Канада жазушысы және дін қызметкері Чарльз Уильям Гордон (Ральф Коннор)

Кіріспе

Канадалық романист (1860–1937)
химик

Чарльз Уильям Гордон, CMG (13 қыркүйек 1860 – 31 қазан 1937), сонымен қатар Ральф Коннор деген атпен де танымал, – канадалық романист. Ол Коннор псевдонимін қолданып, бір мезгілде шіркеу басшысы дәрежесін сақтап, алдымен Пресвитериан, кейін Канададағы Біріккен шіркеуде қызмет етті. Гордон Канаданың Батыс бөлігіндегі Гленгарри округінде дүниеге келген. Ол дін қызметкері Дэниел Гордон мен Мэри Робертсон Гордонның ұлы. Оның әкесі – Шотландияның еркін шіркеуінің миссионері, Жоғарғы Канадада қызмет еткен. Нокс колледжінде оқып жүргенде Гордон Батыстағы қиындықтар туралы суперинтендант Робертсонның лекциясынан әсер алды. Бұл оны жазғы миссионерлік жұмысын жалғастыруға және өмірін Батыс Канададағы реформалар мен миссионерлік қызметке арнауға итермеледі. Гордонның көзқарастарына Робертсон зор ықпал етті, ол отаршылардың шіркеу қызметтеріне немқұрайлы қанағаттануы мен әлсіз руханилығын миссионерлер ғана түзетуге қабілетті деп сенді. Гордон осы миссионерлердің бірі болуға шақырылғанын сезінді және Батыс Канадада тек шіркеулерді ғана емес, сонымен қатар христиандық әлеуметтік және моральдық реформаларды орнатуды көздеді. 1870-ші және 1880-ші жылдардағы Шотландиядағы діни атмосфера либералды бола бастады. Дәстүрлі христиан доктринасын ғылым мен эволюция сияқты қазіргі заманғы жетістіктермен үйлестіруге бағытталған бұл қозғалыс Гордонға қатты ұнады. Ол Батыста әлеуметтік реформаның және шіркеулердің бірігуінің белсенді жақтаушысы болды. 1920 жылдары құрылған Канада Біріккен шіркеуінің құрылуы, әсіресе Канададағы либерализация мен секуляризацияның күшеюіне жауап ретінде туды. Гордонның Батыс Канадаға деген көзқарасы оның дін мен христиандыққа деген көзқарасымен тығыз байланысты болды. Оның әлеуметтік және реформалық жұмысы оның дінге шақыруына және Канаданың сенімде де, ұлт ретінде де біріккенін көру тілегіне негізделген. Канаданың Батысындағы миссионерлік өрістердегі қиындықтар оның көркем әдебиет жазуына түрткі болды, ол көптеген еңбектерін жариялап, сәтті сатты.

Отбасылық тарихы

Чарльз Уильям Гордонның ата-анасы пастор Дэниел Гордон (1822–1910) және Мэри Гордон (құдайы Робертсон; 1890 ж. қайтыс болды) болды. Чарльз туған Онтарионың Гленгарри округі, Сент-Лоуренс өзенінің жағасында орналасқан, шотланд иммигранттарының қоныс тепкен шеткері аймақ еді. Ол шотландтықтарға тән діншілдік, еңбекқорлық және қатаң кальвинизммен сипатталды, бірақ оған еңбекқорлық пен теологиялық пікірталастарға құштарлық та қосылды. Осы теологиялық пікірталастар Пресвитериан шіркеуінің бөлінуіне себеп болды. Пастор Дэниел Гордон күнә мен соңғы сот туралы уағыздарымен қорқытып, құрметтеуге мәжбүр еткен өркенді уағыздаушы ретінде танымал болды. Чарльз өзінің әкесі туралы: «Мен таныған ең ұлы уағыздаушылардың ешқайсысы менің жаныма әкемнің бала кезімдегідей сезіммен тимеді» деген еді. Дэниел Гордон да юмор сезімімен ерекшеленді, оны жақсы көріп, құрметтеді. Ол ағылшын, математика және философия саласында өте жақсы білім алғандықтан, 22 жасында мектеп директоры болып тағайындалды. Оның ресми білімі Атол қаласындағы қарағайдан салынған мектепте басталды. Мектептің өзі Канаданың батысындағы қоныс аударушылардың бейнесін көрсететін: берік, бірақ кедей. Осы кезде Чарльз білімге деген сүйіспеншілігін арттырғанда, Солтүстік Американың британдық колониялары Конфедерация құруға дайындалып жатты. 1870 жылы оның әкесі Оксфорд округінің Зорра қаласына шақырылды, онда қауым жоғарғы және төменгі шотландтар мен ағылшындардан құралған еді. Кейін, Гордон Виннипегтегі қызметке орналасқанда, доктор Кинг Манитоба колледжінің алғашқы директоры болып тағайындалған кезде батысқа көшіп келген Хеленмен қайта кездесті. Олар бір ұл (Дж. Кинг Гордон) және алты қызға ие болды. Олардың барлық балалары ата-аналарының зор ғылыми дәстүлін жалғастыра отырып, Манитоба университетін бітірді. Гордон көптеген міндеттеріне қарамастан, отбасына жақын болды. Гордон 1937 жылдың 31 қазанында қайтыс болуына бірнеше күн бұрын жұмыс істеуін тоқтатпады. Оның уағыздауға, рухани қажеттіліктерді қанағаттандыруға және әлеуметтік реформаларға қызмет етуге деген құштарлығы ешқашан азайған жоқ. Оның Канаданың батысындағы миссионерлік жұмыс туралы қызу пікірталастары Гордонның назарын аударды, сондықтан Гордон 1885 жылдың көктемі мен жазын Манитобадағы миссионерлік қызметте өткізуге бел буды. Осы кезеңде ғылыми жаңалықтар тудырған дау-дамайлар шіркеуде үлкен өзгерістерге әкелді. Теологияның рөлі, әсіресе жоғары сын, күмәндік тудырды. Гордонға осы адамдардың дәстүр мен заманауи жетістіктер арасында тепе-теңдік таба білуі ұнады, бұл екеуінің арасындағы қайшылықты шешуге көмектесті. Бұл шақыру Гордонды зор жігерлендіріп, «жандарды құтқару» міндетін нығайтты. Бұл «прагматикалық протестантизм» сол кезде Канаданың батысында кең таралды, онда жеке құтқарылуға баса назар аударылды. Содан кейін ол қазіргі Альберта штатының Банф аймағында миссионер болып тағайындалды. 1890 жылдардың ортасында Гордон Виннипегте (Манитоба) Сент-Стефан шіркеуінің пасторы болып орналасты. Ол өзінің миссионерлік идеалдарын романдары арқылы, әсіресе «Қара жартас» (1898) және «Аспан пилоты» (1900) романдары арқылы іске асыра берді. Өмірі бойы Гордон пасторлық қызметінен ешқашан бас тартпады, сонымен қатар жазу және 1922 жылы Пресвитериан шіркеуінің модераторы сияқты маңызды қоғамдық лауазымдарда қызмет етті.

Charles William Gordon's parents were Rev. Daniel Gordon (1822–1910) and Mary Gordon (née Robertson; d. 1890). Glengarry County, Ontario, where Charles would be born, was backwoods country, situated on the St. Lawrence River, and composed of Scottish immigrants. It was characterized by the Scottish virtues of religion, hard work, and stern Calvinism, but with the addition of wry wit and a passion for theological debates. It was these theological debates that led to the division of the Presbyterian Church. Rev. Daniel Gordon had a reputation as a fiery Highland preacher who inspired both fear and awe with his sermons on sin and the final judgement. As Charles said of his own father, "Not one of all the great preachers I have known could ever thrill my soul as could my father when I was a little lad." Daniel Gordon also had a sense of humour and was both liked and respected. She excelled in English, mathematics, and philosophy; so much so that she was invited to be principal at the young age of 22. His formal education began in the pine log schoolhouse at Athol. The schoolhouse itself represented the settlers of Canada West: sturdy yet poor. It was during this time, as Charles grew into his love for learning, that the British colonies of North America were on their way to Confederation. In 1870, his father was called to Zorra in Oxford County, where the congregation was Highlander mixed with Lowland and English. Later, when Gordon had taken up the position offered to him in Winnipeg, he was reacquainted with Helen who had moved out West with her family when Dr. King was given the position of first principal of Manitoba College. Together, they had one son (J. King Gordon) and six daughters. All of their children graduated from the University of Manitoba, continuing on the strong scholarly legacy of their parents. Despite Gordon's many duties, he remained close to his family at all times. Gordon continued working right up until a few days before his death on October 31, 1937. His passion for preaching, ministering to spiritual needs, and serving social reform never abated. His passionate discussion of missions to Canada West caught Gordon's attention, so much so that Gordon volunteered to spend the spring and summer of 1885 in a mission field in Manitoba. During this time, the church was undergoing significant upheaval due to controversies posed by scientific developments. The role of theology was called into question, specifically by Higher Criticism. What appealed to Gordon was that these men were able to find a balance between tradition and modern advancements, reconciling the conflicts the two seemed to pose. Gordon was greatly assured by this appeal to the common people and was reaffirmed in his calling to "save souls." This "pragmatic Protestantism" was popular at the time in Canada West, where the focus on individual salvation was emphasized. He was then appointed missionary around what is now Banff, Alberta. In the mid 1890s, Gordon settled down in Winnipeg, Manitoba, as Minister at St. Stephen's Parish. He continued to live out his missionary ideals through his novels, especially Black Rock (1898) and Sky Pilot (1900). Throughout his life, Gordon never swayed from his role as minister, while also writing, and serving in prominent public positions, such as moderator of the Presbyterian Church in 1922.

Бірінші дүниежүзілік соғыстағы қызмет

1914 жылы Ұлы соғыс басталғанда, Гордон дереу әскерге жазылды. 54 жасында ол 43-ші Камерон Хайлендерлер полкінде әскери капеллан болып қызмет етуге ерікті түрде түсті.

Жазушылық мансап

Батыс Канададағы миссионерлік қызметіне берілгендігінің нәтижесінде Гордон әдеби мансабын бастады және солтүстік-батыстағы өмір туралы көркем әңгіме жазды. Гордон «Ральф Коннор» деген псевдонимді қолданды, бірақ шіркеу басшысы мәртебесін сақтап қалды. Оның алғашқы романдары Гордонның жақсы білген батыс миссионерлік аймақтарында өрбіген, ал романдарының сюжеті көбінесе бірдей жоспарға сәйкес келетін. Оның алғашқы әңгімелері пресвитериандық апталық газеті «Вестминстерде» жарияланды. Оның туындыларындағы пейзаж және оқиға орны христиан дінін жаңартып, тазартатын күш ретінде бейнеленді. Оның романдарының кейіпкері миссионер, жабайы шекараға христиандықты жеткізуде үлкен қиындықтарға тап болады, әсіресе ер адамдар үлкен сынақ тудырады. Бұл жоспар «Қара жартас» және «Аспан пилоты» сияқты көптеген романдарда айқын көрінеді. Оның романдарының миссионерлік кейіпкері Виктория дәуірінің соңындағы тарихи әдебиеттегі миссионерлердің бейнесін көрсетеді және олардың берілгендігі мен мызғымас сенімі арқасында қиындықтарды жеңе алатындай суреттеледі. Оның кейіпкерлері сондай-ақ шекараның қаталдығымен күресіп, жақсы жаңалықты уағыздап, құтқару жолын көрсетті. Оның алғашқы романдары маңызды діни мәселелерді де қамтыды, мысалы, сүйіспеншілікке толы Құдайдың бар екендігі және жеке адамның өлім-өлшеуі сияқты мәселелерді нақты және сезімді етіп көрсетті. Оның жазуында кездесетін маскүнемдік, зорлық-зомбылық және оның әңгімелерінің қарсы кейіпкерлерімен байланысты лақап сөздер батыс шекарасының өнімдері ретінде бейнеленді және олар Құдайдан алыстау ретінде түсіндірілмеді. Швеция тарихшысы Дик Харрисондың айтуынша, Ральф Коннордың романдары көбінесе Канада батысының романтикалық нұсқалары болып табылады. Мысалы, оның «Камерон елордасы» романы канадалық атқыштар туралы аңызды бейнелейді. Батыс туралы көзқарас британдықтардың үстемдік еткен қоғамына негізделген, ал Солтүстік-Батыс атты полициясы жеңіске жете алмайтын мәдениеттен туған қарсы тұра алмайтын күшті білдірді. Гордон өзінің алғашқы романы «Қара жартас» романын 1898 жылы жариялады. Кітап Канадада орташа сәттілікке жетсе, екінші романы «Аспан пилоты» 1899 жылы оған халықаралық атақ әкелді және «Ральф Коннор» есімі ресми түрде танылды. «Гленгарри мектеп күндері» және «Гленгарриден келген адам», «Басқарушы», «Кенші», «Дәрігер» және «Шет елдік» сияқты бірнеше романдар 1899 жылғы жарияланымнан кейін жарық көрді. Коннордың оқырмандары тәуекелсіз түрленуге шақыруларға және жақсы жаңалықты қарапайым стильде ұсынуға жауап бергенімен, көптеген сыншылар оның романдарының христиандығын тым қарапайым деп есептеді, сондықтан оған ерекше назар аударуға тұрарлық емес. Миссионерлердің басынан өткен қиындықтар көптеген адамдарға Канада батысын діни жаңғыру ошағы бола алатын аймақ деп қарастыруды қиындатты. Бір миссионер жалғыздық пен терең сенімді дамыту мүмкіндігінің болмауына назар салды. Гленис Стоу Коннорды «Дидактикалық танымал романист; әлеуметтік белсенді; санасыз миф жасаушы; Коннор жазушы ретінде ерекше қоспа. Оның жазғандарының көп бөлігі ұзаққа сақталмайды» деп сипаттады. XIX ғасырдың ортасына қарай Канада өте маңызды кезеңге жетті. Чарльз Гордонның Канада батысындағы діни жағдай туралы әсері басқарушы Робертсонның пікіріне ұқсас болды және ол өз талантын шетелдегі миссионерлік жұмыстарға қатысудың орнына Канадада қолдануға шабыстанды. Иммигранттар Батысты экспансиялық науқан тұрғысынан қарап, барлық дәстүрлі қағидаларды сынап, Солтүстік-Батысқа жаңа көзқараспен қарады: діни кеңеюден гөрі ауыл шаруашылығы әлеуетінен «Уәде етілген жер». «Уәде етілген жердің» әлеуеті бірнеше еңсерілмейтін кедергілермен бірге келді. Миссиялық алаңдардағы қиындықтар Гордонды көркем әңгімелер жазуға итермеледі, өйткені ол дамып келе жатқан елде жасағысы келген өзгерістер оның көркем туындыларының басты тақырыбына айналды. Алайда, Гордон сияқты миссионерлер шөлейтте көп сұлулықты немесе романтиканы таппады, себебі ол дінсіздермен және «үндістермен» бірге келді. С. У. Гордон Канада батысына ағылып жатқан иммигранттардың «жақсы христиандар мен жақсы канадалықтар» болуына көмектесудің өзінің міндеті деп сенді. Ол жеке адамның құтқарылуы мүмкін екеніне және міндет пен құрбандық туралы түсініктерге оптимистікпен сенді. Оның алғашқы көркем эскиздеріне алған мақтауы Гордонды діни мазмұндағы әңгімелерді жазуды жалғастыруға ынталандырды. Гордон бірнеше түрлі дәрежелер мен марапаттармен марапатталды. 1919 жылы Глазго университеті оған діни салада құрметті докторлық дәрежесін берді; 1937 жылы Манитоба университеті оған құрметті Л. Л. Д. дәрежесін берді. Ол 1935 жылы Сент-Михаэль және Сент-Джордж орденінің серігі болып тағайындалды. Құрылыс шіркеу архитектурасының классикалық миссионерлік стилін бейнелейді және спорт жазушысы және детектив романдарының авторы Элисон Гордон.

As a result of his dedication to his missionary tasks in Western Canada, Gordon began his literary career and wrote a fictionalized account of life in the northwest. Gordon used the 'Ralph Connor' pen name while maintaining his status as a Church leader. His early novels were set in the Western mission fields that Gordon became familiar with and the plot of his novels often followed a similar outline and his first stories were published in the Presbyterian weekly, The Westminster. The landscape and setting of his narratives was presented as a force which renewed and purified Christianity. In his novels, a missionary hero is often faced with tremendous difficulty in bringing Christianity to the wild frontier, and the men in particular posed a great challenge. This outline is evident in numerous novels such as Black Rock and The Sky Pilot. The missionary protagonist in his novels reflected the image of missionaries in the late Victorian historical literature and were often described as being able to overcome hardship due to their dedication and unwavering faith. His protagonists also combated the harshness of the frontier by preaching the gospel and redemption. His early novels also highlighted important religious questions, such as the presence of a loving God and individual mortality, making such issues real and tangible. The drunkenness, violence and profanity present in his writing that was associated with the antagonists of his stories were portrayed as products of the western frontier and were not meant to be interpreted as alienation from God. As suggested by Swedish historian Dick Harrison, Ralph Connor's novels are often romanticized versions of the Canadian West. His novel Corporal Cameron, for example, epitomizes the myth of the Canadian Mountie. The vision of the West rested firmly upon a British dominated society, and the North West Mounted Police represented an irresistible force stemming from an invincible culture. Gordon published his first novel, Black Rock, in 1898. While the book was moderately successful in Canada, his second novel, The Sky Pilot, gained him international attention in 1899 and the reputation of 'Ralph Connor' was officially launched. Several novels followed his 1899 publication such as Glengarry School Days and The Man from Glengarry; The Superintendent; The Prospector; The Doctor; and The Foreigner
While Connor's audiences responded to the straightforward appeals for conversion and the presentation of the gospel in simple style, most critics have dismissed the Christianity in his novels as being oversimplified, and therefore not worthy of significant attention. The harsh experiences faced by missionaries made it difficult for many to regard the Canadian West as an area that would spark religious revival. One missionary stressed the loneliness and lack of opportunity for nurturing a deeper faith. Glenys Stow, summarized Connor describing him as a "Didactic popular novelist; social activist; unconscious mythmaker; Connor is a strange mixture as a writer. Little that he has written will last." By the mid 19th century, Canada had reached a critical stage. Charles Gordon's impression of the religious situation in the Canadian West was strikingly similar to that of Superintendent Robertson and was inspired by him to apply his talents within Canada rather than take part in foreign mission work. Immigrants viewed the West in the light of the expansionist campaign and challenged all the traditional premises and viewed the North West from a new perspective: the "Promised Land" in terms of agricultural potential rather than religious expansion. The potential of the "Promised Land" was accompanied by a number of insurmountable obstacles. The difficulties on the mission fields motivated Gordon's decision to write fiction as the changes he desired to make in the developing nation would become the focal point of his fictional narratives. However, the missionaries, such as Gordon, had found little beauty or romance in the wilderness as it was accompanied with heathens and 'Indians'. C. W. Gordon believed it was his role to help the immigrants flooding the Canadian West to be "good Christians and good Canadians". He optimistically believed in the possibility of individual salvation and notions of duty and sacrifice. The praise in response to his first fictional sketches encouraged Gordon to continue writing his religious driven stories. Gordon was honoured with a number of different degrees and awards. In 1919, he was awarded an honorary doctorate of divinity by the University of Glasgow; in 1937, the University of Manitoba awarded him an honorary L. L. D. He was appointed a Companion of the Order of St. Michael and St. George in 1935. The structure embodies the classical mission style of ecclesiastical architecture. and sportswriter and mystery novelist Alison Gordon.

Ральф Коннор үйі

Виннипег қаласының Армстронг нүктесі ауданындағы Ассинибойн өзенінің жағасында орналасқан Ральф Коннор үйі Чарльз Гордонның, оның әйелі Хеленнің және жеті баласының үйі болған. Бүгінде ол 2011 жылы Канаданың ұлттық тарихи ескерткіші, 2004 жылы провинциялық мұра орны және 1913-1914 жылдары салынған Виннипегтің ескерткіш мұра құрылысы ретінде танылған мұралық мүлік. Үй Чарльз Гордонның қаламдағы есімімен аталып, қазіргі уақытта "Ральф Коннор үйінің достары" қоғамына тиесілі. Олар Гордон отбасының мұрасын сақтап қалу үшін 21 ғасырлық жобаны іске қосты. Олардың мақсаты – «Ральф Коннор үйін дін қызметкері Чарльз және Хелен Гордон, олардың отбасы, Виннипег университетінің әйелдер клубы рухын және мұрасын сақтайтын, сондай-ақ үлкен қоғамға қызмет етуді жалғастыратын кездесу орталығы ретінде сақтау». Олардың көзқарасы – «білім беруге, әлеуметтік әділдікке, денсаулыққа пайдалы қоғамға, адам құқықтарына, музыкаға, өнерге, әдебиетке және интеллектуалдық қызметке берілген адамдардың жұмысын қолдайтын орталық және кездесу орны болу».

Жарияланымдар

1972 жылы Канаданың Ұлттық кітапханасы «Ральф Коннордың шығармалары» атты кітапты жариялады, онда 43 атау және ол кіріспе жазған үш кітап тізілген. Оның жарияланымдары:

1898. «Болоқтардың ар жағы», Торонто: Вестминстер
1898. «Қара тас, Селкирктер туралы әңгіме», Торонто: Вестминстер
1899. «Аспан пилоты»
1901. «Гленгарриден келген адам»
1902. «Гленгарри мектеп күндері», Гроссет
1904. «Рекордты бұзу», Нью-Йорк: Ревелл
1904. «Кенші», Нью-Йорк: Ревелл
1906. «Доктор», Ревелл
1908. «Перуште және жұлдыз», Торонто: Ревелл
1909. «Шет елдік», Ходдер және Стоутон
1917. «Майор»
1919. «Аспан пилоты» «Ешкімнің жерінде»
1921. «Иесіне», Джордж Х. Доран компаниясы
1923. «Пайн Крофттың Гаспарлары», Джордж Х. Доран компаниясы
1931. «Тас және өзен», Додд, Мид
1932. «Алтын қол», Торонто: МакКлелланд және Стюарт
1933. «Гленгарриден келген қыз», Нью-Йорк: Додд, Мид және компаниясы
1934. «Бұта арқылы шамдар», Додд, Мид және компаниясы
1935. «Лоялист-қарсыласы», Додд
1936. «Қызық крейсер», Торонто: МакКлелланд және Стюарт
1938. «Оқиғаға постскриптум: Ральф Коннордың өмірбаяны», Farrar & Rinehart, inc. «Жүгіруші», Doubleday, Doran and Co.