Кіріспе

Американдық жазушы Брэд Вис (14 қараша 1973 жылы туған) – Батыс Богемия университетінде ағылшын тілі мен құрастыру профессоры. Ол Алабама штатында өсті. Оның "The Bear Bryant Funeral Train" атты әңгімелер жинағы Джорджия университеті баспасының Фланнери О'Коннор сыйлығына ие болды, бірақ кейіннен әңгіменің бір бөлігінің Карл Кармердің бұрынғы еңбегінен көшірілгені туралы айыптауларға байланысты сыйлықтан бас тартылып, кітап қайтарылып алынды. Академиктер бұл нағыз плагиат бола ма деген мәселеде әлі де келіспеушілікте. 2013 жылы Вис шағын жазушы болып, кейіннен Уикипедия редакторына айналған адамның құрбаны болғаны анықталды.

Өмірбаян

Вис 1973 жылы Алабама штатының Таскалуза қаласында дүниеге келді және жақын орналасқан Нортпортта өсті. Вистің әкесі Леон Вис орта мектепте тарих сабақтарын оқытқан және фермерлікпен айналысқан, ал анасы Дороти радиология бойынша техник болды. Ол Теннесси университетінен магистр дәрежесін, ал Цинциннати университетінен философия докторы (Ph.D.) ғылыми дәрежесін алды. Миссисипи штаты университетінде профессор болып қысқа ғана уақыт жұмыс істегенде Вис өзінің докторлық диссертациясын жекелеген туынды ретінде жариялады. Ол диссертациясы қысқа әңгімелер бойынша Фланнери О'Коннор сыйлығын жеңіп алғаннан кейін, Таскалуза қалалық кітапханасының кітапханашысы "оның алғашқы әңгімесінің сюжеті, тілі және тіпті атауы" Карл Кармердің "Алабамаға жұлдыздар төгілді" атты әңгімесінен көшірілгенін анықтады. Осы оқиғадан кейін Вис Миссисипи штаты университетіндегі жұмысынан, сондай-ақ Джорджия университетінен алған сыйлығынан айырылды, ал Цинциннати университетінде алған Ph.D. ғылыми дәрежесіне күмән туды.

"Бейр Брайант" жерлеу пойызы

2004 жылдың соңында Вис журналының «The Bear Bryant Funeral Train» атты әңгімелер жинағы Джорджия университеті баспасынан «Фланнери О’Коннор» атты қысқа көркем әдебиет сыйлығын жеңіп алды. Баспа жинақты 2005 жылдың соңында жариялады. Kirkus Reviews басылымы кітапты «жаңа, дарынды жазушының ерекше және алаңдатарлық туындысы» деп атады. Publishers Weekly келісті: «Вис ерекше нәрселерді сенімді ету, күрделі ниеттерді лаконикалық, бірақ метафоралық тілмен және жарқын егжей-тегжейлі сипаттау арқылы жеткізу қабілетіне ие». Джорджия университеті баспасы «The Bear Bryant Funeral Train» жинағындағы бір әңгімеде Карл Кармердің әңгімесінен материал пайдаланғанын анықтаған соң, Висті плагиатта айыптады, «Фланнери О’Коннор» сыйлығын қайтарып алды және сатылмаған кітаптардың көшірмелерін жойды. Ғылыми-фантастикалық автор Джейсон Санфорд «storySouth» журналында Висті қорғады, оқиғаны «әдеби линч» деп сипаттады. Көптеген жазушылар мен редакторлар Висті қорғауға кірісті. «storySouth» журналының негізін қалаушы редакторы Джейк Адам Йорк Вис өзінің әңгімесі мен Кармердің кітабының төрт беттік бөлігін Йорк редакциялаған «Thicket» журналында қатар жариялауға рұқсат бергенін атап өтті. Йорк пікірінше, Вис жасаған бұл әрекет «қарым-қатынасты ашық көрсетіп, дәлелдерді жария етуге мүмкіндік береді». Йорк қосты, бұл оқырмандарға «Вис жұмыс істеген мәтінаралық кеңістікке» енуге және Вис әңгімесінде плагиат емес, аллюзия жасады. Сондай-ақ Йорк, Вис әңгімесі мен Кармердің бастапқы материалына жасаған талдауы бойынша, Вис авторлық құқық заңын бұзбағанын мәлімдеді. Вис кітабы жойылғаннан кейін, Amazon.com және басқа кітап сатушылардағы қолданылған көшірмелер жүздеген долларға сатылды. 2007 жылдың наурыз айының соңында River City Publishing баспасы жинақтың жаңа басылымын жариялады. «The Oxford American» басылымында хабарланғандай, «жаңартылған нұсқа Вис 2001 жылы Цинциннати университетінде қорғаған диссертациясына жақын болады, онда «The Bear Bryant Funeral Train» ретінде жарияланған көптеген әңгімелер бар. UGA Press басылымынан айырмашылығы, ол екі бөлімге бөлінеді, соңғысы толығымен Тускалузада өтеді». Вис бұрын «The Bear Bryant Funeral Train» жинағынан бірнеше әңгімелерді түрлі көркем әдеби журналдарда жариялаған, ал оның «Report from Junction» (2002 жылы «The Atlantic Monthly» журналында жарияланған) әңгімесін Катрина Кенисон «Басқа да ерекше әңгімелер» тізіміне қосты. 2003 жылғы «Американың үздік қысқа әңгімелері» жинағында бұл әңгіме жарияланды. 2005 жылы «Shenandoah» журналында жарияланған әңгімелердің бірі ғылыми зерттеулердің нысаны болды.

Құрбандыққа шалынған

2013 жылдың мамыр айында Salon.com сайтының тілшісі Эндрю Леонард Брэд Вайс Роберт Кларк Янгтың "қатыгез шабуылының" құрбаны болғанын жариялады. Янг жылдар бойы Уикипедияға "құдайға жақын түзетулерді" енгізу арқылы әдеби қарсыластарына анонимді түрде шабуыл жасаған жазушы. "Qworty" атты қолданушы атымен түзетулер жасаған Янг, "тек Вайсқа ғана емес, сонымен қатар Вайс өскен және Сеуэни Жазушылар Конференциясының айналасында қалыптасқан жазушылар қауымдастығына да шабуыл жасауға көптеген интеллектуалдық және эмоционалдық күшін жұмсады".