Кіріспе

Фенолдардың ортоформациялануына арналған химиялық реакция. Реймер-Тиман реакциясы – фенолдарды ортоформациялау үшін қолданылатын химиялық реакция. Ең қарапайым мысал – фенолдың салицилальдегидке өтуі. Бұл реакцияны алғаш рет Карл Раймер және Фердинанд Тиман сипаттаған.

Таңдаушылық

Екі электрондарды тартып алушы хлор тобының болуы арқасында карбен (3) электрондар жетіспейді және электрондары мол феноксидке (5) тартылады. Бұл өзара әрекеттесу басқа электрофильді ароматтық алмастыру реакцияларымен үйлесетін селективті орто-формальдануға көмектеседі.

Реакция шарттары

Гидроксидтер хлороформда оңай еритін емес, сондықтан реакция көбінесе екі фазалы еріткіш жүйесінде жүргізіледі. Ең қарапайым түрінде бұл сулы гидроксид ерітіндісінен және хлороформды қамтитын органикалық фазадан тұрады. Сондықтан екі реагент бөлек орналасқан және реакция жүруі үшін оларды жақындастыру қажет. Бұл жылдам араластыру, фазалық трансфер катализаторлары немесе 1,4 диоксан сияқты эмульгаторды еріткіш ретінде пайдалану арқылы іске асырылуы мүмкін. Реакцияны бастау үшін әдетте қыздыру талап етіледі; бірақ, бір рет басталғаннан кейін, Реймер-Тиман реакциясы күшті экзотермиялық сипатқа ие болуы мүмкін. Мұндай қасиеттердің үйлесімі оны жылулық қашуға осал етеді.

Қолданылу аясы

Реймер-Тиман реакциясы басқа гидрокси-ароматты қосылыстар, мысалы, нафтолдер үшін де тиімді. Пиррольдер мен индольдер сияқты электронға бай гетероциклдер де реакцияға түседі. Дихлорокарбендер алкендермен және аминдермен реакцияласып, сәйкесінше дихлороциклопропандар мен изоцианидтер түзеді. Сондықтан Реймер-Тиман реакциясы осы функционалдық топтарды қамтитын субстраттар үшін қолайсыз болуы мүмкін. Бұған қоса, көптеген қосылыстар гидроксидпен қыздыруға шыдамайды.

Басқа әдістермен салыстыру

Ароматты қосылыстарды тікелей формалау Гаттерман реакциясы, Гаттерманн-Кох реакциясы, Вильсмайер-Хаак реакциясы немесе Дафф реакциясы сияқты әртүрлі әдістермен жүзеге асырылуы мүмкін; бірақ, операциялардың қарапайымдылығы мен қауіпсіздігі тұрғысынан Реймер-Тиманн реакциясы көбінесе химиялық синтездегі ең қолайлы жол болып табылады. Бұрын аталған реакциялардың ішінде Реймер-Тиманн реакциясы ғана қышқыл және/немесе сусызданған жағдайларды қажет етпейді. Мысалы, фенолмен осы реакцияның түрі салицил қышқылын береді.

Тарихи сілтемелер

Реймер мен Тиманн бұл мәселе бойынша бірнеше мақала жариялады. Алғашқы жұмыстар қарастырылды.