Солтүстік Америкадағы құйындар сериясы

Кіріспе

Солтүстік Америкадағы торнадолар сериясы

2004 жылғы мамырдағы торнадолар тізбегі – 2004 жылғы 21 мамырдан 31 мамырға дейін Оңтүстік Онтарионың көп бөлігін, Роки тауларының шығысынан Орталық және Оңтүстік АҚШ-ты, сондай-ақ Атлантиканың орталық штаттарын қамтыған торнадолардың бірнеше дүрбелеңі. Ең көп зардап шеккендер – Миссуриден Айоваға дейінгі орталық жазықтар және Огайо алқабы. Орталық жазықтарда 22 және 24 мамырда екі ірі торнадо болды, ал біріншісі Небраска штатының Халлам қаласында өте үлкен және күшті торнадо тудырды. Огайо алқабы Мемориал күні демалысы кезінде, 29-30 мамырдағы торнадолардың ең ірі тізбегіне тап болды. Осы оқиғаның салдарынан төрт штатта жеті адам қаза тапты. Барлығы 11 күн ішінде 389 торнадо тіркелді – бұл 2003 жылғы мамырдағы торнадолар тізбегімен салыстырғанда шамамен бірдей аумақты қамтыды. Дегенмен, 2003 жылғы торнадолар тізбегі көбірек қиратуға және күшті торнадоларға әкеп соқты, сондай-ақ 2004 жылғы мамыр айына қарағанда өлім саны да көп болды.

Халлам торнадосының басталуы

Небраска штатындағы Халламдағы торнадолардың пайда болуы 2004 жылғы 22 мамырда АҚШ-тың бірнеше орталық штаттарында 56 торнадоның туындауы және торнадо оқиғаларының біріншісі болды. Көптеген торнадолар Небраска және Айова штаттарында болды. Сол күні Небрасканың үстінде жылы, ылғалды ауа массасы орналасқан болатын, ал Колорадода жоғары деңгейдегі төмен қысымдық аймақ пайдалып, алдыңғы суық фронттың алдында құрғақ сызық қалыптасты. Осы торнадолардан бір адам қаза тауып, 38 адам жарақат алды, ал жалпы шығын 175 миллион долларды құрады. Ең күшті торнадо – Небраска штатындағы Халлам қаласын қиратып өткен F4 торнадосы болды. Бұл күшті торнадо тарихтағы ең кең торнадолардың бірі ретінде тіркелді, оның воронкасы Халлам арқылы өтетін кезде 2,5 миль (4 км) еніне жеткен. Бұл рекорд 2013 жылғы 31 мамырда Оклахома штатындағы Эль-Ренода болған EF3 торнадосымен бұзылды, оның ені 2,6 мильді құрады.

Уақыт шкаласы

Бұл торнадолардың алғашқысы Вайоминг штатының Ла-Гранж қаласының жанында жерге 1:15 MDT уақытында тиді. Ол F0 дәрежесінде болды және едәуір зақым келтірмеді. Колорадода тағы бір кішкентай торнадо пайда болғаннан кейін, Небраска мен Айова штаттарында түстен кейін бірнеше торнадо қалыптаса бастады, олар CDT бойынша сағат 23:00 шамасына дейін жалғасты. Бұл дауылдың ең қиратушы торнадосы CDT бойынша сағат 19:30-да Джефферсон округінің солтүстік-батысында пайда болды. Торнадо содан кейін солтүстік-шығысқа қарай, Оңтүстік Салин округі мен Солтүстік-батыс Гейдж округі арқылы жылжыды. Ланкастер округіне кірген кезде Фудзита шкаласы бойынша F4 дәрежесіне жетті, ал зақым келген аймақтың ені 4 километрді құрады. Торнадо Отоу округіне өтіп, Пальмирадан батысқа қарай сағат 21:10-да жоғалып кетті. Торнадоның жалпы ұзындығы шамамен 87 километрді (54 миль) құрады және 100 минут бойы жерде болды.

Зақым

Сағат 20:33-де соққыға ұшыраған Халлам ауылы ең көп зардап шекті. Халламдағы ғимараттардың шамамен 95%-ы зақымдалды немесе толық қирады. Ауылда 37 адам жарақат алды, ал бір адам қаза тапты. 160-шы Норрис мектеп округінің жоғары мектебінің ғимараты қирап, аудиториясы толық бұзылды. Принстон қаласында тікелей желдің әсерінен зақымдар келді. Бірнеше шаруашылық және ауылдық үйлерге ауыр зақымдар тиді. Бұл дауыл жүк пойызын рельстен шығарып, оны темір жолдан 20 метр қашықтықта қалдырды. Сонымен қатар, Небраска штатының Адамс және Клей округтерінде болған F2 торнадосынан да елеулі зақымдар болды. Он бес үйге зақым келтірілді, тағы бір пойыз аударылып, 5,5 миллион долларлық шығын туды.

Мемориалдық демалыс күндері

2004 жылғы Мемориал күнінің демалыс күніндегі торнадолардың күшті өрбуі мамыр айында тіркелген ең үлкен, үздіксіз торнадолардың өрбуі болды. Ол 2004 жылдың 29-30 мамырында екі күнге созылды, ал соңғы торнадолар 31 мамырдың таңертеңгі сағаттарында болды. Бұл торнадолардың өрбуі Ұлы жазықтарда басталып, Орта Батыс аймағында жалғасты. 29-ы күні торнадолар Дакотадан Миссуриге және Оклахомаға дейін шоғырланды, ал 30-ы күні Миссисипи, Огайо және Теннесси аңғарларына қарай шығысқа жылжыды. NOAA-ның ресми дауыл деректері архивінде екі күндік кезеңде барлығы 168 торнадо тіркелген. Дауылды болжау орталығының ресми емес есептерінде 199 торнадо көрсетілген, бірақ бұл есептер алдын ала ғана және Дауыл деректері жариялымдарының сапа стандартына сай тексерілмеген. 168 торнадо 32 сағат ішінде орын алды, бұл 1974 жылғы 18 сағатта 148 торнадо тіркелген Супер өрбудің рекордын бұза алмады. Супер өрбуде ірі және күшті торнадолардың саны да көп болды. Торнадолардың көпшілігі суперклеткалардың әсерінен пайда болды, бірақ кейбіреулері шквалдық майданның әсерінен туды. Торнадодан кейін өткен үлкен шквалдық майданнан желдің зақымдануы туралы да кеңінен хабарланды. Бұл өрбуден келген жалпы шығын 62,321 миллион долларды құрады. Торнадолардың өрбуі салдарынан екі штатта кем дегенде 5 адам қаза тапты, оның ішінде 4-еуі Миссуриде, ал 1-еуі Индианада. 3 қаза тапқан адамның өліміне 29 мамырдың кешкі сағаттарында Миссури штатының ДеКалб округіндегі Уэзерби ауданына соққан F4 торнадосы себеп болды. Тағы бір адам Сент-Луис аймағында, ал бесінші адам Кентукки штатының Маренго ауданында, Луисвиллдің солтүстік-батысында қаза тапты, онда қаланың 80 пайызы зақымданды немесе қирады. Сонымен қатар, 30 мамырда F2 торнадосы Индианаполис 500 жарысынан кейін Индианаполис астанасының бір бөлігіне әсер етті. Торнадо Индианаполис автотрассасынан шамамен 10 шақырым қашықтықта болды және жарыстан кейінгі іс-шаралардың жабық үй-жайларда өткізілуіне себеп болды. Дегенмен, торнадо қала орталығынан оңтүстікке қарай орналасқан Оңтүстік және Шығыс Марион округінде үлкен зақымдар келтірді. 26 адам жарақат алды, ал 700-ден астам ғимарат зақымданды.

The Memorial Day Weekend 2004 tornado outbreak was the largest continuous tornado outbreak ever recorded in the month of May. It lasted for two days from May 29–30, 2004 with the final tornadoes occurring during the early morning hours of May 31. This tornado outbreak began in the Great Plains and continued throughout the Midwest. Tornadoes on the 29th were focused from the Dakotas to Missouri and Oklahoma before shifting east to the Mississippi, Ohio and Tennessee Valleys on the 30th. The official Storm Data archives from NOAA list a total of 168 tornadoes during the two day period. Unofficial storm reports compiled by the Storm Prediction Center indicated 199 tornadoes, but these reports are strictly preliminary and are not quality controlled to the degree of Storm Data publications. The 168 tornadoes occurred in 32 hours of continuous activity, which would not at all break the record held by the 1974 Super Outbreak, which saw 148 tornadoes in 18 hours. There was also a greater number of large and violent tornadoes in the Super Outbreak event. Most of the tornadoes were produced by supercells, though a few were produced by the following squall line. There were also widespread wind damage reports from a large squall line that moved through after the tornadoes. Damage totals from this outbreak are at $62.321 million. The tornado outbreak killed at least 5 people across two states including 4 in Missouri and 1 in Indiana. 3 of the fatalities were caused by an F4 tornado that struck the Weatherby area in DeKalb County, Missouri late during the evening of May 29. Another person was killed in the St. Louis Metropolitan area while the fifth fatality was northwest of Louisville, Kentucky in the Marengo area where 80% of the town was damaged or destroyed. In addition, an F2 tornado on May 30 affected portions of the Indianapolis Metropolitan Area just a few hours after the Indianapolis 500 was taking place. The tornado missed the Indianapolis Motor Speedway by six miles and forced post racing events to be held indoors. The tornado did however cause extensive damage across southern and eastern Marion County south of the downtown area. While 26 people were injured, over 700 structures were damaged by the storm.

Басқа ошақтар

+Торнадодан қаза болғандар саны Штат Барлығы Аудан Барлығы Иллинойс 1 Скотт 1 Индиана 1 Кроуфорд 1 Миссури 4 Де Кальб 3 Сент-Луис 1 Небраска 1 Ланкастер 1 Барлығы 7 Барлық қаза болғандар торнадоға байланысты. 2004 жылдың 21 мамыры мен 31 мамыры аралығында бірнеше кішкентай торнадолар болды, олар екі негізгі ошақтың әсеріне ұшыраған көптеген аймақтарға әсер етті. 21 мамырда Айова штатында торнадолар сериясы болды, олар Брэдгейт қаласына үлкен зиян келтірді, онда ғимараттардың 75% зақымдалды немесе қирады. Осы күні бірнеше дауылдық шоғырлар Орта Батыстан Орта Атлантика штаттарына дейін Мичиган арқылы кең ауқымды бұзылған жел мен нашар торнадоларды тудырды. 24 мамырда бірнеше торнадо Ұлы жазықтар мен Миссисипи алқабының орталық бөлігінде пайда болды. Көптеген торнадолар нашар болды, бірақ Иллинойста бір адам жылжымалы үй ішінде қаза тапты. 26-27 мамырда Огайо алқабының бірнеше бөліктеріне торнадолар әсер етті. Луисвиллдің солтүстігінде пайда болған торнадо Вашингтон және Кларк округтеріне елеулі зиян келтірді. F3 торнадо Лексингтонның солтүстігіндегі тұрғын үйлерді қиратып, шамамен 50 үйге үлкен зиян келтірді.