Кіріспе

Уте таулары Уте тайпасы (Ute диалектісі: Wʉgama Núuchi) – Уте ұлтының федералды түрде танылған үш тайпасының бірі. Олар негізінен 1897 жылы Оңтүстік Уте резервациясына көшіп келген тарихи Вейминуче тобының ұрпақтары. Олардың резервациясының бас кеңсесі Колорадо штатының Тоуаокта орналасқан, сондай-ақ Колорадоның оңтүстік-батысы, Нью-Мексиконың солтүстік-батысы және Ютаның шағын бөліктерін қамтиды. (Weminuche, Weemeenooch, Wiminuc, Guiguinuches) бұрын Колорадоның батысындағы Долорес өзені бойында, Абахо тауларында, Сан-Хуан өзенінің аңғарында және оның солтүстік салаларында, сондай-ақ Сан-Хуан тауларында, оның ішінде шығыс Ютада мекен еткен. Олар 1897 жылы Оңтүстік Уте резервациясына көшіп барды. Американың батысқа қарай кеңеюінің салдарынан, Уте тайпасы бұрын маусымдық түрде көшіп-қонып жүрген жердің аз бөлігіне ғана ие болды. Уте халқы үш топтан тұрады: Уинта және Урай резервациясының Уте үнді тайпасы, Форт-Дючесн маңындағы солтүстік-шығыс Ютада. Оңтүстік Уте тайпасы Колорадоның оңтүстік-батысындағы Игнасио қаласының жанындағы резервацияда тұрады. Ал осы мақаланың тақырыбы – Колорадо штатының Тоуаокта орналасқан Уте таулары Уте тайпасы.

Америкадағы Испанияның отарлауы

Меса-Верде аймағы, қазіргі Уте таулары Уте тайпасының резервациясы мен Меса-Верде ұлттық паркі орналасқан аймақ, Испанияның отарлау аумағының ең солтүстік шегі болды. Испандықтар Американың оңтүстік-батысын 1540 жылы зерттеді, бірақ 1598 жылға дейін қазіргі Нью-Мексикоға қоныстанбады. Олар алғашқы астанасын Окай Овингех пуэблосының жанында құрды, оны Сан-Хуан-де-лос-Кабальерос деп атады. 1626 жылы Нью-Мексикодағы испан жазушысы утестер туралы мәліметтерді тіркеді. Шамамен 1640 жылы утестер испандықтармен жылқы саудасына кірісті. Испан саудагерлері Уте ауылдарына сапар шегіп, ал утелер Нью-Мексико қалаларына барып сауда жасады. Утелер жылқы, пышақ және көрпелерге айырбастау үшін қаз терісін, кептірілген ет, терілер мен құлдарды әкелді. 1776 жылдың 29 шілдесінде Францискан дін қызметкерлері Франсиско Атанасио Домингес және Сильвестр Велес де Эскаланте, сегіз адаммен бірге Калифорниядағы испан миссияларына жол табу үшін Уте аумағынан экспедиция жасау үшін Санта-Феден шықты. Олар Колорадо мен Ютаның батысынан өтіп, "мол аң мен ағаштары бар, тас қалалар мен ауылдардың қираған орындары мен құнды металдардың белгілері бар өзендерді" сипаттап жазды. Аштық пен ауруға шалдыққан ер адамдар Солтүстік Лейк аңғарында Санта-Феге қайтып оралды. Экспедициядан алынған карталар мен ақпараттар келешек сапарлар үшін пайдалы болды, ал олардың Санта-Феден Солтүстік Лейк аңғарына дейінгі жолы Ескі испан жолы деп аталды. Резервациядағы адамдардың көпшілігі Тоуаок қаласында тұрады, ол сонымен қатар Уте таулық үндістер агенттігінің орналасқан жері.

Ют таулары тайпасының саябағы

Уте таулары тайпалық паркі, Уте таулары Уте үнді резервациясының бір бөлігі, Манкос өзені бойында орналасқан кең аумақ болып табылады. Паркте ежелгі Пуэбло және Уте мәдениеттеріне тән жүздеген жер бетіндегі ескерткіштер, жартастағы қоныстар, петроглифтер мен қабырға суреттері сақталған. Уте тайпасының туған жерінің америкалық гидтері паркте өмір сүрген адамдар, олардың мәдениеті мен тарихы туралы ақпарат береді. National Geographic Traveler журналы оны "21-шы ғасырдағы саяхатқа арналған 80 әлемдік бағыттың" бірі деп таңдады, бұл АҚШ-та іріктелген 9 орынның бірі.