Кіріспе

Шотландиядағы қала және приход Клэкманнан (/k//l//æ//k/'/m//æ//n//ən/ ; Clach Mhanainn, шамамен "Манудың тасы" деген мағынаны білдіреді) – Шотландияның Орталық Төмендіктерінде орналасқан шағын қала және азаматтық приход. Форт аңғарында орналасқан Клэкманнан Алоадан оңтүстік-шығысқа қарай 1.8 миль (3 км) және Тилликольтриден оңтүстікке қарай 3.2 миль (5 км) жерде жатыр. Қала Клэкманнаншир графтығының құрамында, бұрын графтық орталығы болған, бірақ өлшемі мен маңыздылығы артып, Алоа оны басып озған.

Атауы мен топонимиясы

Клэкманнан атауы бритондық тектен болуы мүмкін. Атаудың бірінші бөлігі, шамасы, "тас, тік жар, құрлы-құрлы тау" деген мағына беретін *clog (уэльс тіліндегі clog сөзімен салыстырыңыз), немесе Маннан тасы – 1592 жылдан бері қала алаңындағы Толбут немесе Толбут мұнарасының жанында көрінетін ежелгі діни ескерткіш болуы мүмкін. 253 Матильда астероидіндегі бір кратер Клэкманнанның құрметіне аталған. Матильда қараңғы, көміртекті дене болғандықтан, оның кратерлері әлемдегі танымал көмір кендерінің аттарымен аталады. Клэкманнан тобы – Шотландияның Орталық аңғарында карбон кезеңінде қалыптасқан кеш Динантиан және Намурия дәуірінің тау жыныстары жиынтығына берілген атау.

Тарих

Қаланың алғашқы дамуына Black Devon өзенінің таяз сулы бөлігінде, Forth өзенімен қосылған жерде орналасқан порты үлкен үлес қосты. Қазіргі таңда порттың көзге көрінетін іздері жоқ, ал Клэкманнан қаласы өзеннен бір шақырымнан астам қашықтықта орналасқан. Жергілікті тұрғындар портты пайдалы болуы үшін лайды қазып шығаруға тырысты, бірақ бұл әрекеттер сәтсіз аяқталды. Клэкманнан портының лайлануы және қайықтардың оған кіре алмай қалуы Алоа портын пайдалануға мүмкіндік берді, бұл Алоа халқының өсуіне себеп болды. 1822 жылы Алоа, Клэкманнаншир графтығының орталық қаласы ретінде Клэкманнанды ығыстырды. 1841 жылы Клэкманнанның халқы 1077 адамды құрады. 12 ғасырда бұл аймақ Камбускенет аббаттарының билігіндегі жерлердің бір бөлігі болды. Кейіннен ол Брюс әулетімен байланысты болды, олар 14 ғасырда Клэкманнан мұнарасы деп аталатын стратегиялық мұнара салды, ал 16 ғасырда мұнараның жанына сарай тұрғызды. Сарай 1791 жылы Брюс әулетінің жергілікті тармағы тоқтатылған кезде бұзылды, бірақ оның тастары 1815 жылы жаңа шіркеу салу үшін қайта пайдаланылған болуы мүмкін. Соғыс ескерткіші 1919 жылы сэр Роберт Лоримердің жобалауымен салынды.

Археология

Headland Archaeology компаниясы Клэкманнанның оңтүстік-шығысында орналасқан Кеннеттегі Медовенд шаруашылығындағы тарихи және ортағасырлық ескерткішті қаздырып аяқтады. Бұл ескерткіш Кинкардинге жақын Форт өзені арқылы салынатын жаңа жол мен көпірдің (Клэкманнаншир көпірі) бойында орналасқан. Қазба жұмысынан 2000-нан астам тарихи керамика сынықтары табылды, олардың көп бөлігі орта/соңғы неолит дәуіріне жатқан шұңқырлар мен тіреу қазбаларының тығыз шоғырланған тобынан кездесті. Ескерткіште бірнеше құрылымдар анықталды, ең ірісі – сыртқы жиекшесі бар үлкен дөңгелек үй, оның оңтүстік-шығыс жағында кеңейтілген кіреберісі бар. Екі үлкен тіреулі дөңгелек үй және үшінші тіреулі құрылымда от ошағы табылған, ол оттан жарылған тастар мен көмірмен толтырылған. Радиокөміртектік талдау арқылы құрылымдардың жасалу кезеңін анықтауға үміттеніледі.