Кіріспе

Италиялық дворян қызы (1453–1476)

Симонетта Веспуччи (; – 26 сәуір 1476), «әдемі Симонетта» (la bella Simonetta) деген лақап атымен белгілі, Генуядан шыққан итальяндық дворян, Флоренциялық Марко Веспуччидің әйелі және Америго Веспуччидің туысы. Ол Италиядағы өз заманының ең көркем әйелі ретінде танымал болды, ал Сандро Боттичелли, Пьеро ди Козимо және басқа флоренциялық суретшілердің көптеген картиналарының үлгісі болды деген жорамал бар. Кейбір өнер тарихшылары осы туындыларды дұрыс емес деп санайды, ал бұл пікірді Виктория дәуірінің сыншысы Джон Раскин таратып жүргеніне сендіреді.

Ерте өмір және неке

Симонетта Каттанео 1453 жылы қазіргі Италияның Лигурия аймағында Генуя Республикасының бір бөлігінде дүниеге келген. Оның туған жерінің нақты орны белгісіз: мүмкін Генуя қаласы, немесе Портовенере немесе Феццано (қазір Портовенере муниципалитетіне кіреді). Флоренция ақыны Политиан оның үйі "теңіз жағалауындағы қатал Лигурия аймағында, ашулы Нептун жартастарға соғып тұрған жерде, Венера сияқты толқындардың арасында дүниеге келген" деп жазды. Оның әкесі Гаспар Каттанео делла Вольта (16 ғасырдағы Генуя доджы Леонардо Каттанео делла Вольтаның отбасынан) есімді генуялық дворян болды, ал анасы оның әйелі, Катоккья Спинола еді; тағы бір деректе ата-анасы Гаспар Каттанео мен Чатерочча ди Марко Спинола деп басқаша айтылған. Он алты жасында ол зерттеуші және картограф Америго Веспуччидің алыс туысы, Пиероның ұлы Марко Веспуччиге тұрмысқа шықты. Олар 1469 жылдың сәуір айында Генуядағы Сан-Торпете шіркеуінде, оның ата-анасымен бірге кездесті; сол жерде додж Пьеро-ил-Фрегозо және көптеген генуялық ақсүйектер де болды. Марконың әкесі Пьеро оны Генуяға Banco di San Giorgio-ға оқуға жіберген. Симонеттаға ғашық болған Марко оның ата-анасынан қыздарының болашақ күйеуі ретінде қабылданды; олар Марконың отбасы Флоренцияда, әсіресе Медичи отбасымен жақсы байланыста болғандықтан, бұл неке тиімді болады деп ойлаған болса керек.

Флоренция

Сол жылы Симонетта мен Марко Флоренцияда үйленді. Аңыз бойынша, Симонетта Флоренция сарайында жылдам танымал болды және Медичи ағайындылары Лоренцо мен Джулианоның қызығушылығын оятып, олардың назарына ілікті. Лоренцо Веспуччилердің үйлену тойын Виа Ларгадағы сарайда өткізуге рұқсат берді, ал тойды олардың сәнді Вилла ди Карегиде ұйымдастырды. 1475 жылы Санта-Кроче алаңында өткен Ла-Джостра (айқас турнирі) кезінде Джулиано Ботичелли салған, қалпақ киген Паллас Афина бейнесі бар Симонеттаның суреті салынған туды алып шықты, оның астында француз тілінде "La Sans Pareille" деген жазу болды, яғни "Теңдесі жоқ". Джулиано турнирде жеңіске жетіп, Симонеттаны сол шарада "Сұлулық патшайымы" деп жариялады. Симонеттаның Флоренцияда ерекше сұлулығымен танылғаны белгілі, бірақ Джулианоның бұл әрекетін сарайдағы махаббат салтының аясында қарастыру керек. Симонетта үйленген әйел және оның туысы болған күшті әулеттің мүшесі еді. Дәстүр бойынша, оның өліміне туберкулез себеп болды деп есептеліп келді. Бірақ 2019 жылы медицина тарихшыларының бір тобы Симонеттаның суреттерінде (төменде қараңыз) оның пролактин және өсу гормоны бөлетін гипофиз аденомасынан зардап шеккенін көрсететін дәлелдер бар екенін айтты; ісіктің көлемі ұлғайғандықтан ол қайтыс болды.

Өкілдіктер

Басқа суреттермен қатар, Сандро Боттичелли ақсүйек әйелдердің портреттерін салған, олардың бірнешеуі Симонеттаның портреттері саналады, бірақ оны дәлелдеу қиын. Оның кейінгі туындыларында да оның бейнесі болуы мүмкін деп болжанады. Ол өзінің ең танымал картинасы – «Венераның тууы» картинасын 1486 жылы, Симонеттаның қайтыс болғаннан кейін 10 жыл өткен соң аяқтады. Кейбіреулер осы картинадағы Венера оған өте ұқсайды деп мәлімдеседі. Алайда, Эрнст Гомбрих бұл пікірді «романтикалық миф» деп жоққа шығарды.

Кейбір өнер тарихшылары, соның ішінде Джон Раскин, Боттичелли Симонеттаға ғашық болған деп санайды. Боттичеллидің Огняссинти шіркеуінде жерлену тілегі осыны куәландырады, себебі бұл шіркеу Веспуччи әулетінің приходтық шіркеуі болатын. Оның тілегі 34 жылдан кейін, 1510 жылы қайтыс болғанда орындалды. Дегенмен, бұл шіркеу Боттичеллидің крещениеден өткеннен бері оның приходтық шіркеуі болды, онда оның туындылары сақталған және ол отбасымен бірге жерленді. Боттичелли 1475 жылы Джулианоның турнирде ұстаған туын салған, онда Паллас Афинаның суреті бейнеленген, бұл сурет оған ұқсас болуы мүмкін; демек, ол оны кем дегенде бір рет салған сияқты, бірақ осы сурет қазір жоғалып кеткен. Боттичеллидің басты Медичи демеушісі, Джулианоның інісі Лоренцо ди Пьерфранческо де Медичи 1482 жылы Симонеттаның немересі Семирамидаға үйленді, және Боттичеллидің танымал аллегориясы «Primavera» осы оқиғаға арналған той сыйлығы ретінде салынған болуы мүмкін. Тағы да, бұл картинада Симонеттаның бейнесі бар деп есептегендер бар.

Мүмкін суреттер

Жоғарыда суреттелген Сандро Боттичелли шеберханасына жатқызылған әйел портреттері туралы Рональд Лайтбоун олардың Боттичеллинің өзі салған немесе суреттеген туындылары емес, оның шеберханасында жасалғанын айтады. Ол бұл екі картинаға қатысты: "Боттичеллинің [шеберханасы] нимфалардың немесе әдемі әйелдердің портреттерін жасады, бәрі де, мүмкін, нағыз әйелдердің емес, идеалды сұлулардың қияли суреттері болды" деп белгілейді. Симонетта Веспуччи Пьеро ди Козимоның "Симонетта Веспуччидің портреті" деп аталатын картинасында бейнеленген болуы мүмкін, онда әйел Клеопатра ретінде, мойнында аспен көрсетілген. Бірақ бұл бейне Симонеттаға қаншалықты ұқсайтыны белгісіз, себебі ол оның қайтысынан 14 жыл өткен соң жасалған, өлімнен кейінгі портрет. (Пьеро ди Козимоның Симонетта қайтыс болған жылы 14 жаста болғаны да еске алуға лайық.) Бұл картинаны қазіргі уақытта Конде мұражайында сақтайды, ол картинаның кімнің портреті екендігіне күмән келтіріп, оны "Симонетта Веспуччидің портреті деп саналатын әйел" деп атайды, сондай-ақ картинаның төменгі жағындағы оның аты жазылған жазу кейінірек қосылған болуы мүмкін екенін көрсетеді.