Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Солунтум немесе Солус – Италияның Санта-Флавия коммунасының қазіргі Сицилия аралындағы Тиррен теңізі жағалауында орналасқан ежелгі қала. Бұл орын маңызды туристік тартымдылыққа ие. Қала б.з.д. VI ғасырда финикиялықтар тарапынан негізделген және архаикалық және классикалық кезеңдерде Сицилиядағы үш маңызды финикиялық елді мекеннің бірі болды. Б.з.д. IV ғасырдың басында қиратылып, Монте Катальфано төбесінде қайта құрылған. Б.з.д. IV ғасырдың соңында грек әскерлері осы жерге қоныстанды, ал б.з.д. III ғасырда қала Рим Республикасының билігіне көшті. Қазба жұмыстары 19 ғасырда және 20 ғасырдың ортасында жүргізілді. Қала аумағының шамамен жартысы қазылып алынған және жақсы сақталған. Қалдықтар грек, рим және пун дәстүрлерінің үйлескен ежелгі қаланың көрнекті мысалы болып табылады.
Soluntum or Solus was an ancient city on the Tyrrhenian coast of Sicily near present day in the comune of Santa Flavia, Italy. The site is a major tourist attraction. The city was founded by the Phoenicians in the sixth century BC and was one of the three chief Phoenician settlements in Sicily in the archaic and classical periods. It was destroyed at the beginning of the fourth century BC and re founded on its present site atop Monte Catalfano. At the end of the fourth century BC, Greek soldiers were settled there and in the 3rd century BC the city came under the control of the Roman Republic. Excavations took place in the 19th century and in the mid 20th century. Around half of the urban area has been uncovered and it is relatively well preserved. The remains provide a good example of an ancient city in which Greek, Roman and Punic traditions mixed.
Аттар
Қаланың пуникалық атауы жай ғана Капара (𐤊𐤐𐤓𐤀), яғни "Ауыл" дегенді білдіреді. Грек атауы сақталған монеталарда Solontînos (Σολοντῖνος) түрінде кездеседі, бірақ басқа көздерде Solóeis (Σολόεις), Soloûs (Σολοῦς) және Solountînos деп әртүрлі айтылады. Кейбір ғалымдар Солунтум мен Солус – жақын жерде орналасқан екі бөлек қала болған дейді. Солунтум төбеде, биік жайда орналасқан, ал Солус – төмендегі ертерек қоныс орнының орнын басып, кейін пайда болған. Бұл қалалар латын тілінде Soluntum және Solus деп аталып, кейін қазіргі итальян тіліндегі Solunto атауына айналды.
The Punic name of the town was simply Kapara (𐤊𐤐𐤓𐤀, ), meaning "Village". The Greek name appears in surviving coins as Solontînos (Σολοντῖνος) but appears variously in other sources as Solóeis (Σολόεις), Soloûs (Σολοῦς), and Solountînos. Some scholars contend that Soluntum and Solus were two different cities at close quarters, Soluntum, higher upon the hillside, being a later habitation displacing the earlier settlement of Solus, at a lower elevation. These were Latinized as Soluntum and Solus, which became the modern Italian name Solunto.
География
Солунтум теңіз деңгейінен жоғары, Монте-Катальфаноның (1225 фут, 373 метр) оңтүстік-шығыс жағында орналасқан, табиғи түрде қорғалғандығының арқасында көрнекті көрініс ашылады. Ол Капо Зафферано деп аталатын тік жардың шығысында орналасқан. Бұл қала ежелгі Панормустың (қазіргі Палермо) шамамен шығысында болған. Қаланың аумағы шамамен 15 км²-ды құрайды, оның жартысы қазылып зерттелген.
Soluntum lay above sea level on the southeast side of Monte Catalfano (1225 feet (373 m)), commanding a fine view from a naturally strong situation. It is immediately to the east of the bold promontory called Capo Zafferano. It was about east of ancient Panormus (modern Palermo). The city covers an area of about , around half of which has been excavated.
Тарих
Феникиялықтар б.з.д. 8- немесе 7-ғасырда қалаға негіз салған, дейді Фукидид. Олар Сицилияның батысында, оның ішінде Мотия мен Панормуста (қазіргі Палермо) бірнеше сауда орталықтарын құрды. Б.з.д. 539 жылы Жерорта теңізінің шығысындағы феникиялықтар парсы империясы тарапынан жаулап алынды. Батыс Жерорта теңізінің феникиялықтары (римдіктерде пуниктер деп аталған) тәуелсіздікке ие болды, ал Карфаген, әсіресе, ірі қалаға айналды, ол Сицилиядағы феникиялық елді мекендерді белгісіз уақытта өзінің бақылауына алды. Сицилиядағы феникиялықтар мен гректер арасында қақтығыстар күшейді. Ежелгі қаланың орналасқан жері ұзақ уақыт бойы белгісіз болды. Солунтумдағы қазба жұмыстары кезінде архаикалық қалдықтар табылған жоқ, сондықтан ол кейінгі қаламен бір жерде орналасқан жоқ. Жақындағы қазба жұмыстары қаланың оңтүстігіндегі Капо Солантода б.з.д. VI және V ғасырларға жататын пуникалық некропольді ашты, және қазір осы жер ежелгі қаланың орналасқан жері деп есептеледі. Б.з.д. 409 жылы карфагендіктер Сицилияға басып кірді және Селинус, Агригент және Гела сияқты көптеген грек қалаларын жаулап алды. Біраз уақыттан кейін, б.з.д. 398 жылы карфагендіктер Сиракузаны қоршап алды, бірақ оның тираны Дионисий I оларды жеңіп, жоғалтқан аумақтың көп бөлігін қайтарып алды. Солунтум б.з.д. 397 жылы Дионисий аралдың пуникалық бөлігін басып алып, Мотияны қиратқан кезде де Карфагенге адал болды, бұл Карфагеннің көптеген одақтастарын дезертирлеуге мәжбүр етті. Дионисий оның аумағын қиратып, бірақ сәттілікке жете алмады, бірақ б.з.д. 396 жылы ол Дионисийге сатқындалып, қиратылды. Қала IV ғасырдың ортасында Монте-Катальфано тауының басында, қазіргі орналасқан жерінде қайта салынды. Б.з.д. 307 жылы карфагендіктер қаланы Агатоклдің әскерлері мен жалдамалы сарбаздарына берді, олар көшбасшылары Африкада оларды тастап кеткеннен кейін карфагендіктермен бейбіт келісімге келді.
The Phoenicians founded the city in the 8th or 7th century BC, according to Thucydides. They had established several other trading emporia in the west of Sicily, including Motya and Panormus (modern Palermo). In 539 BC, the Phoenicians in the eastern Mediterranean were conquered by the Persian empire. The Phoenicians of the western Mediterranean (known to the Romans as Punics) became independent and Carthage in particular developed into a major city, which brought the Phoenician settlements in Sicily under its control at an uncertain point in time. Increasingly the Phoenicians and Greeks in Sicily came into conflict with one another. The location of the archaic city has long been uncertain. No archaic remains have been found in the excavations at Soluntum, so it is clear that it was not located on the same site as the later city. Recent excavations revealed a Punic necropolis at Capo Solanto to the south of the city, with remains from the sixth and fifth centuries BC, and this is now believed to have been the location of the archaic city. In 409 BC, the Carthaginians invaded Sicily and conquered many Greek cities, including Selinus, Agrigentum, and Gela. After a short piece, the Carthaginians besieged Syracuse in 398 BC, whose tyrant Dionysius I managed to fend them off, recapture most of the lost territory. Soluntum remained loyal to Carthage even in 397 BC, when Dionysius invaded the Punic part of the island and destroyed Motya, causing most of Carthage's allies to defect. Dionysius ravaged its territory without success, but in 396 BC it was betrayed to Dionysius and destroyed. The city was rebuilt in the middle of the fourth century, in its present location, atop Monte Catalfano. In 307 BC the Carthaginians gave the city to the soldiers and mercenaries of Agathocles, who had made peace with the Carthaginians after their leader abandoned them in Africa.
Рим дәуірі
Бірінші Пуникалық соғыстың алғашқы жартысында (б.з.д. 264–241 жж.) ол әлі де Карфагенге бағынышты болған, бірақ 250 ж. Панормус жаулап алынғаннан кейін римдіктерге берілді. Археологиялық зерттеулер қаланың рим үкімдігі кезінде, әсіресе б.з.д. II және I ғасырларда гүлденгенін көрсетеді, сол кезде кеңсалыс құрылыстар эллинистік қаланың барлық типтік ғимараттарымен қамтамасыз етілді. Б.з.д. II ғасырда театр мен жаңа стоа салынды. Зевс/Баалдың зор мүсіні шамамен сол уақытта жергілікті ғибадатханаға орнатылды. Б.з.д. I ғасырда моншалар салынды. Осы ғасырға жататын жоғары сапалы қабырға суреттерінің үлгілері жеке үйлердің бірінде сақталған. Қаланың Монте-Катальфано тауының үстінде орналасуы оны қорғауды жеңілдетті, бірақ тауар мен азық-түлікпен қамтамасыз ету қиын болды. Римдіктердің басып алуынан кейінгі бейбіт кезеңде жағалауда тұру әлдеқайда ыңғайлы болды. Сондықтан, тауларда негізделген көптеген сицилиялық елді мекендер рим дәуірінде тасталып кетті. Б.з.д. I ғасырда Солунтум осы үрдістегі негізгі ерекшеліктердің бірі болды, онда бай азаматтар тұрды, әртүрлі үйлердің сәнді безендірілуі осыны көрсетеді. Цицеронның айтуынша, Гай Веррес Сицилияның губернаторы болған кезде (б.з.д. 73–71 жж.) қала civitas мәртебесіне ие болған. Біздің заманымыздың I ғасырында төмендеу байқалады. Бұл кезеңде ерекше құрылыстар болған жоқ, бірақ моншалар жөнделді және жаңалары Агора маңында салынған болуы мүмкін. Б.з.д. I ғасырда Плиний, б.з. II ғасырда Птолемей және III ғасырдың басында Итинерарий Антонин қаланың Панормустан 12 миль және Термаеден (қазіргі Термини Имерезе) 12 миль қашықтықта екенін көрсетеді. Қаладан император Каракалланың әйелі Фулвия Плаутилланың құрметіне тұрғызылған латын жазуы сақталған. Кейін қала тасталып кетті. Армин Виганд мұның себебі жер сілкінісі немесе тау көшкіні болуы мүмкін деп болжайды. Қалаға қатысты грек жазбаларында көрнекті азаматтардың есімдері кездеседі. Олардың бірінде Орниктер әулетінен Асклаптың ұлы Анталл өз қаражатынан басты көшені молап төсегені жазылған. Тағы бір жазбада б.з.д. 76–75 жылдары Сицилияның губернаторы болған Секст Педукейдің есімі айтылған. 1857 жылы қала тұрғындарының Фулвия Плаутиллаға, Каракалланың әйеліне арналған латын жазуы табылған.
For the first half of the First Punic War (264 241 BC) it was still subject to Carthage, but it surrendered to the Romans after the conquest of Panormus in 250 BC. Archaeology shows that the city flourished under Roman rule, especially in the second and first centuries BC, when extensive construction provided it with all the typical buildings of a Hellenistic city. The theatre and a new stoa were built in the 2nd century BC. The great statue of Zeus/Baal was dedicated in a local temple at around the same time. In the 1st century BC, baths were constructed. High quality wall paintings from this century survive in one of the private houses. The location of the city atop Monte Catalfano made it easy to defend, but difficult to supply with goods and food. In the times of peace after the Roman conquest it was obviously much more convenient to live down on the coast. Many Sicilian settlements, which had been founded on mountains, were thus abandoned in the Roman period. In the first century BC, Soluntum was one of the main exceptions to this pattern, inhabited by rich citizens, as the sumptuous decoration of the various houses shows. Cicero says that the city was a civitas, when Gaius Verres was governor of Sicily (73 71 BC). A decline is observed in the first century AD. There was no notable construction in this period, except that the baths were renovated and new ones may have been built by the Agora. It is mentioned in passing in the first century AD by Pliny, in the second century AD by Ptolemy, and at the beginning of the 3rd century in the Itinerarium Antonini, which place it 12 miles from Panormus and 12 from Thermae (modern Termini Imerese). A Latin dedicatory inscription survives from the city, erected by the citizens in honour of Fulvia Plautilla, the wife of emperor Caracalla. The city was subsequently abandoned. Armin Wiegand suggests that this was due to an earthquake or landslide. There are some Greek inscriptions from the city naming prominent citizens. One of them records that Antallus son of Asclapus from the family of the Ornichi paid for the main street to be paved from his own funds. Another one names Sextus Peduceus, who was governor of Sicily from 76 to 75 BC:
A Latin inscription, erected by the citizens in honour of Fulvia Plautilla, the wife of Caracalla, was found in 1857.
Ақша шығару
Қала өз монеталарын шығарды, оның ішінде көптеген күміс монеталар бар еді. Біздің заманымыздан бұрынғы V ғасырдағы монеталарда пуникалық «kpr» жазуы немесе грекше «ΣΟΛΟΝΤΙΝΟΝ» атауы бейнеленген. Күміс монеталардың көп бөлігі дидрахма мен оболдан тұрды. Қола монеталар гемилитрден (сицилиялық монета және салмақ бірлігі) және тетрадан (төрттен бірі) құралды. Монета соғудың екінші кезеңі б.з.д. IV ғасыр мен III ғасырдың ортасы аралығында болды. Ол да күміс монеталардан тұрды. Басты бейнелер Геракл және гиппокамп сияқты теңіз символы болды. Монета өндірісінің соңғы кезеңі Рим кезеңіне дейін созылады. Осы кездегі басты бейнелер Посейдон, Афина және, мүмкін, Арес болды. Солунтум монеталары Сицилияның көптеген елді мекендерінде табылды, бұл осы қауымдастықтың экономикалық қуатын көрсетеді.
The city minted its own coinage, including numerous silver coins. The coins of the fifth century BC bear the Punic legend kpr or the Greek name ΣΟΛΟΝΤΙΝΟΝ. The silver coins were mostly didrachms and obols. The bronze coins consisted of the hemilitra (a Sicilian unit of coinage and weight) and the tetrras (quarter). A second phase of minting dates between the fourth and the mid third centuries BC. It again consisted of silver coinage. The main motifs were Heracles and maritime symbols like the hippocamp. The final phase of coin production runs into the Roman period. The main motifs at this point were Poseidon, Athena, and perhaps Ares. Coins from Soluntum are found in many settlements throughout Sicily, indicating the economic power of the community.
Қазбалар мен қалдықтар
Қазба жұмыстары нәтижесінде ежелгі римдік қаланың маңызды қалдықтары табылды, бірақ оның көп бөлігі әлі зерттелмеген. Бұл орынды 1558 жылы жазған «Сицилия тарихы» еңбегінде Томазо Фацелло ежелгі әдеби көздерді пайдаланып анықтаған. Алғашқы қазба жұмыстарын 1825 жылы Доменико Ло Фасо Пиетрасанта жүргізіп, оны «Le antichità della Sicilia» еңбегінде жариялаған. 5-том: Antichità di Catana — Палермо. 1842, 57–67 беттер. Ол қасиетті орынды қазып, бірнеше мүсіндерді тапқан. Франческо Саверио Каваллари Палермо университетінің археология кафедрасының алғашқы профессоры болып тағайындалғаннан кейін 1856 жылдан бастап жүйелі қазба жұмыстарын жүргізді. Қаланың алғашқы жоспары 1875 жылы жарияланды. Каваллеридің қазбаларын Антонино Салинас жалғастырып, алғашқы толыққанды есептерді жариялады. 1920 жылы Этторе Габричи жүргізген шағын қазба жұмыстары қала ішіндегі бірнеше бөлмелерді ғана ашты. Винченцо Туса 1951 жылы қазба жұмыстарын бастады. Ол 1953 жылы «Леда үйін», 1963 жылы театрын, ал 1970 жылдары «Гарпократ үйін» тапты. Қазба жұмыстарын күшейтудің бір себебі – бұл қираған орындардың туристік орталыққа айналу мүмкіндігі болды. Тусаның қазба жұмыстарының толық нәтижелері әлі жарияланбаған. Табылған заттардың бір бөлігі (әсіресе монеталар) қазір Палермодағы Антонино Салинас аймақтық археологиялық мұражайында сақталады, ал қалғаны осы орындағы мұражайда қойылған. 1964 жылдан бастап қаланың қазба жұмыстарын Римдегі неміс археологиялық институты жүргізді. Гельмут Шлегердің басшылығымен агораның архитектурасы зерттелді, бірақ Шлегердің ерте қайтысы нәтижелерді жариялауға мүмкіндік бермеді. 1988 жылдан бастап Армин Виганд театрын зерттеді және ақырында ғимаратты зерттеуді жариялады. Маркус Вольф агора мен қала үйлерінде жұмыс істеді, ерекше назар спорт залына аударды. 2014 жылы Альберто Спозито барлық қазба ғимараттары мен олардың қазіргі күйі туралы архитектуралық зерттеу жариялады.
Excavations have brought to light considerable remains of the ancient Roman town, and a good deal still remains unexplored. The site was identified using ancient literary sources by Tommaso Fazello in his 1558 history of Sicily. The first excavations were carried out in 1825 by Domenico Lo Faso Pietrasanta and published in his Le antichità della Sicilia. Vol 5: Antichità di Catana — Palermo. 1842, pp. 57–67. He unearthed a sanctuary and discovered several statues. Francesco Saverio Cavallari carried out systematic excavations from 1856, following his appointment as the first professor of archaeology at the University of Palermo. The first plan of the city was published in 1875. Cavalleri's excavations were continued by Antonino Salinas, who published the first detailed reports. Minor excavations by Ettore Gabrici in 1920 only revealed a few rooms inside the city. Vincenzo Tusa began excavations in 1951. He found the "House of Leda" in 1953, the theatre in 1963, and the "House of Harpocrates" around 1970. One reason for the intensification of excavations was the potential seen for the ruins to become a tourist attraction. No final publication of Tusa's excavations has ever been published. Some of the artefacts recovered (especially the coins) are now kept in the Antonino Salinas Regional Archaeological Museum in Palermo; the rest is on display in the museum at the site. Starting in 1964, the city was excavated by the German Archaeological Institute of Rome. Under Helmut Schläger, the architecture of the agora was investigated, but Schlager's early death prevented publication of the results. From 1988, Armin Wiegand investigated the theatre, eventually publishing a study of the building Markus Wolf has worked on the agora and the houses of the city, with a special focus on the gymnasium. In 2014, Alberto Sposito published an architectural study, presenting all excavated buildings and the current state oft heir remains.
Шолу
Қала Монте-Катальфаноның шығыс беткейінде орналасқан. Қаланың ең биік нүктесі ең төменгі нүктеден шамамен 60 метр жоғары. Жер бедері тегіс болмаса да, қаланың көшелері Гипподамия жүйесіне сәйкес реттелген торлы үлгіде салынған. Қазіргі кезде жеке insulae (тұрғын үй блоктары) римдік цифрлармен белгіленеді. Тек қаланың оңтүстік-шығыс жағындағы кіреберісі тік беткейге бейімделген. Жол таудың беткейімен жоғары қарай иіліп, "Via dell'Agora" ("Агора көшесі") – қаланың басты көшесіне айналады, ол қаланың ортасынан солтүстіктегі агораға дейін созылады. Ол табиғи жер деңгейімен шамамен бірдей, ал оны қиып өтетін шығыс-батыс көшелері іс жүзінде беткей бойымен жоғары және төмен баспалдақтар болып табылады. Via dell'Agora-ға параллель екі тегіс көше бар, біреуі батысында, екіншісі шығысында, қазір Via degli Artigiani (Шеберлер көшесі) және Via degli Ulivi (Зәйтүн ағаштары көшесі) деп аталады. Бұл үш негізгі көшенің ені 6 метр, ал қосалқы көшелердің ені 3 метрді құрайды. Торлы құрылыммен салынған үйлердің блоктары шамамен 40 x 80 метрді шамасында. Әрбір блок шығыс-батыс бағытындағы шамамен 1 метр ені бар көшемен екіге бөлінген. Көшелердің көпшілігі тас плиталармен төселген. Әсіресе, Via dell'Agora бойында көптеген үйлердің көше жағында шеберханалар мен дүкендер орналасқан. Бұл Гипподамиялық торлы үлгі қашан қалаға енгізілгені белгісіз. Театрдың астында осы торға сәйкес келмейтін ескі үйдің қалдықтары табылған. Бұл оның қала тарихының торлы үлгіге дейінгі кезеңіне жататындығын көрсетеді. Армин Вигенд бұл торлы үлгіні Агатоклдің грек әскерлері 307 ж.б.д. сол жерге қоныстанған кезде орнатылғанын болжады. Қаланың жалпы сипаты грек-римдік болғанымен, зерттеушілер Пуникалық мәдениетке, әсіресе діни салаға жатқызылатын элементтерді де анықтады. Қалада грек-рим стиліндегі храм болмаған, бірақ үш Пуникалық киелі орны бар. Олардың бірінде грек кезеңіне жататын Зевстің өмірлік мөлшерден асып түсетін мүсіні сақталған. Тағы бір киелі орында б.з.б. 300 жылға жуық мүсін табылды, ол стилі жағынан Пуникалық өнер дәстүріне жатады. Осы дәстүрге сәйкес, жерлеу рәсімдерінде денені топыраққа қою әдісі қолданылған. Кейбір үйлерде Пуникалық стелалары бар шағын шіркеулер кездеседі. Пуникалық элементтердің тағы бірі – opus africanum техникасын қолданып қабырға салу. Бұл жүйеде қабырғалар тіреулерден тұрады, ал олардың арасы бос тастармен толтырылады. Су резервуарларының дөңгелек ұштары да Пуникалық ерекшелігі. Көптеген үйлердің едендері opus signinum техникасымен жасалған, ол б.з.д. үшінші ғасырында Карфагенде пайда болды және кейіннен Рим империясына тарады.
The city is located on the east slope of Monte Catalfano. The highest point of the city is some 60 metres above the lowest point. Despite the uneven terrain, the city's streets were laid out in a regular grid pattern, in accordance with the Hippodamian system. The individual insulae (blocks of housing) are now identified using Roman numerals. Only the entrance to the city in the southeast is adjusted to the steeply sloping terrain. The road winds its way up the mountainside, until it becomes the "Via dell’Agora" ("Street of the Agora"), the main street of the city, which runs through the middle of town to the agora in the north. It is roughly level with the natural ground level, while the east–west side streets that cross it are essentially staircases running up and down the slope. Two more level streets run in parallel with the Via dell'Agora, one above it to the west and the other below it to east, which are now known as the Via degli Artigiani (Street of the Artisans) and the Via degli Ulivi (Street of the Olives) respectively. These three main streets are about 6 metres wide, while the side streets are only 3 metres across. The blocks of houses formed by the grid measure about 40 x 80 metres. Each block is split in half by an east–west alleyway, which is about a metre wide. Most of the streets are paved with stone slabs. Especially, on the Via dell'Agora, the street frontage of most houses was occupied by workshops and shops. It is uncertain when this Hippodamian grid pattern was imposed upon the city. Below the theatre are remains of an earlier house which is not aligned with this grid. This seems to indicate that it belongs to an earlier stage in the city's history before the grid pattern. Armin Wiegend suggested that the grid pattern was imposed when the Greek soldiers of Agathocles settled there in 307 BCE. Although the overall character of the city is Greco Roman, there are also elements that researchers have attributed to Punic cultural background, especially in the religious sphere. The city had no temple in the Greco Roman style, but there are three Punic sanctuaries. One of them contained an over life size statue of Zeus, which dates to the Hellenistic period. Another sanctuary contained a statue dating to around 300 BC, which belongs stylistically to the Punic artistic tradition. The preference for inhumation burials also accords with Punic tradition. Some of the houses have little chapels, containing typical Punic stelae. Another Punic element is the construction of walls using the opus africanum technique. In this system, the walls consist of a series of pillars, acting as supports, with the area between them filled in with loose stones. The rounded ends of the cisterns are also typically Punic. The floors of many of the houses employ the opus signinum technique, which developed in Carthage in the third century BC and only spread through the Roman empire later on.
Қала қабырғалары
Қаланың тік беткейге орналасқан қолайлы жерінің арқасында, қалаға толық қоршау қабырғасы қажет болған жоқ. Оңтүстік және батыс жағында тік жартастар бар. Солтүстіктегі беткей уақыт өте келе тозып, қаланың бір бөлігі осымен бірге құлап кетті. Сондықтан, осы жақта қабырға болған-болмағаны әлі анық емес. Қаланың шығыс және солтүстік-батыс жағында ғана мұнаралары бар қабырға болғаны белгілі. Қаланың оңтүстік-шығысында, жағалаудан еңіспен жолдың жотырлап өтетін жерінде, жол бойында бекініс қалдықтары бар. Бұл мұнараның қалдығы болуы мүмкін, бірақ бұл аймақ ешқашан қазба жұмыстарынан өткен емес. Тағы да қалдықтар қаланың солтүстік-батысында, жардың шетінде, қаланың бір бөлігі құлап кеткен жерде табылды. Мұнда қабырға мен төртбұрышты мұнараның қалдықтары, сондай-ақ бекіністің бөлігі болған үлкен су сақтағыш (цистерна) бар. Оның жанында таудың ең жоғарғы бөлігіне дейін апаратын ескі жол бар. 1875 жылы қаланың шығыс бөлігінде, теңізге көрнекті көрініс ашылатын жерде қазба жұмыстары жүргізіліп, құрбандық алаңы және басқа да құрылыстар табылды. Бәлкім, қаланың порты осы жерден бақыланатын болса керек.
Thanks to the favourable location of the city atop a steep slope, the city did not need a full circuit wall. In the south and west there are sheer cliffs. In the north, the slope has been worn away with the passage of time and part of the city has gone with it. It thus remains unclear, whether a there was ever a wall along this side. A wall with towers is attested with certainty only in the east and northwest sides of the city. To the southeast of the city, where the road winds up the slope from the shore, there are remains of fortifications along the road. It could be that these are the remains of a tower, but the area has never been excavated. Further remains are found to the northwest of the city, on the edge of the cliff, where part of the city has eroded away. There are remains of a wall and a rectangular tower there, as well as a large cistern which might also have been part of a fort. Next to it is an old road, leading up to the very top of the mountain. Excavations in 1875 in the easternmost part of the city, where there is a good view out of the sea, revealed an altar and other structures. Perhaps the city's harbours were watched from here.
Монша
Бұл моншаның қалдықтары қаланың оңтүстік жағында орналасқан. Шағын ғимарат төрт үлкен бөлмеден және бірнеше кішігірім қосалқы бөлмелерден тұрды. Оңтүстік жағында фригидарийдың қасында ашық аула болды, ол бастапқыда геометриялық мозаикамен әшекейленген, бірақ қазір толығымен қираған. Солтүстігінде тепидарий, батыс жағында апсида, одан кейін кальдарий және лаконикум орналасқан. Тепидарий мен кальдарий гипокауст жүйесінің үстінде салынған. Қосалқы бөлмелердің бірінде баспалдақ бар, ал кальдарийдың артындағы кішкентай дәлізde ваза бейнеленген түрлі-түсті мозаика табылды. Дорикалық бағаналардың қалдықтары ғимараттың әсем сәулеттік безендірулерін көрсетеді. Моншаның шығыс жағының бір бөлігі, тік жартастың бір бөлігі құлап кеткендіктен, жоғалып кеткен. Монша, шамасы, б.з.б. бірінші ғасырда салынған. Геометриялық мозаика б.з. бірінші ғасырына жатады, осы кезде ғимарат жаңартылған.
The remains of the bathhouse are located at the south end of the city. The small building consisted of four large rooms and some smaller side rooms. At the south end there was an open courtyard, next to the frigidarium which was originally decorated with a geometric mosaic now completely destroyed. North of this was the tepidarium, with an apse on the western side, then the caldarium and the laconicum. The tepidarium and caldarium sat on top of a hypocaust system. One of the side rooms contains a set of stairs and a small hallway behind the caldarium contains a colourful mosaic depicting a vase. Remains of doric columns attest to the elaborate architectural ornamentation of the building. Parts of the eastern side of the bathhouse are lost, due to parts of the steep cliff face slipping away. The bathhouse was probably built in the first century BC. The geometric mosaic dates to the first century AD, when the building was renovated.
Агора
Агора – тіктөртбұрышты алаң, қаланың мерекелер, жиын-тойлар мен базарлар өткізілетін орталық орны. Оңтүстік кіреберісінде есік немесе қақпа болған сияқты, себебі сол жерде тас негіздің қалдықтары және гипстен жасалған алты қырлы жұлдыз табылды. Батыс жағында қанатты жақтаулары бар стоа орналасқан. Оның ұзындығы 68,7 метр, ені 20,3 метр. Екі бүйірлік қанаты бар. Стоаның бүкіл алдыңғы бөлігі бағаналармен қапталған. Оның артында тоғыз экседра орналасқан. Портиктің дорикалық бағаналарының көп бөлігі жоғалған, бірақ құрылыстың көп бөлігі сақталған, соның ішінде арыстан басының су төгіштермен әшекейленген туфа симасының бөліктері де бар. Бұл элементтер стильдік тұрғыдан б.з.д. II ғасырына жатқызылады. Стоаның екінші қабаты жартылай бағаналардан тұрады, олардың арасында ромб пішіндес әшекейлі блоктар орналасқан. Осындай блоктар театр сахнасының екінші қабатында және бірнеше жеке үйлердің перистильдерінің екінші қабатында да қолданылған. Бұл әсіресе Батыс Жерорта теңізі аймағында танымал сәндік элемент. Солтүстік экседрада грек жазулары бар Аполлоний мен Аристонның (әке мен ұл) мүсіндеріне арналған екі орын бар. Бұл жердегі алғашқы стоа б.з.д. IV немесе III ғасырда қала қайта құрылған кезде салынған болуы мүмкін, бірақ қазірге дейін сақталған қалдықтар б.з.д. II ғасырына жатады. Стоаның артында қала кеңесі отырған булеутерион орналасқан. Бөлмеде бес қатар орындықтар бар, онда шамамен жүз адам отыра алады. Ескі әдебиеттерде бұл құрылыс одеон (музыка залы) деп аталған, ал жаңа әдебиеттерде булеутерион деп аталады. Маркус Вольф бұл екі функцияны да атқарғанын болжайды. Булеутерионның оңтүстігінде 31,4 x 12,3 метр өлшемді үлкен қоршалған аумақ бар. Оның мақсаты белгісіз, бірақ бұл діни аймақ болуы мүмкін. Агораның солтүстігінде гимназия орналасқан. Құрылысы жақсы сақталмаған, бірақ оның батыс жағында бағаналармен шектелген үлкен ауласы болған. Еден астында екі үлкен су резервуары орналасқан. Тағы бір үлкен су резервуары агораның жанында орналасқан. Оның өлшемдері 25 x 10 метр, төбесін ұстап тұрған тоғыз қатарлы бағаналары бар. Бұл төбе, әдетте, агора алаңының бір бөлігі болған. Агораның солтүстік-шығысында Императорлық кезеңдегі тағы бір моншаның нашар сақталған қалдықтары бар. Ол негіздерінен ғана танылады, себебі үстігі бөлігінің ешқайсысы сақталмаған.
The agora is a rectangular plaza, which was the central place for festivals, gatherings, and markets in the city. There appears to have been a doorway or gate at the southern entrance, since remains of a stone threshold and a large six pointed star made of plaster were found there. The west side was bordered by a stoa of the type with projecting wings. It is 68.7 metres long and 20.3 metres wide. There are two side wings. The whole front of the stoa is lined with columns. Behind this are nine exedrae. The Doric columns of the portico are mostly lost, but much of the structure remains, including parts of the tufa sima, which are decorated with lion's head waterspouts, and can be dated stylistically to the second century BC. The second story of the stoa was made up of half columns, with decorative blocks bearing a diamond pattern in between them. These blocks were also used for the second floor of the stage building in the theatre and in the second floor of the peristyles of several of the private houses. It is a decorative element that was particularly popular in the western Mediterranean. In the northernmost exedra there are two spaces for statues with Greek inscriptions identifying them as statues of Apollonius and Ariston (a father son pair). The original stoa on the site was probably built in the fourth or third century BC at the same time as the city was refounded, but the surviving remains derive from the second century BC. Behind the stoa was the bouleuterion, where the Council of the city met. The room has five rows of seating and space for around a hundred people. Older literature referred to the structure as an odeion (i. e. a music hall), while newer literature calls it a bouleuterion. Markus Wolf suggested that it served both functions. South of the bouleuterion is a large walled area, measuring 31.4 x 12.3 metres. Its function is unclear, but it might have been a religious precinct. To the north of the agora is a gymnasium. The structure is not well preserved, but it had a large courtyard, which was flanked on the west side by columns. Under the floor were two large cisterns. Another large cistern is located next to the agora. It measures 25 x 10 metres, with nine rows of pillars which supported a roof. This roof was probably part of the plaza of the agora. In the northeast of the agora there are very poorly preserved remains of another bathhouse from the Imperial period. It is only recognisable from the foundations, since nothing of the superstructure survives.
Театр
Агораға жапсарласқан театр 1953 және 1958 жылдары қазба жұмыстары арқылы зерттелді. Ол, шамасы, Рим Республикасы тұсында Сицилия гүлденген кезеңде, б.з.д. екінші ғасырда салынған. Солтүстік бөлігі бұрынғы үйдің орнына салынған. Бұл жерде театр осы күнге дейін болмаған болуы мүмкін. Орындықтар Монте-Каталфано төбесінің еңісіне орналастырылған, бірақ оның көп бөлігі қазірге дейін сақталмаған. Ортаңғы бөліктен табылған тастардың бір бөлігі заманауи қайта құралымда қайта жиналды. Барлығы жиырма қатар орындық болған. Скенеден (сахналық ғимараттан) негіз қабырғаларының ғана қалдықтары сақталған, бірақ шашыраңқы сәулет элементтерінің табылуы ғимараттың түрін қайта жасауға мүмкіндік берді. Оның ауданы 21,6 x 6,6 метр, ал биіктігі екі қабатты. Әр екі жағында параскенион деп аталатын, сыртқа қарай ұзартылған қанаттары болған. Сақталған сәулет элементтері сахналық ғимаратта есіктер, төменгі қабатта дориялық бағаналар және жоғарғы қабатта ионикалық бағаналардан тұратын қасбет болғанын көрсетеді. Трибунаны екі кариатида безендіріп, әсемдеген болуы мүмкін. Жоғарғы қабатта Агораның стеасында кездесетін ромб пішіндес өрнекпен әшекейленген балюстрадалар болған. Оркестрде екі құрылыс кезеңі байқалады. Театр қала тастамалы болғанға дейін пайдаланылып келген.
A theatre abutted the Agora, which was excavated in 1953 and 1958. It was probably built in the second century BC, during the period of Sicilian prosperity under the Roman Republic. The northern parts were built over the top of an older house. It appears that there was no theatre on the site before this date. The seating was built into the slope of Monte Catalfano, but little of it now survives. Some stones from the mid section have been placed back together in a modern reconstruction. In total, there were twenty rows of seating. From the skene (stage building), only parts of the foundation walls are still in situ, but along with scattered finds of architectural elements, it has been possible to reconstruct the building's appearance. It had an area of 21.6 x 6,6 metres and was two stories tall. At each end there was a projecting wing, known as a paraskenion. Surviving architectural elements show that the stage building featured a set of doors and Doric columns on the ground floor and a facade of Ionic columns on the upper story. Two caryatids may have decorated the podium. The upper floor probably had balustrades decorated with a diamond pattern like those found in the stoa of the Agora. Two construction phases are detectable in the orchestra. The theatre probably remained in use until the city was abandoned.
Ғибадатханалар
Қалада бірнеше ғибадатхананың қалдықтары бар. Олардың ешқайсысы да классикалық грек немесе рим үлгілеріне сай келмейді. Олар пуникалық дәстүрге жататын сияқты, бірақ нақты ерекшеліктері үшін салыстыру табу жиі қиын. Бюлетерион мен театрдың артында бес ғибадатханадан тұратын ғибадатхана кешені орналасқан, олар солтүстік және оңтүстік жұпқа бөлінген, ал бесінші ғибадатхана олардың арасында орналасқан. Кейбір ғибадатханалардың батыс жағында мүсіндер қойылған нишалар бар. Олардың үшеуі табылды. Ең оңтүстік ғибадатханада Зевс немесе Баал бейнеленген, қалыпты көлемнен асып түсетін мүсін болған. Оны 1826 жылы Доменико Ло Фасо Пиетрасанта тапқан, қазір Палермодағы археологиялық мұражайда сақтаулы. Оның биіктігі 1,65 метр, жергілікті туфтан жасалған. Көптеген ғалымдар оны б.з.д. II ғасырының екінші жартысына жатқызады. Бұл сол кезде қалада мұндай жұмыстарды қаржылай алатын бай азаматтар болғанын көрсетеді. Солтүстік жұп ғибадатханалар Гермес мүсінінің (қазір жоғалған) және Астарта, Танит немесе Артемида бейнеленген, архаикалық стильдегі отырған мүсіннің бастапқы көзі болуы мүмкін. Бұл ғибадатханалар, қазір өте нашар сақталған, сондай-ақ 1826 жылы Доменико Ло Фасо Пиетрасанта тапқан, олардың жер ауданы 10,4 x 8,6 метрді құрайды. Құрылыс үш жағынан орындықтары бар екі бөлмеден және алдындағы ауладан тұрды. Құдайдың мүсіні де қазір Палермодағы археологиялық мұражайда сақталады. Бұл мүсін жергілікті әк тастан жасалған және көп зақымдалған. Онда екі сфинкспен қатар отырған әйел тәңір бейнеленген. Алғашқыда мүсін ежелгі қаланың ғибадатханасына тиесілі болған және қала қирағаннан кейін Монте-Катальфаноға әкелінген деп есептелген. Жаңа зерттеулер мүсіннің шамамен б.з.д. 350-250 жылдарға жататынын және пуникалық үлгілерге негізделгенін көрсетті. Агораның батыс жағында, Via dell'Agora көшесінің бойында тағы бір киелі орын (Insula VIII) орналасқан. Ол ішкі ауласы бар үлкен үйден және көше жағында үш бөлмеден тұрады. Осы бөлмелердің ең оңтүстігінде үш биік, бағана тәрізді құрбандық аландары орналасқан. Ортаңғы бөлмеде көшеден үлкен кіреберіс және барлық жағында тас орындықтар бар. Ол күту бөлмесі ретінде түсіндірілген. Үшінші, солтүстік бөлменің мақсаты белгісіз.
There are remains of several temples in the city. None of them follow Classical Greek or Roman models. They seem to belong to the Punic tradition, although it is often difficult to find parallels for specific details. Behind the bouleuterion and the theatre was a temple complex containing five shrines, arranged into a northern and southern pair, with the fifth shrine located in between them. Some shrines have niches at the western end, where statues would have stood. Three of these statues have been recovered. The southernmost shrine contained an over life sized statue, which depicted Zeus or Baal. It was discovered by Domenico Lo Faso Pietrasanta in 1826 and is now in the Archaeological Museum in Palermo. It is 1.65 metres high and made from local tufa. Most scholars date it to the second half of the second century BC. It shows that the city still contained wealthy citizens able to finance such works at that date. The northern pair of shrines may be the source of a statue of Hermes (now lost) and an archaic looking seated statue which might depict Astarte, Tanit, or Artemis. These shrines, now very poorly preserved, were also discovered by Domenico Lo Faso Pietrasanta in 1826 and have a ground area of 10.4 x 8.6 metres. The structure consisted of two cellae with benches on three sides and a courtyard in front. The statue of the goddess is also now kept in the Archaeological Museum in Palermo. The figure is mode of local limestone and is heavily damaged. It depicts a goddess, sitting on a throne, flanked by two sphinxes. Originally, it was thought that the statue had belonged to a temple in the archaic city and was brought to Monte Catalfano after the destruction of the original city. Newer research has shown that the statue dates to ca. 350 250 BC and is based on Punic models. At the entrance to the agora, on the western side of the Via dell'Agora, is another sanctuary (Insula VIII). It consists of a large house with an inner courtyard and three rooms on the street front. the southernmost of these rooms contains three high, pillar shaped altars. The central room has a large entrance from the street and stone benches on all sides. It has been interpreted as a waiting room. The function of the third, northern room is unclear.
Үйлер
Үйдің екі түрі анықталады. Үлкен үйлер, көбінесе қала орталығында, екі қабатты перистильдерге ие болған. Қала шетінде перистилі жоқ, бірақ кемінде кішкентай ауласы бар кіші үйлер кездеседі. Қала ландшафтының тік тіктеп өсуіне байланысты көптеген үйлер екі немесе үш қабатты болған. Перистильді тип Солунтум үйлеріне тән, және осыған ұқсас үйлер Солтүстік Сицилияның басқа аймақтарынан да белгілі. Олар б.з.б. 300 жылдан кейінгі жылдары пайда болды. Грек әлемінің басқа бөліктерінде олар кейінірек пайда болған, сондықтан Солтүстік Сицилия осы типтің дамуында ерекше рөл атқарған сияқты. Үйлердің әртүрлі деңгейлері әртүрлі мақсаттарда қолданылған. Қала орталығындағы үйлердің бірінші қабатындағы дүкендер әдетте үйдің қалған бөлігімен байланысты болмайтын, бірақ жоғары қабатты қолдау үшін пайдаланылған. Бірінші қабатта көбінесе перистиль және қосымша тұрғын бөлмелер орналасқан. Екінші қабатта мал шаруашылығына арналған бөлмелер мен ас үй сияқты қосалқы бөлмелер болған. Ең бай үйлердің қасбеттері пилястрлармен және жартылай бағаналармен әсемделген. Дерлік барлық үйлерде су жинауға арналған цистерна болған, ол жаңбыр суын жинап, сумен жабдықтауды қамтамасыз еткен. Үйлер, қаланың көптеген ғимараттары сияқты, екі түрлі тастан салынған: Монте-Катальфано тауынан алынған қатты сұр доломит және жақын жердегі карьерлерден алынған құмтас. Тастарды байланыстыру үшін әк қосылған ерітінді қолданылған. Қабырғаларды салу үшін бірнеше техникалар пайдаланылған. Ең көп таралғаны – «баспалдақ тізбегі» деп аталатын техника, онда кішкентай, тегіс құмтас блоктары үлкен доломит блоктарының қатарымен орналастырылып, аралықтар кішкентай тастармен толтырылған. Қабырғалар әрқашан екі қабаттан тұрған. «Блоктық қалау» әсіресе төменгі бөліктерде жиі қолданылған. Бұл техникада үлкен доломит блоктары бірінің үстіне бірін қаланып қойылған. Тегіс құмтас блоктары көбінесе қасбеттерде қолданылған. Ескі құрылыстарда opus africanum техникасы қолданылған, онда тастар жеке тіреулердің арасына орналастырылған. Үйлердің шатырлары терракота плиткалармен жабылған.
Two house types are identifiable. Large houses, mostly in the city centre, had two story peristyles. At the edges of the city, there are smaller houses that had no peristyle, but a least a small courtyard. Due to the steep gradient of the cityscape, many houses had two or three stories. The peristyle type is typical of the houses of Soluntum, and similar houses are also known from other parts of northern Sicily. They developed in the years shortly after 300 BC. In other parts of the Greek world they first appeared at later dates, so it appears that northern Sicily played a special role in the development of the type. The different levels of the houses were often used for different purposes. The shops on the lower floor of the houses in the centre of the city are usually not linked to the rest of the house, but were used to support the floor above. On the first floor there is often a peristyle and further living rooms. On the second floor, there are practical rooms like stables and kitchens. The facades of the wealthier houses were decorated with pilasters and half columns. Nearly all houses had a cistern, which collected rainwater for the water supply. The houses like most buildings of the city were built from two kinds of stone: hard grey dolomite from Monte Catalfano itself and a chalky sandstone from nearby quarries. The binding material was lime mortar. Several masonry techniques were used for the walls. The most common is "ladder masonry" in which small regular sandstone blocks and laid alongside large dolomite blocks and the space in petween in filled with small rocks. The walls always had a double shell design. "Block masonry" was often used, especially for the lower parts. In this technique, large dolomite blocks were laid one on top of the other. Regular sandstone blocks were mainly used in facades. Older structures used the opus africanum technique, in which the stones were placed between individual pillars. The roofs of the houses were terracotta tiles.
"Гимназия"
Виа делл'Агорадағы (басты көше) Инсула V-дегі "Гимназия" деп аталатын жеке үй болды, б.з.б. III ғасырда салынған және б.з. III ғасырына дейін пайдаланылған болуы мүмкін. Құрылыс және жөндеудің бірнеше кезеңдері байқалады. Үйдің көшеге қараған жағында әрқайсысы екі бөлмелі төрт дүкен орналасқан, олар жалға берілген болуы мүмкін. Үй тік беткейде салынған, сондықтан перистилі мен түрлі кішкентай бөлмелері бар негізгі қабат – бірінші қабат болып табылады. Кіреберіс жақын маңындағы көшеден ішке ашылады. Екінші қабаттың да бір бөлігі сақталған. Ол беткейдің жоғарғы бөлігінде орналасқан, ал перистильден баспалдақ арқылы оған өтуге болады. Бұл атау заманауи және дәл емес, себебі бұл құрылыс ешқашан гимназия ретінде пайдаланылмаған. 1865 жылы қазба жұмыстары кезінде онда гимназиархқа арналған грек жазуы табылды, соның арқасында үйге осы ат берілді, бірақ бұл жазу бастапқыда осы үйде болған жоқ. Құрылыс – екі қабатты перистильі бар үлкен үй. XIX ғасырда осы перистильдің алты бағанасы қайта орнатылып, ғимараттың әртүрлі бөліктері қалпына келтірілді. Үй Маркус Вольфтың 2003 жылғы Солунтум үйлері туралы монографиясының негізгі тақырыбы болып табылады.
The so called "Gymnasium" in Insula V on the Via dell'Agora (the main street) was a private house, which was probably built in the third century BC and was inhabited until the third century AD. Several phases of construction and renovation are detectable. On the side of the house facing the street, there are four stores, each with two rooms, which were probably rented out. The house stands on a steep slope, so the main floor, with the peristyle and various small rooms is actually the first floor. The entrance was on a side street. Parts of the second story are also preserved. It is located on the upper part of the slope and was accessed from the peristyle using a set of stairs. The name is modern and inaccurate, since the structure was never used as a gymnasium. It was given to the house because a Greek inscription was found there during excavations in 1865, with a dedication for a gymnasiarch, but this inscription did not originally stand in the house. The structure is a large house with a two story peristyle. In the 19th century, six columns of this peristyle were re erected and various parts of the building were reconstructed. The house is the main focus of Markus Wolf's 2003 monograph on the houses of Soluntum.
Леда үйі
Леда үйі, Инсула VII-де орналасқан, қабырға суреттерінен, оның ішінде Леданың бейнесінен алынған. Үй Виа делл’Агора көшесінде орналасқан және 1963 жылы Винченцо Туса қазба жұмыстары арқылы ашылған. Оның көлемі 26,7 x 19,5 метр, ал еден ауданы шамамен 520 м². Көше жағында төрт дүкен бар, бірақ олардың фасады толығымен жоғалған. Ортаңғы екі дүкен сыртқы екеуінен тар. Олардың барлығында жоғарғы қабат болған болуы мүмкін, себебі баспалдақтардың, отыратын орындардың және түрлі жиһаздың қалдықтары сақталған. Негізгі үйге оңтүстік жақтан, қазір Виа Ипподамо да Милето деп аталатын көшеден кіріледі. Үйдің орталық бөлігі бастапқыда төрт ионикалық бағанасы бар екі қабатты перистиль болған; ол тек ішінара сақталған. Перистильдің едені дүкендердің еден деңгейінен 5,65 метр жоғары. Перистильдің шығыс жағында ауланың бойымен созылатын су жинағыш орналасқан. Ортасында геометриялық мозаикамен әшекейленген тоған бар, ол жаңбыр суын жинап, су жинағышқа құяды. Бүкіл перистиль қарапайым мозаикамен безендірілген. Ауланың батыс жағының ортасында триклиниум (асхана) орналасқан, оның қабырға суреттері салыстырмалы түрде жақсы сақталған. Олардың жасалған мерзімі даулы. Алғашқыда олар біздің заманымыздың I ғасырының соңына жатқызылып, римдік төртінші стильге енгізілген. Соңғы зерттеулер оларды біздің заманымыздан бұрынғы I ғасырға жатқызуды және екінші стильге енгізуді ұсынады. Суреттер ортасында жеке тұлғалар бейнеленген қарапайым фоннан тұрады, олардың бірі – лебедьмен бірге Леда. Қабырға суреттері алғашқы стильдегі суреттердің орнын алған. Үйдің басқа бөлмелерінде де қабырға суреттері бар. Едендердің бір бөлігі геометриялық мозаикалармен әшекейленген. Перистильдің оңтүстігіндегі бір бөлмеде астрономиялық құралдың бір түрі – армиллярлық сфераны бейнелейтін мозаика бар. Суреттің жеке сызықтары қорғасын жолақтарымен белгіленген. Қазба жұмыстарын жүргізуші оның Египеттің Александрия қаласынан әкелінгенін болжаған. Үйден көптеген мүсіндер табылған. Ипподамо да Милето көшесінен кіретін үлкен бөлмеде тас тостар болған, бұл оның жылқы бағуы ретінде пайдаланылғанын көрсетеді.
The House of Leda in Insula VII, is derived from its wall paintings, which included a depiction of Leda. The house is located on the Via dell'Agora and was excavated in 1963 by Vincenzo Tusa. It measures 26.7 x 19.5 metres, giving a floorspace of about 520 m2. There are four shops on the streetfront, but their facade is completely lost. The central two shops were narrower than the outer two. All of them probably also had an upper floor, since remains of staircases are preserved, as are benches and various other furnishings. The main house was entered from a side street to the south, now known as Via Ippodamo da Mileto. The centre of the house was originally a two story peristyle with four Ionic columns on each side; this is only partially preserved. The floor of the peristyle is 5.65 metres above the floor level of the shops. On the east side of the peristyle is a cistern that stretches the entire length of the courtyard. In the middle is a pool decorated with a geometric mosaic, which collected rainwater and fed into the cistern. The whole peristyle is decorated with a simple mosaic. In the centre of the west side of the courtyard was the triclinium (dining room), with wall paintings which are relatively well preserved. Their date is disputed. Initially they were dated to the end of the first century AD, and assigned to the Roman fourth style. More recent research prefers to place them in the first century BC and assign them to the second style. The paintings consist of plain fields with individual figures in the centre, one of which is Leda with the swan. The wall paintings replaced an original set of paintings in the first style. Other rooms of the house also have wall paintings. The floors were partially decorated with geometric mosaics. In one room south of the peristyle that is a mosaic depicting an armillary sphere, a type of astronomical instrument. The individual lines of the image are marked out using lead strips. The excavator suggested that it was imported from Alexandria in Egypt. Many statues have been foundin the house. A large room accessed from the Via Ippodamo da Mileto contained stone troughs, which indicate that it was used as a stable.
Бөренелер үйі
Insula XI-дегі Маскалар үйі 1868–1869 жылдары жартылай қазылған. Ол қаланың ең биік нүктесінде орналасқан. Ортасында атриум, ал шығысында перистиль болған. Үйдің шығыс жағында қала мен теңізге көрініс ашатын веранда орналасқан. Үйдің бір бөлмесінде біздің заманымыздан бұрынғы I ғасырға жататын, сақталған екінші стильдегі қабырға суреттері бар. Бұл суреттер түрлі-түсті мәрмәр блоктарын имитациялайды, олардың үстінде гүл шоқтары мен театр маскалары ілінген. Бұл суреттер қазір Палермодағы Антонино Салинас археологиялық мұражайында сақтаулы.
The House of the Masks in Insula XI was partially excavated in 1868–1869. It is located at the high point of the whole city. A atrium stood at the centre, with a peristyle to the east. On the east side of the house was a kind of veranda with a view over the city to the sea. In one room of the house there are well preserved wall paintings in the second style, dating to the first century BC. These paintings mimic the appearance of blocks of coloured marble, with garlands above and theatre masks hanging off them. These paintings are now kept in the Antonino Salinas Archaeological Museum in Palermo.
Харпократтар үйі
Инсула VI-дегі Харпократ үйі өз атын сол жерде табылған мысырлық Харпократ құдайының қола мүсінінен алады. Ғимараттың өлшемдері 20,3–20,6 x 17,5–21,8 метр, ал еден көлемі 404 м². Оны 1970 жылы Винченцо Туса қазып шығарған. Бұл үй де төбесінің еңісті болуына байланысты бірнеше қабаттан тұрады. Басты кіреберіс солтүстік жақта орналасқан және Виа-Ипподамо да Милето деп аталатын қосымша көшеден кіруге болады. Кіреберістен кейін вестибюльге, содан соң төменгі қабаттағы төрт дориялық бағанамен және екінші (қайта құрылған) қабаттағы тағы төртеумен тіреу берілген перистильді аулаға өтесіз. Перистильдің өлшемдері 7,3 x 10,1 метр – қаладағы басқа үйлердің перистильдерімен салыстырғанда шағын. Аула бастапқыда екі қабатты болған. Кіреберіске қарсы жағында үйдің басты бөлмесі – экседра орналасқан, ол геометриялық мозаикамен әсемделген, онда майандр жиегі бар шеңбер бейнеленген. Қабырға суреттерінің іздері сақталған. Перистильдің батысындағы бөлмеде су жинағыш бар. Перистильдің шығыс жағында екінші қабатқа апаратын баспалдақ орналасқан.
The House of Harpocrates in Insula VI gets its named from a bronze statue of the Egyptian god Harpocrates which was found there. The building measures 20.3 20.6 x 17.5 21.8 metres and has a floorspace of 404 m2. It was excavated by Vincenzo Tusa in 1970. This house two has multiple stories as a result of the slope of the hill. The main entrance was in the north and could be accessed from the side street known as the Via Hppodamo da Mileto. From the entrance, one proceeded to a vestibule and then into a peristyle court supported by four Doric columns on the lower floor and four more on a second (reconstructed) floor. The peristyle measures 7.3 x 10.1 metres small by comparison with the peristyles of other houses in the city. The courtyard was originally two stories tall. opposite the entrance was the exedra, the main room of the house, which was decorated with a geometric mosaic, that shows a circle with a maeander frame. There are traces of wall paintings. A room to the west of the peristyle contains a cistern. On the east side of the peristyle is a staircase which led to the second floor.
Гирландтар үйі
Инсула Х-тегі Гирляндтар үйі қаланың соңғы шегінде, Агорадан және көптеген басқа қазба ғимараттардың солтүстігінде орналасқан. Онда басқа бөлмелерге апаратын перистильді аула бар. Құрылыстың бір бөлігі эрозиядан зардап шекті. Үй табылған кезде бір бөлмеде сақталған қабырға суреттері болды, олар кейінгі Август стилінде, шамшатырлар мен гүлдестелер сериясын бейнелейді (содан үйдің аты шықты). Тағы бір бөлмеде мәрмәр қаптаманы имитациялайтын екінші стильдегі суреттердің іздері табылды. Бүгінгі таңда барлық суреттер қатты тозып кеткен. Жай қара және ақ мозаикамен безендірілген едендердің бір бөлігі сақталған. Үйдің ішінде пунийлік Танит символы бар кішкентай әшекейленген құрбандық алаты табылды, бұл қоғамда пунийлік және римдік мәдениеттерінің араласуын көрсетеді.
The House of the Garlands in Insula X is right at the northern end of the city, north of the Agora and most of the other excavated buildings. It has a peristyle court which leads to other rooms. Part of the structure has been lost to erosion. At the time of its discovery, the house had well preserved wall paintings in one room, in the late Augustan second style, depicting a series of candelabra with garlands on a late background (whence the house's name). Traces of more second style paintings are found in another room, in this case, imitating marble cladding. All of these paintings are now heavily weathered. Some floors with simple black and white mosaics are preserved. A small decorated altar with the Punic Tanit symbol was found inside the house, which testifies to the mixture of Punic and Roman culture in the community.
Ауладағы үй
Insula VII-дегі аула үйі салыстырмалы түрде кішкентай, үлкен перистильді үйлерден өзгеше жоспарға ие. Бұл құрылыстың көлемі 12,14 x 19,5 метр және шамамен 250 м² құрайды. Кіреберіс оңтүстік жағында, Via Ippodamo da Mileto деп аталатын қосымша көшеде орналасқан. Одан үлкен кіреберіс бөлмесіне өтесіз. Бөлменің сол жағында, әлі де орнында тұрған тас жемсауыттары бар жылқы қорасы бар. Кіреберіс бөлмесінің солтүстігінде, ортасында жалғыз дориялық бағанасы бар кішкентай аула орналасқан. Осы ауладан басқа бөлмелерге жол ашылады. Бұл үйдің екі қабатты болғаны анық, оны жоғарғы қабатты тіреген бағаналардың қалдықтары дәлелдейді.
The Courtyard House in Insula VII is a comparatively small house with a rather different plan from the large peristyle houses. This structure measures 12 14 x 19.5 metres and covers around 250 m2. The entrance is at the south side, on the side street known as the Via Ippodamo da Mileto. From there one enters a large entrance room. To the left of this is a stable, with stone feeding troughs still in situ. To the north of the entrance room a small courtyard with a single Doric column in the centre. Off this courtyard are further rooms. This house was certainly two stories high, as shown above all by the surviving column remains which would have supported the upper floor.
Басқалар
Кейбір ғимараттар тікелей коммерциялық мақсатта салынған сияқты. Адамдар қаланың ішінде және белгілі бір аудандарда тұрып, жұмыс істегені анық. Әсіресе солтүстік-батыс бөлігінде көптеген шағын үйлер бар, олар, әдетте, шеберлердің тұрғын үйлері болған. Экскаватор Винченцо Туса осы аймақты "шеберлер кварталы" деп атады. Көптеген үйлерден диірмен тастары табылды. Қаланың ең жоғары бөлігінде орналасқан 13-инсуланың батысында төрт бөлмелі ашық ауласы бар ғимараттың қалдықтары сақталған, олардың бірінде пеш болған. Қаланың жоғарғы жағында тасқа қазылған су қоймалары бар.
A few buildings appear to have been purely commercial. People surely lived and worked throughout the city and in designated quarters. In the northwest in particular, there are many smaller houses, which were probably the residences of craftsmen. The excavator Vincenzo Tusa referred to this sector as the "craftsmen's quarter." Millstones have been found in many houses. Insula 13, at the highest part of the city, contained the remains of building with an open courtyard with four rooms to the west, one of which contained an oven. Near the top of the town are some cisterns cut in the rock.
Некрополис
Санта-Флавияның қазіргі теміржол станциясының жанында, Монте-Катальфани тауының етегіндегі қазба жұмыстары барысында некропольдер табылған. Қабірлер әдетте жартастан қазылған, кіру үшін баспалдағысы бар пуникалық қабір бөлмелері. Қабырғалар мен едендегі ұзын тікбұрышты нишалар жерлеу үшін жасалған. Бұл қабірлер б.з.д. IV-III ғасырларға жатады. Танагра мүсіндері жиі кездесетін қабірлік заттар еді.
Necropoleis were found during the excavations at the foot of Monte Catalfani, very near the modern train station of Santa Flavia. The tombs are typically Punic grave chambers cut into the cliff face, with a staircase for access. Long rectangular niches in the walls and floor were intended for burials. These graves date to the fourth and third centuries BC. Tanagra figurines were a common grave good.
Қазіргі жағдай
2009 жылға дейін келушілерге тек Антиквариумды аралауға рұқсат берілді, онда қазбадан алынған әртүрлі жәдігерлер көрмесі, архитектураның сипаттамасы және қала тұрғындарының өмірі туралы мәліметтер ұсынылды. 2009 жылдан бастап қазба аумағы Солунтум археологиялық паркі ретінде келушілерге ашылды. 2014 жылы шамамен 10 000 адам келді. Ең жақын теміржол станциясы – Санта Флавия Солунто Портичелло, ол Палермо-Агридженто-Порто Эмпедокле темір жолында 2 км қашықтықта орналасқан. Ескі орындарының сақталуы – өте маңызды мәселе. 20 ғасырдың ортасында табылған көптеген қабырға суреттері қазір табиғаттың әсерінен толығымен жойылды. 19 ғасырда ашылған екінші стильдегі суреттер жақсы сақталған, себебі олар табылғаннан кейін дереу қабырғалардан алынып, қазба қоймаларына орналастырылды. Қазір олар мұражайда көрсетілуде. Тіпті қабырғалардың өзін сақтау да қиын, өйткені жергілікті құрылыс тастары өте ұсақ және шаңдай болады.
Until 2009, visitors were only allowed to visit the Antiquarium, which had an exhibition of various finds from the site, with a description of the architecture and information on the lives of the city's inhabitants. Since 2009, the excavated area has been open to visitors as the Archaeological Park of Soluntum In 2014, it had around 10,000 visitors. The closest train station, Santa Flavia Solunto Porticello, on the Ferrovia Palermo Agrigento Porto Empedocle, is about 2 km from the park. The preservation of the ruins is a serious conservation challenge. Many of the wall paintings which were uncovered in the mid 20th century have now been totally destroyed by the elements. The second style paintings, which were discovered in the 19th century, are better preserved, since they were removed from the walls and placed in to the excavation storerooms immediately after discovery. They are now on display in the museum. Even the preservation of the masonry is a challenge, since the local building stone is very crumbly.