 2$000, 2$500, 5$000 and 10$000. In 1875, the last 3 real coins were issued, with cupronickel 50 and 100 réis issued in 1900. During Portugal's gold standard era from 1854 to 1891 the British gold sovereign or £1 coin was widely accepted in circulation with a value of 4$500.

Банкноттар

Португалияның алғашқы қағаз ақшасы 1797 жылы үкімет тарапынан енгізілді. 1807 жылға дейін шығарылған номиналдар 1$200, 2$400, 5$000, 6$400, 10$000, 12$000 және 20$000 рейстен тұрды. Осы ноталардың кейбіреулері Екі бауыр соғысы (1828-1834) кезеңінде қолдану үшін қайта жарамды деп танылды. 1820-жылдардан бастап бірнеше жеке банктер қағаз ақша шығара бастады. Ең көп таралғаны – Banco de Lisboa болды, оның банкноттары рейстен де, 4$800 рейске тең моэдадан да жасалған. Бұл банк 1$200 және 2$400 рей, 1, 4, 10, 20, 50 және 100 моэда номиналындағы банкноттар шығарды. Banco Commercial de Braga, Banco Commercial do Porto, Banco de Guimaraes және Banco Industrial do Porto да банкноттар шығарды, ал 1833 мен 1887 жылдар аралығында көптеген банктер ұстаушыға берілетін чектер шығарды. 1847 жылы Португалия банкі 10$000 және 20$000 рейлік банкноттарды енгізді. 1883 жылдан бастап 5$000 рейлік банкноттар, ал 1886 жылы 50$000 рейлік банкноттар шығарылды. 1891 жылы Casa de Moeda 50 және 100 рейлік банкноттарды, ал Португалия банкі 200, 500, 1$000 және 2$500 рейлік банкноттарды енгізді, содан кейін 1894 жылы 100$000 реальдық банкноттар пайда болды.