Қызыл колобустар: Африка маймылдарының өмірі мен қорғалуы
Red colobus
Қызыл колобустар – Африкада таралған ескі әлем маймылдары. Piliocolobus туысы, қара-ақ колобустарға жақын, көбінесе көк маймылдармен бірге тіршілік етеді.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ежелгі әлем маймылдары туысы.
Genus of Old World monkeys
Қызыл колобустар – *Piliocolobus* туысына жататын Ежелгі әлем маймылдары. Бұрын олар *Procolobus* туысының бір субгенесі саналған, бірақ қазір бұл туыс зәйтүн колобусына ғана шектелген. Олар қара және ақ колобус маймылдарына (*Colobus* туысы) жақын, ал кейбір түрлері көк маймылдармен бір топта кездеседі. Батыс қызыл колобусын жиі қарапайым шимпанзе аулайды. Бұл туыстың өкілдері Батыс, Орталық және Шығыс Африкада таралған, ал түрлер көбінесе алло- немесе парапатрикалық ареалдарда кездеседі. Олар негізінен ағаштарда тіршілік етеді, көбінесе ылғалды ормандарда ғана кездеседі, бірақ Занзибар қызыл колобусы жағалау бойындағы қалың бұталарды және бұталарды ұнатады. Қызыл колобустар аңшылыққа және орталық қоныс жоюға өте сезімтал, сондықтан Африкадағы ең көп қауіп төндіретін приматтар тобы деп есептеледі. *Сүтқоректілер түрлерінің каталогы* бойынша таксономиялық жіктеуді қолданғанда, осы сезімталдыққа байланысты олар Африка тропикалық ормандарының денсаулығын көрсететін индикаторлық түрлер екендігі айтылады, сондықтан ғалымдар оларды қорғауға шақырады, оларды шатыр түрлері ретінде сақтау қажет.
Red colobuses are Old World monkeys of the genus Piliocolobus. It was formerly considered a subgenus within the genus Procolobus, which is now restricted to the olive colobus. They are closely related to the black and white colobus monkeys (genus Colobus), and some species are often found in groups with the blue monkey. The western red colobus is frequently hunted by the common chimpanzee. The members of this genus are found in western, central and eastern Africa, and the species have largely allo or parapatric distributions. They are primarily arboreal and most are restricted to humid forests, but the Zanzibar red colobus prefers coastal thickets and scrub. Red colobuses are highly sensitive to hunting and habitat destruction, and have been referred to as probably the most threatened taxonomic group of primates in Africa. If following the taxonomic treatment advocated in Mammal Species of the World, Due to this sensitivity, it has been argued that they are indicator species for the health of Africa's tropical forests, leading researchers to urge that they be conserved as umbrella species.
Әлеуметтік мінез-құлық
Топтар көбінесе агрессивті мінез-құлықпен анықталатын үстемдік иерархиясын құрады. Тамақ, күтім және жұптасу серіктестері бастапқыда жоғары дәрежедегі жеке тұлғалар арасында, содан кейін төмен дәрежедегілер арасында бөліседі. Олар 80-ге дейін жететін, бірақ әдетте 20-дан 40-қа дейін маймылдан тұратын үлкен топтарда өмір сүреді. Бұл топтарда әйелдердің саны еркектерге қарағанда көп, шамамен 2:1 арақатынаста. Топтағы еркек маймылдар көбінесе өздерінің бастапқы тобында қалады, ал әйелдер жиі, мүмкін жақын туыстық байланыста, аз санда топтар арасында көшіп-қоныс жасайды. Қызыл колобус маймылдарының басқа топтармен ортақ аумақтары бар. Топтар арасындағы өзара әрекеттесу керісті, бірақ бейтарап немесе зорлыққа толы болуы мүмкін, бір топ екіншісін ығыстыруға тырысады. Мұндай төбелес әдетте дене күші, күресу дағдысы және қарсы топтағы еркектердің саны сияқты факторларға негізделеді. Әйелдер де үстемдік үшін бәсекелестікке қатысып, көбінесе бірге төбелес жасайды. Қызыл колобус маймылдарында ана мен бала арасындағы байланыс өте күшті, көптеген приматтарда болатындай. Аналар көбінесе өздерінің тобынан басқа әйелдерге балаларын ұстатуға келіспейді. Бұл топтағы әйелдердің көпшілігінің туыс еместігіне байланысты болуы мүмкін, өйткені олар топтар арасында жиі көшіп-қоныс жасайды. Қызыл колобус маймылдарының шаршағыс пен көшпелілікке бейім жасөспірім кезеңіне жеткенде тағы бір ерекше мінез-құлық байқалады. Осы кезеңде жас маймылдар туған тобын тастап, басқа топқа қосылуға тырысады. Бұл оңай емес, өйткені көптеген топтар жаңа келгендерге күдікпен қарап, олардың қосылу әрекеті өлімге әкелуі мүмкін. Қызыл колобус маймылдары өздерінің мінез-құлқын жасыл маймылдар тобымен бірігіп, олардың арасында өмір сүру арқылы, болашақ тобына тыңшылық ету үшін бейімдеген. Бір қызықты жағдайда, жасөспірім еркек қызыл колобус болашақ тобына қауіпсіз тыңшылық ету үшін жасыл маймылдар тобымен екі жыл бірге өткізді.
Groups often establish a dominance hierarchy determined by aggressive behavior. Food, grooming, and sexual partners are distributed amongst higher ranking individuals initially, followed by lower ranking individuals. They live in large troops which can number up to 80 individuals, the average being somewhere around 20 to 40 monkeys. These groups tend to have more females than males at a 2:1 ratio. The few male monkeys in the troop usually stay with their original group, but the females have a tendency to move together in small numbers, probably in close familial relationships, between troops. Red colobus monkeys have overlapping ranges with other troops. Interactions between troops can be either tense, though passive, or violent, with one troop trying to supplant the other. These fights are usually based on a number of factors including physical condition, fighting ability, and the number of males in the opposing troop. Females are also known to take part in these competitions for dominance, and often fight together. Mother infant bonds among the red colobus are quite strong, as they are with most primates. The mothers are usually reluctant to allow other females from their troop to carry their babies. This may be owing to the fact that many of the females in a troop are not related as they move between groups quite frequently. Another remarkable behavior occurs when red colobus monkeys reach their restless and somewhat nomadic adolescence. This period is when the young monkeys leave their natal troops and look for another troop to join. This is not easy, as most troops are very suspicious and can get deadly when new monkeys try to join. The red colobus monkeys have adapted their behavior by joining troops of green monkeys that are near the potential red colobus troops that they wish to join, and living amongst them in order to spy on their potential new families. In one notable case, an adolescent male red colobus spent two years with a green monkey troop in order to spy in safety on a prospective troop in this manner.
Диета
Қызыл колобус маймылдарының рационы негізінен жас жапырақтардан, гүлдерден және піспеген жемістерден құралады. Олар кейбір жапырақтардағы цианидке қарсы күресу үшін көмір немесе саз жейтіні де белгілі. Олар жейтін өсімдіктерге қатысты бұл емдік тәжірибе анадан балаға беріледі. Дегенмен, олардың асқазан басқа приматтарға бұйырмаған кейбір уытты өсімдіктерді қорыта алады.
The diet of red colobus monkeys consists mainly of young leaves, flowers, and unripe fruit. They are also known to eat charcoal or clay to help combat the cyanide some leaves may contain. This medicinal cure for the plants they eat appears to be passed on from mother to child. However, their stomachs are able to digest some toxic plants that other primates cannot.
Шымпанзелердің жыртқышы
Зерттеулер көрсеткендей, шимпанзелердің жыртқыштық әрекеті кейбір қызыл колобус популяцияларында табиғи іріктеу факторы болуы мүмкін. Шимпанзелер негізінен жеміс-жидектер, жапырақтар мен жәндіктермен қоректенсе де, ет жеу мүмкіндігі туғанда, олар оны пайдаланады. Көректік қажеттіліктен басқа, дәлелдер шимпанзелердің қызыл колобусқа шабуыл жасауының себебі әлеуметтік статусты нығайту және жыныстық серіктестерді тарту екенін көрсетеді. Шабуылға ұшырағанда, қызыл колобус аталары топты қорғау үшін жиналады, ал аналары балаларын жинап, қашуға тырысады. Қызыл колобустардың үлкен топтары шимпанзелердің назарын ауыртпалырақ тартады, бірақ олардың қорғанында көбірек еркектер болады, бұл шимпанзелерге сәтті аң аулауды қиындатады. Сонымен қатар, шабуыл кезінде аталы-аналы колобустар дабыл қағу үшін дауыс береді, бұл басқаларына шимпанзелердің немесе басқа жыртқыштардың жақын маңайда екенін хабарлайды. Бұл дабылдың жиілігі топтағы аналар мен балалардың санына байланысты артады, шабуыл туралы хабар тарату мақсатында. Танзаниядағы Гомбе ұлттық паркінде С.Б. Стэнфорд Гомбе шимпанзелері жылына 100-ге дейін колобус маймылын өлтіретінін, бұл олардың аумағындағы колобус популяциясының шамамен бестен бір бөлігін құрайтынын бағалаған. Тағы бір зерттеуде, Кибале ұлттық паркіндегі Нгого аймағында, шимпанзелердің көптеп таралған жерлерінің бірінде, шимпанзелер қызыл колобус аналары мен балаларының 6-12 пайызының өліміне жауапты екені расталды. Шимпанзелер екі түрдің де бір аумақта кездескенде, қызыл колобусты жем ретінде таңдайды және 20-ға дейін жеке шимпанзеден тұратын топтарда аң аулайды. Тай, Гомбе, Нгого және Махале ұлттық парктеріндегі аң ауру кезінде, аң аулаушылардың ≥87 пайызы бірден көп мақұлықты өлтірген. Осы зерттеуде өлтірілген мақұлықтардың ең көп саны 13 болды, олардың көпшілігі нәрестелер еді.
Research indicates that chimpanzee predation may be a major selection factor on some red colobus populations. Although chimpanzees primarily eat fruit, leaves, and insects, if the opportunity to eat meat arises, they will pursue it. In addition to sustenance, evidence suggests that chimpanzees prey on red colobus to reinforce social status, as well as to attract sexual partners. When under attack, the red colobus males congregate to defend their group, while the females gather their infants and try to escape. Larger groups of red colobuses have an increased likelihood of attracting chimpanzees, but they also tend to have more defending males, making it harder for chimpanzees to hunt successfully. Furthermore, while under attack, male colobuses shout an alarm call to let others know if chimpanzees or other predators are in the area. The frequency of these shouts is increased with the number of females and infants in the group as a way to spread the news of an expected attack. At Gombe National Park in Tanzania C. B. Stanford estimated that the Gombe chimps kill up to 100 colobus monkeys a year, which he believes to be close to a fifth of the colobus population within their territory. Another study confirms that chimpanzees are annually responsible for 6 12 percent of red colobus female and infant death in Ngogo, Kibale National Park, which has one of the largest populations of chimpanzees. It seems that chimpanzees tend to favor the red colobus as prey whenever the two are in the same territory, hunting in groups of up to 20 individual chimps. During these hunts in Tai, Gombe, Ngogo, and Mahale National Parks, ≥ 87 percent of the hunts made more than one kill. The highest amount of kills seen during this study was 13, most of which were infants.