Кіріспе

Полковник-лейтенант Джон Энис (17 желтоқсан 1757 – 30 шілде 1818) – американдық революция кезінде қызмет еткен Ұлыбритания армиясының офицері.

Отбасы және білім

Ол 17 желтоқсан 1757 жылы Англияның Корнуолл аймағында Джон Энис пен оның әйелі Люси Бассеттің отбасында дүниеге келді. Джон алты баланың ең кішісі болды және балалық шағының көп бөлігін Итон мектебінде өткізді. Итон мектебінде оқып жүргенде Джон қауіпті шешек ауруына шалдыққанмен, аман қалғандардың қатарында болды.

Америка революциясы

Бай отбасының кіші ұлы болғандықтан, оған әскери мансап таңдалды және оның әкесі 1775 жылғы 21 сәуірде 29-шы жаяу полкінде энсин шеніне комиссия сатып алды, дәл сол кезде Англияның Солтүстік Америкадағы колонияларында Америка революциялық соғысы басталды. 1776 жылғы 21 наурызда 29-шы полк, Джон Энистің қатысуымен, қоршаудағы қаланы босату үшін Квебек қаласына аттанды. Квебек қаласы қыс бойы Континенттік армияның қоршауында болған еді. Күшейтілген британдық әскерге қарсы тұрып, американдықтар Монреальге, Квебекке шегінді. Джон 1776 жылғы 8 маусымда Трои-Ривьер шайқасында алғашқы әрекетін көрді, онда генерал Гай Карлтонның британдық әскері американдықтарды жеңді. Джон сондай-ақ 1776 жылғы 11 қазанда Валькур аралы шайқасында генерал Карлтонның теңіз эскадрильясымен бірге болды, осы шайқаста Бенедикт Арнольдтың американдық теңіз эскадрильясы жеңіліске ұшырады. Бірақ шайқасқа дайындалу мен оны өткізуге кеткен уақыт британдықтарға сол жылы одан әрі ілгерілеуге мүмкіндік бермеді. Джон мен 29-шы полктің қалған бөлігі Монреальге қыстауға жіберілді. 1777 жылғы науқанды генерал-лейтенант Джон Бургойн басқарды, Джон Энис және 29-шы полктің 8 батальондық ротасы Канадада қалды. 1777 жылғы қазанда Саратогада Бургойн әскерінің жеңілісіне және 29-шы полктің жеңіл жаяу әскері ротасының жоғалуына байланысты Джон 1778 жылғы 16 ақпанда лейтенант шеніне көтерілді және полктің жеңіл жаяу әскері әдетте орындайтын міндеттерді қабылдаған "Рейнджер" ротасына қосылды. 1778 жылдың күзінде Джон және оның Рейнджер ротасы Шамплейн көлінің шығыс жағынан шабуыл жасап, егістіктерді, фермаларды және басқа да әскери мақсатта қолданылатын жабдықтарды өртеп жіберді. Бұл шабуыл Карлтонның шабуылы деп аталды, оның бас қолбасшысы 29-шы полктің майоры Кристофер Карлтон болды, ол Гай Карлтонның туысы еді. 1780 жылы Рейнджер ротасы Шамплейн көлінің батыс жағалауынан Джордж көліне және Форт-Эдвардтағы Гудзон өзеніне дейін барған ірі шабуылға қатысты. Бұл шабуыл 1780 жылдың күзінде Нью-Йорк пен Вермонттың солтүстігінде бірнеше шабуылдар жасалған "Долиналарды өртеу" операциясының бір бөлігі болды.

Революциялық соғыстан кейінгі кезең

Америка революциясы аяқталуға жақын, Джон 1782 жылдың шілдесінде Корнуоллдағы отбасына бару үшін демалысқа кетті. Джон әлі демалыста болғанда, 1783 жылдың 25 қаңтарында капитан шеніне көтерілді, бірақ американдық революция аяқталғандықтан армия әскерін қысқартқан соң, көп ұзамай жартылай жалақыға ауыстырылды. Джон мен оның інісі Фрэнсис 1783 жылдың жазында Шотландияны аралап, қамалдарды, Антонин қабырғасын және басқа да қызықты орындарды көрді. 1784 жылы Джон 29-шы полкке қайта шақырылды, ол әлі де Канадада болды. Келесі 3 жыл ішінде Джон Монреаль, Кингстон (Онтарио) және Форт-Ниагарада қызмет етті. Кингстон мен Ниагараның шалғай бекеттерінде Джон көлдер мен өзендердегі шамалы тротуар мен лосось балықтарын аулаудан басқа ештеңе істемеді. Қазан айында 29-шы полк Англияға оралуға бұйрық алды. Джон бұл уақытты тағы демалысқа алып, жаңадан құрылған АҚШ-ты аралауға жұмсады. Джон 6 ай бойы Нью-Англиядан Вирджинияға дейін саяхаттап, содан кейін Англияға оралған полкке қайта қызметке кірді.

Француз революциясы мен Наполеон соғыстары

1794 жылдың 1 наурызында Джон полктің толық құрамына жеткізілуі үшін жасалған ең үздік жұмысы үшін майор шеніне көтерілді. 1 маусымда 29-шы полк адмирал Ричард Хоудың флотында теңізшілер болып қызмет етті, ол Солтүстік Атлант мұхитында француз флотын жеңді. 1795 жылдың ақпан айында майор Эниске ауру солдаттардың үлкен отрядына басшылық ету үшін Англияда қалу бұйырылды, себебі 29-шы полк Батыс Индияға жіберілді. Салдаттар жақсы болған соң, олар француз шапқыншылығынан қорғану үшін Англия бұғазындағы Джерси аралына жіберілді. 1796 жылы полктің көп бөлігі Батыс Индиядан оралғаннан кейін, Джон 1796 жылдың 6 қыркүйегінде 29-шы полктің лейтенант-полковнигі шеніне көтерілді. Француздардың Ирландияға қонуына жауап ретінде 29-шы полк және оның командирі Джон Энис 100-ші жаяу полкімен бірге сол жердегі әскерлерді күшейту үшін жіберілді. 29-шы полк шайқасқа қатыспағанымен, шайқастан қашқан көптеген француз әскерлерін тұтқынға алды. Лейтенант-полковник Энис үшін келесі мақсат – 1799 жылы Йорк герцогының басшылығымен Нидерландыдан француздарды қууға тырысқан британдық және орыс әскерлері жіберілген Голландия болды. Шағын шайқастарда сәттілікке жеткенімен, британдық және орыс әскерлері Нидерланды Франция империясының құрамында қалған күйінде тез қайтып келді.

Зейнеткерлік

1800 жылы 20 наурызда Джон Энис әскери қызметтен зейнеткерлікке шықты. Оған 29-шы полктің офицерлері, ол армиядағы 25 жылының бәрін осы полкта өткендігі үшін, жазулы қымбат семсер сыйлады. Әдетте офицерлер әскери мансабын жоғарылату үшін полктан полкқа ауысып отыратын, бірақ Джон мұндай жасамады. Джон ешқашан үйленбеген және зейнетке шыққаннан кейін Бат қаласына көшіп барды, онда ревматизміне емделу үшін су ішіп, 1818 жылы 30 шілдеде қайтыс болды. 1976 жылы Солтүстік Америкада болғанда жазған күнделігі "Лейтенант Джон Энис америкалық күнделігі" деген атпен жарияланды. 2010 жылы Ұлттық теңіз мұражайы (Корнуолл) және Энис отбасы Джон Энис Солтүстік Америкадан әкелген қайық – қағанақ ашты. Қағанақ 2011 жылдың қыркүйегіне дейін мұражайдың бас залында қойылғаннан кейін Канада қағанақ мұражайына сыйға беріледі.