Кіріспе

Лилиияның түрлері Speciesbox. image = Türkenbund Lilie, Lilium martagon 2. JPG тұқымы = Lilium түрі = martagon авторлығы = L. синонимдері ref = немесе түрік қалпағы лилиясы, — Еуразияда таралған лилия түрі. Оның кең таралған өңірі Португалиядан басталып, Еуропа мен Азия арқылы Моңғолияға дейін созылады.

Сипаттама

Бұл - тамырданған сабақ, орташа және биік бойға жетеді. Гүлдің түсі көбінесе қызғылт-күлгін, қараңғы дақтармен, бірақ ақтан қараға дейін өзгеретін, өте өзгермелі. Гүлдері хош иісті. Әрбір өсімдікте көптеген гүлдер болады, ал өте күшті өсімдіктерде 50-ге дейін гүлдер кездеседі. Жасыл сабақтары қызғылт немесе қызыл түспен боялуы мүмкін, ал жапырақтары эллипстік немесе кері ланцет пішіндес, көбінесе омыртқаша тізілген, ұзындығына дейін және жиі астыңғы жағы сәл түкті болады.

Түрлері

Көптеген атаулар түршелер мен сорттар деңгейінде ұсынылған. Әлемдік тізілімде тек екеуі ғана мойындалған. Ол "Royal Horticultural Society" бақшалық еңбегі үшін марапатқа ие болды. Лилиум мартагонды 19-шы ғасырдың соңында Англияның Херефорд қаласындағы Р.О. Бекхаус ханым Л. хансоньимен будандастыру үшін пайдаланған.

Атауы

Түрік қалпағы лилиясы деген атау, басқа да бірнеше түрлерге қолданылады, гүлшолпандарының ерекше иілген пішінінен туындаған. "Martagon" деген түрлік атауының шығу тегі нақты емес. Бір ғалым (J. W. Redhouse (1892)) бұл сөздің түбі османдық түрік тілінде жатқанын, "mārtağān" – Мұхаммед сұлтан киген ерекше бір түрдегі тюрбан екенін айтқан. Дегенмен, бұл сөз қазіргі түрік тілінде қолданылмайды.

Мысықтар

Lilium martagon, көптеген түрлері сияқты, мысықтар үшін өте улы, және оны жұтқан жағдайда көбінесе өлімге алып келетін бүйрек жетіспеушілігі пайда болады. Мысықтар келіп жүретін үйлер мен бақтарда осы өсімдікті ұстаудан немесе құрғақ гүлдерді мысықтарға тиіп, тозаңдануы мүмкін жерлерге қоюдан аулақ болу қажет. Олар күтім жасағанда тозаңды жұтып қоюы мүмкін. Күдікті жағдайларда дереу ветеринарлық көмек көрсету қажет.