Кіріспе

Қоңыздардың түрлері

Қара жүзім қоңызы (Otiorhynchus sulcatus) – Еуропаға тән, бірақ Солтүстік Америкада да кең таралған жәндік. Ол көптеген бақша және гүлзар өсімдіктеріне зиян келтіретін қоңыз.

Шолу

Ересек қоңыздың қанат жамылғысы матовый қара түсті, біріккен және ұша алмайды. Ол түнде жапырақ шеттерімен қоректенеді, нәтижесінде жапырақ шеттері тілімделген болады. Камелия, Рододендрон, Эуонимус және Бергения сияқты кең жапырақты мәңгі жасыл өсімдіктерге ерекше зиян тиеді, бірақ көптеген бақша өсімдіктері де зардап шегуі мүмкін. Аналық қоңыздар жұмыртқаларды ұрықтандыру арқылы еркек қоңыздарды тудыра алады, бірақ еркек қоңыздар көрінбеген. Бұл партеногенез түрі телитокия деп аталады. Личинкалардың ұзындығы 1 см-ге дейін жетеді, денесі сәл иілген, аяқтары жоқ, түсі кремі тәрізді ақ, ал басы қоңыр. Олар топырақ астында тіршілік етеді және тамырлармен, сабақтың түбіндегі камбиуммен қоректенеді. Олар көбінесе шөптесін өсімдіктерге, әсіресе тамыр жүйесі шектеулі ыдыстарда өсетіндерге зиян келтіреді. Қатты зарарлану тамырдың толық құрылуына және осыдан өсімдіктің өлуіне әкелуі мүмкін.

Бақылау

Топырақта мекендейтін личинкаларды химиялық инсектицидтермен бақылау қиынға соғуы мүмкін, ал хлорпирифос сияқты белгілі бір тиімділік көрсеткен препараттар көптеген нарықтардан, әсіресе бау-бақша орталықтарынан алынып тасталды. Экологиялық артықшылықтарынан бөлек, кейбір "круизер" типтес энтомопатогенді нематодтар (төменде қараңыз) қосымша түрде жер астында өз жемтігін іздеу қабілетіне ие. Ересек қоңыздарды зардап шеккен өсімдіктердің сабақтарына жабысқақ тосқауылдар орнату арқылы бақылауға болады, себебі қоңыздар күн сайын топыраққа оралады. Ересек қоңыздарды түнде жапырақ шеттерінен жем жеп жатқанда қолмен де алуға болады. Іздеу кезінде тек әлсіз шам немесе шамшырақ қолданыңыз, өйткені олар күшті жарықтан сескеніп, жерге түсіп кетеді.

Биологиялық бақылау

Құрттарды паразиттік нематодтарды қолдану арқылы бақылауға болады, мысалы, Steinernema kraussei және Heterorhabditis bacteriophora (із кешуші түр), оларды кейбір бау-бақша орталықтарынан және пошта арқылы сатып алуға болады. Оларды сумен араластырып, топыраққа суарып қою керек. Ересектерді Metarhizium brunneum және Beauveria bassiana саңырауқұлақтарына негізделген препараттармен де бақылауға болады.