Кіріспе

2 ғасырдағы еврей Библиясын грек тіліне аударған Акила (Еврейше: עֲקִילַס ʿăqīlas, шамамен 130 жылы) Синопе (қазіргі Синоп, Түркия; Акила Понтийский) еврей Библиясын грек тіліне аударған, дінге өтуші және рабби Акиваның шәкірті болған.

Онкелоспен байланысы

Пікірлер әртүрлі, ол Пятикниженің жетекші арамей тіліне аудармасын, Таргум Онкелос деп белгілі болған нұсқасын жасаған Онкелоспен бір адам болған-жоқ деген мәселеде. Бабыл Талмуды мен Иерусалим Талмудында "Онкелос ізбасар" және "Акила ізбасар" аттары жиі алмастырылып қолданылады. Арамей тіліне жасалған аударманың қанша бөлігі (болған жағдайда) грек тіліне негізделгендігі нақты емес.

Грек тілінен аударма

Бұл аударманың тек фрагменттері ғана сақталған. Бұл фрагменттер Египеттің Фустаттағы Ескі Каир Генизасында табылған Патшалар кітабынан және Забурлардан алынған, қалдық құжаттардың ішінде кездеседі, ал Септуагинтаның кейбір қолжазбаларының глоссаларында жазылған Гексапладан алынған үзінділер бұрын жиналып, Фредерик Филдтің маңызды еңбегінде – *Origenis Hexaplorum quæ Supersunt*, Оксфорд, 1875 – жарияланған. Дәстүр бойынша, ол Рим императоры Адрианның туысы болған және оны Иерусалимді Aelia Capitolina ретінде қайта құруға жұмысқа алған. Акила римдік діннен христиандыққа ауысқан, бірақ астрологиямен айналысқандығы үшін сөгіс алған соң, христиандықтан яһуди дініне қайтқан деседі. Ол сондай-ақ Рабби Акиваның (шамамен 132 ж.б.э.) шәкірті болған. Яһуди жазбаларында ол Акилас және Онкелос (אונקלוס) деп аталады. Акиланың аудармасы грек тілінде сөйлейтін синагогтарда Септуагинтаның орнына қолданылған. Христиандар көбінесе оны ұнатпады, себебі Мессиандық өткелдерді дұрыс аудармағанын айтты, бірақ Иероним мен Ориген оны жоғары бағалады. Ориген оны Гексаплаға енгізді. 1897 жылға дейін Гексапланың жұмысының сақталған жалғыз фрагменттері осы еді, содан кейін екі кодекстің фрагменттері Кембридж университетінің кітапханасына жеткізілді. Олар жарияланды: 1 Патшалар 20:7-17; 2 Патшалар 23:12-27 (Фрэнсис Кроуфорд Беркитт қол қойған, 1897 ж.) және 90-103 Забурдың бөліктері (К. Тейлор қол қойған, 1899 ж.). Бұл туралы толық ақпарат «Еврей энциклопедиясында» берілген. Осы аударманың және Оригеннің Гексапласына кіретін басқа грек аудармаларының сақталған фрагменттері қазір халықаралық Септуагинта зерттеушілерінің тобымен қайта басылып шығарылуда (Филдтің басылымынан кейін жаңадан табылған материалдармен бірге). Бұл жұмыс Халықаралық Септуагинта және оған қатысты зерттеулер ұйымының қолдауымен «Гексапла жобасы» аясында жүргізілуде және оны Питер Дж. Гентри (Southern Baptist Theological Seminary), Элисон Г. Салвесен (University of Oxford) және Бас тер Хаар Ромени (Leiden University) басқарады.