Кіріспе

Үндістанның діни қайраткері (1958–2019)

Пьяра Сингх Бханияра (23 тамыз 1958 – 30 желтоқсан 2019), сондай-ақ Баба Бханияра (немесе Бханияравала) деп белгілі, Үндістанның Пәнжаб штатындағы далит діни қайраткері болды. Ол 1980-ші жылдары сикх дінінен бөлініп шыққан жаңа бағыт құрды, оған дәстүрлі сикхтер өз дінін қорлау деп қарсылық білдірді. 2001 жылы оның жақтастары өздерінің қасиетті кітабы – Бхавсагар Грантын жариялады және Гуру Грант Сахиб сикхтердің қасиетті кітабын қорлады деген айыптар таралды. Бұл Бханияраның жақтастарына қарсы зорлық-зомбылыққа әкеп соқты. Пәнжаб үкіметі Бхавсагар Грантын тыйым салып, Бханияраны тұтқындады және түрмеге қамады.

Ерте өмір

Пиара Сингх Бханияра Рупнагар ауданының Дамиана ауылында туған. Ол тас қалаушы Түлсі Рамның жеті баласының бірі еді. Діни көшбасшы болғанға дейін Бханияра Асманпур ауылындағы жібек шаруашылығы фермасында, Пәнджаб штатының бағбандалық департаментінің IV санаттағы қызметкері болып жұмыс істеген.

Діни мансап

Бханиараның әкесі Дхамиананың шетінде орналасқан екі мазардың (суфи ақсақалдарының кесенелері) қараушысы болды. Әкесі қайтыс болғаннан кейін Бханиара осы мазарлардың қараушысы атанды. Ол түрлі ауруларға ем беру үшін дәрі-дәрмек тарата бастады, соның нәтижесінде емдік қасиеттері бар "баба" (қасиетті кісі) ретінде танылды. Ол көптеген ізбасарларды өзіне тартты, олардың басым бөлігі Мазхаби сикхтер еді. Оның дерaсына сол кездегі Үндістанның ішкі істер министрі болған Үндістан Ұлттық Конгресінің жетекшісі Бута Сингх та келді. 1985-1995 жылдар аралығында Бута Сингх жүрек, бүйрек, тері және өкпе ауруларымен ауырған әйелі Мәнжит Каурды емдету үшін Бханиараға бірнеше рет келді. Бханиараның ізбасарларының саны артқан сайын (полиция бағалауынша 600 000 адамға жетті), сайлау кезінде оның көмегін сұрап көптеген саясаткерлер келіп тұрды. Осы саясаткерлер оған Дхамианада 100 акрдан астам жерді салуға көмектесті.

Сикхтармен қақтығыс

1998 жылы сикхтердің жоғары діни органы Акал Тахт экс-жатадары Бханияраны айыптады, оның сикх діні мен оның қазіргі басшылары туралы «кербез» пікірлер айтуға бейім екенін мәлімдеді. 2000 жылдың жазында бір жергілікті гурудуара Бханияраның жақтастарының біреуіне сикхтердің қасиетті кітабы Гуру Грант Сахибті алып жүруіне тыйым салды. Бұл Бханияраның жақтастарын өздерінің қасиетті кітабын (грант) жазуға итермеледі, нәтижесінде Бхавсагар Самундар Амрит Вани кітабы пайда болды. Кейбір сикхтер Бхавсагар Грант Гуру Грант Сахибтің бірнеше бөліктерін көшіргенін алға тартты, сондай-ақ Бханияра кітаптағы бірнеше суреттерде сикх гуруы Гобинд Сингхтің бейнесін қорлаған деді. 2001 жылы Акал Тахт Бханияраны көптеген жақтастары үшін жазалау мақсатымен шақырды. Бірақ Бханияра шақыруды қабылдамады, себебі үш жыл бұрын оны діннен шығарғандықтан, Акал Тахтқа бағынуға себебі жоқ деді. 2001 жылдың қыркүйек айында Бханияраның жақтастары ұйымдастырған діни рәсімде, жаңадан құрылған «Халса Акшн Форс» атты ұйым шабуыл жасап, Бхавсагар Грант кітабын тартып алып, өртеп жіберді. Осыдан кейін Пәнджабтың ауылдық гурудуараларында Гуру Грант Сахибтің бірнеше данасы өртеліп жағдай шиеленістің күшіне енді. Пәнджаб полициясы бірнеше жас жігітті ұстап алып, бұқаралық ақпарат құралдарына көрсетті, олар Бханияраның талабы бойынша Гуру Грант Сахибті өрттегендерін мәлімдеді. Ұсталғандар Бханияраның жақтастарына қарсы зорлық-зомбылыққа алып келді. 2001 жылдың қазан айында Бханияра Ұлттық қауіпсіздік заңы бойынша тұтқындалып, бірнеше қылмыспен айыпталды. Оның жақтастары түрмеге қамалды, онда олар «сикхтер» деп мәлімдеген адамдар тарапынан қышқыл мен пышақпен шабуылға ұшырады. Бханияраның бірнеше дәрралары SGPC басқаратын гурудуараларға айналдырылды. Бханияраның жақтастарына шабуыл жасағандарға ешқандай шара қолданылмады. Бханиярамен байланысы бар саясаткерлер Акал Тахт тарапынан жазаланды, олардың көпшілігі Бханиярадан бас тартып, оған және оның жақтастарына қатаң жаза тағайындауды сұрады. Паркаш Сингх Бадал басқаратын Пәнджаб үкіметі Бхавсагар Грант кітабына тыйым салып, оның барлық даналарын тәркіледі, сондай-ақ осы кітапты ұстағандар тұтқындалды. Кітаптың басылған данасы полиция тарапынан жойылған болуы мүмкін. Үш мүшелі SGPC комиссиясы Бханияраның жақтастары жасаған қасиетті орындарға жасалған құлшындық әрекеттердің тізімін қамтитын 48 беттік есеп жариялады. Сондай-ақ, Бханияраны қолдаған бірнеше саясаткерлер айыпталды: Бута Сингх, Жогиндер Сингх Маан, Амрик Сингх Аливал, Гурдев Сингх Бадал және Кевал Бадал. Бірнеше ниханг басшылары Бханияраның культын таратуда кінәланды. 2003 жылы Гопал Сингх есімді адам Бханияраны Амбалада сотқа қатысу үшін келгенде пышақтап өлтіруге тырысты, ол Гуру Грант Сахибтің көшірмелерін өртеуге қатысы бар деген айыпталды.

Босатылғаннан кейін

Бханиара 2003 жылы босатылды, бірақ Рупнагар ауданының әкімі оның Рупнагар ауданына кіруіне тыйым салды, осылайша оған Дхамианадағы дербесіне баруына кедергі келтірді. Бханиара мен оның жақтастары бұл тыйымға сот арқылы қарсы шықты. Жергілікті басқарма оған ірі жиын өткізбеуді бұйырды, бірақ оған қарамастан, оның көптеген ізбасарлары туған күнінде (23 тамыз) оны аралауын жалғастырды. Бханиараның ізбасарлары мен сикхтер арасындағы зорлық-зомбылық қайталанбады, алайда 2004 жылы сикх ұйымдары наразылық танытты, себебі гурудуара Бханиараның ізбасарларына Гуру Грант Сахибтің бір данасын алып жүруге рұқсат берген. 2005 жылғы қаңтарда Баббар Халсасының мүшесі Гурдеп Сингх Рана бомбамен Бханиараны өлтіруге талпынғаны үшін тұтқындалды.

Өлім

Бханиара 2019 жылдың 30 желтоқсанында кеудесінде ауыру сезімі мен тыныс алу қиындығынан көз жұмды. Оны Мохалидегі ауруханаға апап жатқанда, Харар қаласының маңында қайтыс болды.