Әл-Азһар фатуасы: Шиа-Сүнни қарым-қатынастары және даулар тарихы
Al-Azhar Shia Fatwa
Шиа-Сүнни қарым-қатынастары: 1959 ж. шейх Махмуд Шалтуттың Ал-Азхар фатвасы ислами дін бағыттарын жақындастыруға бағытталған, бірақ толыққанды қолдау алмады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Әл-Азхар шиит фәтвасы, араб тілінде Шалтут фәтвасы (فتوى شلتوت) деп аталады. Бұл 1959 жылы сунни ғалымы шейх Махмуд Шалтуттың шиит-сунни қатынастары тақырыбында шығарған ислам фәтвасы. Шалтуттың кезінде сунниттік-шииттік экуменикалық қызметтер өркендеді. Фетва – Каирдегі Әл-Азхар университетінің «Исламның түрлі мектептерін жақындастыру орталығы» (Дар әл-Тақриб әл-Мадхаб әл-Исламия) теологиялық орталығындағы сунни және шиит ғалымдарының он жылдық бірлескен еңбегінің нәтижесі. Бұл күш-жігердің мақсаты – түрлі ислам мектептері арасындағы қашықтықты қысқарту, олардың ислам құқығының дамуына қосқан үлесін өзара құрметтеу, түсіну және бағалау. Алайда, экуменикалық фетваға қарамастан, Шалтут Әл-Азхардың Бас имамы болғанда университетте тәуелсіз шиит кафедрасын құрудан бас тартты, бұл, әсіресе, Дар әл-Тақрибтың шиит мүшелерінің басты арманы болды. Бұл сирек кездесетін фетва, жүз жылдар бойы діннен тайып, бейімдеуші деп есептелген шииттер, алавиттер және друздарды негізгі исламға қабылдады және Мысыр президенті Гамал Абдель Насердің ықпалымен туған деп саналды. Насер мұны өзінің беделін бүкіл араб әлеміне тарату құралы ретінде қарастырды. 2012 жылы Әл-Азхарда исламизмге бет бұру және «Мұсылман бауырластығының» жетекшілікке өтуіне байланысты, Әл-Азхар Исламтану факультетінің деканы 1959 жылғы фетваға қарсы қатаң фетва шығарды. Ол шиит дәстүрі бойынша құлшылық етуге тыйым салды және ислам пайғамбары Мұхаммедтің әйелдерін немесе серіктерін қорлағандарды діннен тайып кеткендер деп айыптады. Сондай-ақ Әл-Азхар шииттерді айыптаған кітап жариялады. Бірақ 2013 жылғы Египет төңкерісінен кейін, Джамия әл-Азхардың шейхы Ахмет әл-Тейеб шейх Шалтуттың позициясын тағы да қайталады.
The Al Azhar Shia Fatwa, known in Arabic as The Shaltoot Fatwa (فتوى شلتوت), is an Islamic fatwa issued in 1959 on the topic of Shi'a–Sunni relations by Sunni scholar Shaikh Mahmood Shaltoot. Under Shaltut, Sunni Shia ecumenical activities would reach their zenith. The fatwa is the fruit of a decade long collaborative effort between a group of Sunni and Shia scholars at the Dar al Taqreeb al Madhahib al Islamiyyah ("center for bringing together the various Islamic schools of thought") theological center at Al Azhar University in Cairo. The aim of the effort is to bridge the gap between the various Islamic schools of thought, and to foster mutual respect, understanding and appreciation of each school's contributions to the development of Islamic jurisprudence. However, despite the ecumenical fatwa, while Shaltoot was Grand Imam of Al Azhar he refused to establish an independent Shia chair at the University, which was one of the greatest aspirations, especially, of the Shia members of the Dar al Taqreeb. This rare fatwa, which admits Shias, Alawites, and Druze, who had been considered heretics and idolaters for hundreds of years, into mainstream Islam has been viewed as being inspired by Egyptian president Gamal Abdel Nasser. Nasser saw it as a tool to spread his appeal and influence across the entire Arab world. In 2012, due to drift towards Islamism in Al Azhar, and the rise of the Muslim Brotherhood into leadership, the dean of the Faculty of Islamic Studies at Al Azhar issued a fatwa strongly opposed to the 1959 fatwa. It forbade worship according to the Shia tradition and condemned as heretics anyone who insulted the wives or companions of the Islamic prophet Muhammad. Al Azhar also published a book condemning the Shia. However after the 2013 Egyptian coup d'état, Shaykh Ahmed el Tayeb of Jamia Al'Azhar again reiterated Shaikh Shaltoot's position in an interview