Кіріспе

1992 жылы Пол Шредердің түсірген фильмі.

Сюжет

40 жастағы Нью-Йорктік Джон ЛеТур банк және қаржы секторындағы таңдаулы клиенттерге есірткі жеткізетін екі адамның бірі. Энн косметика бизнесіне көшуді ойлап отырса, ұйқысыздықтан зардап шегетін ЛеТур өмірге деген көзқарасын жоғалтып алған. Бір түні ЛеТур бұрынғы әйелі Марианнамен кездеседі, олардың арасында есірткіге тәуелділік салдарынан күшті, бірақ құрылысқа ұшыраған қарым-қатынас болған. Есірткіні қабылдауын тоқтатқандарына қарамастан, Марианна оның жаңадан бастау туралы ұсынысын қабылдамайды. Бір түн бірге өткізгеннен кейін, ол оған бұл оның қоштасу тәсілі екенін айтады. Марианнаның білмейтіні, ол ЛеТурмен бірге болғанда анасы ауруханада қайтыс болған. Келесі кездесуде Марианна оған шабуыл жасап, өмірінен мүлдем кетіп қалуын талап етеді. Осы уақытта полиция ЛеТурды қадағалай бастайды, себебі оның клиенттерінің бірі – Тис, жас әйелдің есірткі салдарынан қаза табуымен байланысты. Келесі жеткізілімде ЛеТур Тистің пәтерінде мас күйдегі Марианнаны көреді. Ол кеткеннен кейін бірнеше минут өткен соң, әйел бірнеше қабаттан құлап қаза табады. ЛеТур полицияға Марианнаның соңғы қайда болғанын хабарлайды. Құрмет көрсету кезінде Марианнаның әпкесі Рэнди оған болған оқиғаға өзін кінәлі санамауға айтады. Тис жаңа партия талп етіп, ЛеТурға жеткізуін талап етеді, сол кезде ЛеТур оның өзін құртуды ниеттенгенін сезеді. Энн оны Тистің қонақ үйіне сүйемелдейді, бірақ Тистің қолдарынан кездесуден қашу мүмкін емес екені анық болғанда, ЛеТур оған төменде күтіп тұруын айтады. Энн кетеді, бірақ сыртқы дәлізден дабыл қағып, Тистің қарақшыларын алаңдатып, Джонға бастама көтеруге мүмкіндік береді. ЛеТур Тисті және оның екі қарақшысын атыс кезінде өлтіреді, өзі жеңіл жарақат алады. Ол қонақ үйдің төсегіне жатып, ашу немесе қайғы сезімдерін білдірмейді, тек терең шаршаңқылықты ғана көрсетеді, ал алыстан полиция сиренасы естіледі. Энн түрмеде ЛеТурға барады, ол жақсы болашаққа үміттенетінін айтады. Фильм Энннің оны күтуі мүмкін екенін меңзеп көрсетеді.

Өмірбаян

Шредер фильмді "Америкалық жиголо" және оның ең танымал сценарийі сияқты "адам және оның бөлмесі" тарихы деп сипаттады, ол Мартин Скорсезенің "Такси жүргізушісі" фильмінің негізі болды. Осы фильмде оның кейіпкері өміріне қатысты алаңдаушылық пен оны қауіпке ұшырататын сыртқы күштермен күреседі. "Жаралы ұйқышыл" сонымен қатар "Америкалық жиголо" сияқты Роберт Брессонның "Қалтақор" фильмін еске түсіретін аяқталуға ие, онда түрмеге қамалған батыр жаңа және, мүмкін, жақсы өмір туралы ойға келеді. Фильм түсірілім басталғанда әлі де қаржы жинау кезеңінде болғандықтан, Шредер алғашқы үш аптаны жеке қаражатымен қаржыландырды. "Жаралы ұйқышыл" – Уилем Дафо мен Пол Шредердің алғашқы көркемдік ынтымақтастығы, олар Мартин Скорсезенің "Мәсіхтің соңғы құмарлығы" фильмін түсірілімі кезінде танысты. Кейін Дафо мен Шредер "Affliction" (1997), "Auto Focus" (2002), "The Walker" (2007), "Adam Resurrected" (2008), "Dog Eat Dog" (2016) және "The Card Counter" (2021) фильмдерінде бірлесіп жұмыс істеді. Шредер бастапқыда Боб Диланның "Empire Burlesque" альбомынан әндерді пайдалануды жоспарлаған, бірақ Шредер мен Дилан қай әндерді таңдау керектігі туралы келісе алмады, соның салдарынан Шредер Майкл Биннің әндерін қолдануға шешім қабылдады. "Жаралы ұйқышыл" 1992 жылдың ақпан айында Берлин халықаралық кинофестивалінде көрсетілді және сол жылдың 21 тамызында АҚШ-та кең экрандарға шықты, нәтижесінде 1 миллион долларлық кассалық табысқа ие болды. Фильм көбінесе жағымды пікірлер алды және "Independent Spirit Award" сыйлығын қоса алғанда, түрлі номинацияларға ие болды. Виллем Дафо ең үздік актер ретінде "Sant Jordi Award" сыйлығымен марапатталды. Телеграмма арқылы неміс режиссері Вим Вендерс Шредерді құттықтап, оның режиссерлік шеберлігі Жапон режиссері Ясужиро Озудың деңгейінде екенін айтты, оған Вендерс пен Шредер екеуі де зор құрметпен қарады.

Қабылдау

"Жаралы ұйқы" сыншылардан жағымды пікірлер алды. Rotten Tomatoes сайтында 45 рецензия негізінде 87% мақұлдау рейтингісі бар, ал рейтингтің орташа көрсеткіші 7.50/10. Сайттың сын тұжырымы: "Жаралы ұйқы" шыдамдылықты қажет етеді, бірақ оған сай сыйақысын береді және Виллем Дафоның тартымды ойынымен мақтанады". Киносыншы Роджер Эберт: "Шредер осы ұйқысыздық, құштарлық және тәуелділік әлемін жақсы біледі. Ол адамдардың өздерінің ішкі әлемінде өмір сүруі туралы да барлық нәрсені біледі. [ ] Пол Шредер бірнеше фильмдер арқылы, жылдар бойы осы оқиғаны әртүрлі жолдармен айтып келді, бірақ осы жолы бұрынғыдан да көбірек адамгершілікпен жеткізді". Time Out Film Guide үшін жазған Джефф Эндрю фильмді "стильді фильм" деп атады. Бірақ оқиға баяу дамиды және "Такси жүргізушісі" мен "Американдық гиголо" фильмдерімен тым ұқсас, сондықтан Шредер бұрыннан таныс тақырыптарды жаңаша өңдемейді.