Кіріспе

Батыс Австралиядағы төбелер тізбегі, астроном

Джек төбелері – Батыс Австралияның орталық-батысындағы төбелер тізбегі. Олар бүгінгі күнге дейін табылған Жер бетіндегі ең көне материалдың көзі ретінде белгілі: шамамен 4,404 миллиард жыл бұрын пайда болған Гадеан циркондары. Бұл циркондар Гадеан эонындағы Жердегі жағдайларды тереңірек зерттеуге мүмкіндік берді. 2015 жылы осы жерде 4,1 миллиард жылдық тас ішінде "тірі организмдердің іздері" табылды.

География

Олар Мурчисон және Микатарра округтерінің шекарасында, Мурчисон өзенінің оңтүстігінде, Перттен шамамен солтүстікке қарай орналасқан.

Геология

Джек-Тілдер Батыс Австралиядағы Йилгарн кратонының Нариер Гнейс Терранында орналасқан және бүктелген және метаморфозға ұшыраған қабық үстіндегі жыныстардан тұратын, солтүстік-шығысқа қарай созылған ұзын белдеуді құрайды. Аллювиалды желкенді дельталық шөгінділер ретінде қарастырылатын шөгінділі силицикластикалық жыныстар басты литология болып табылады. Тізбекте аз мөлшердегі мафикалық/ультрамафикалық жыныстар және жолақты темір кенеті (BIF) де кездеседі. Жалпы тізбек көбінесе бірнеше деформацияға және метаморфтық эпизодтарға ұшыраған гранулит гнейсі деп есептеледі. Нариер Гнейс Терранының протолиттік жасы әртүрлі, бірақ көбінесе 3,6 миллиард жылдан аспайды.

Жердегі ең көне циркон

Бұл тау жыныстарынан 4 миллиард жылдан астам жастағы детрит циркондары табылды, ал Эравандоо төбесінде 4 404 ± 8 миллион жылдық циркон табылды; бұл Жер бетіндегі ең ежелгі датирленген материал, жасы Хад эонының Криптик дәуіріне сәйкес келеді. Олар супракрастальдық шынжырдың бір бөлігінде табылды, бұл метаморфозданған конгломерат, жасы шамамен 3,0 млрд жыл. Тау жынысының детриттік табиғатын ескере отырып, циркондар бұрыннан бар тау жыныстарынан шыққан, кейіннен эрозияға ұшырап, нәтижесінде шөгінді тау жынысы түзілген. Циркондар мен олардың геохимиясының әртүрлі аспектілері Гадеан эонында Жер бетінде континенттік типтегі қыртыстың болғанын көрсетеді, бұл Жер тарихының алғашқы кезеңдері туралы бұрынғы түсініктерге қайшы келеді. Сонымен қатар, циркон ішіндегі оттегі изотоптарының арақатынасы жер бетінде сұйық судың, тіпті мұхиттың болуын көрсетеді, бұл да Жер тарихы туралы бұрынғы көзқарастарға қарсы келеді. Кейінгі ауыр бомбалаудан бұрын ылғалды және салқын жағдайлар болғаны туралы гипотеза салқын ерте Жер ретінде қарастырылуда.

Экономикалық геология

Jack Hills жолақты темір құрамы (BIF) – Mitsubishi Development Pty Ltd компаниясына тиесілі, Mitsubishi Corporation компаниясының толық еншілес компаниясы болып табылатын, тоқтап тұрған шағын темір кен орны. Бұл компания бұрын Джеральдтон порты арқылы жылына 3 миллион тоннаға дейін жоғары сапалы ұсақталған гематит темір кенін экспорттаған. Аймақтағы басқа компаниялар да ірі магнетит BIF негізіндегі темір кен орындарын ашуды жоспарлап отыр.

Қорғау

Геологиялық зерттеулер үшін маңыздылығы себепті, Джек-Тілдер 2003 жылы Ұлттық мұралар тізіліміне енгізу үшін ұсынылды. 2009 жылға дейін олар "Уақытша тізімде" болды, яғни тізімге ресми түрде қосылуы ұсынылған. 2020 жылдың шілдесінде Эрауондоо төбесі орны Ұлттық мұра тізіміне толыққанды енгізілді деп хабарланды.

IUGS геологиялық мұра орны

Жер бетінде кездесетін ең көне құрлық кристаллдарының ең ірі ин-ситу қоймасы ретінде танылғандықтан, Халықаралық геологиялық ғылымдар одағы (IUGS) 2022 жылдың қазан айында жарияланған тізімде "Эравондо төбесінің археялық циркондары" мен әлемнің 100 "геологиялық мұра орындарының" жиынтығына қосты. Ұйым IUGS геологиялық мұра орнын – "халықаралық ғылыми маңызы бар геологиялық элементтері және/немесе процестері бар, анықтамалық ретінде қолданылатын және/немесе тарих барысында геологиялық ғылымдардың дамуына маңызды үлес қосқан маңызды жер" деп анықтайды.