Кіріспе

Андерсон залы – Канзас штатының Манхэттен қаласында орналасқан Канзас мемлекеттік университетінің бас әкімшілік ғимараты. Эразм Т. Карр жобалаған бұл ғимарат бастапқыда 1879 жылы бірінші қанаты (қазіргі солтүстік қанаты) аяқталғанда «Практикалық ауыл шаруашылығы ғимараты» деп аталды. 1902 жылы Канзас мемлекеттік ауыл шаруашылығы колледжінің (қазіргі Канзас мемлекеттік университеті) екінші президенті Джон Александр Андерсонның құрметіне «Андерсон залы» деп қайта аталды. 1980 жылы ғимарат Ұлттық тарихи орындар тізіміне енгізілді. Өткен жылдар ішінде бұл ғимаратта әртүрлі мекемелер орналасқан, олардың ішінде асхана, шаштараз және шіркеу болды. 1965 жылы сағатты хабарлау үшін электронды керней орнатылды.

Тарих

Ғимарат үш кезеңде салынды: ең алдымен солтүстік қанаты, содан кейін орталық бөлігі, және оңтүстік қанатымен аяқталды. Құрылыс 1877 жылы мемлекеттік қаржыландырумен басталды, ал жұмыстар 1878 жылы қолға алынды. Соңғы қанаты 1884 жылы бітірілді. Ғимараттың мақсаты жылдар өте көп рет өзгеріп, тарихында көптеген өзгерістерге ұшырады.

Құрылыс

Андерсон залының құрылысы 1877 жылы Канзас штатының заң шығарушы органы оның солтүстік қанаты үшін 12 500 доллар бөлгеннен кейін басталды. Қазба жұмыстары 1878 жылдың наурыз айында басталды және ғимарат 1879 жылы алғаш рет пайдалануға берілді. Бастапқыда ғимаратта ағылшын тілі, сурет салу, математика және практикалық ауыл шаруашылығы пәндерінен сабақтар өтілді. Сондай-ақ, онда президент кеңсесі мен 1879 жылдан 1894 жылға дейін кітапхана орналасқан. 1880 жылы Канзас штатының заң шығарушы органы мұнараны қоса алғанда орталық құрылысты салу үшін 30 000 доллар бөлді. Осы уақытта ғимараттың солтүстік қанаты да қайта жабдықталды, осылайша кампуста бірінші болып бумен жылыту жүйесімен жабдықталған ғимарат болды. Жаңа іргетасқа уақыт капсуласы да орнатылды, оның ішіне кампус жазбаларының бір бөлігі, бітіру сөздерінің түсірмелері, мектеп газетінен (Индустриалист) бірнеше данасы және басқа да құжаттар салынды. 1981 жылдың 4 маусымындағы газетте былай делінген: "Қатты тасқа қапталған, бұл капсула мың жылдан кейін қызығушылық танытқан зерттеушілерге дейін сақталады". Жаңа орталық бөлімде президенттің жаңа кеңсесі, өртке төзімді сейф (оның астында уақыт капсуласы көмілген), негізгі зал және орталық бөлімнің артқы (батыс) жағында шіркеу орналасқан. Негізгі залда жоғарғы бөлігінде үлкен күмбез тәрізді боялған әйнек терезесі болды. Шіркеудің едені еңкейген, 16 қатарлы жұқа ағаш орындықтармен жабдықталған. Оңтүстік қанатты салу 1883 жылы штат заң шығарушы органы 20 000 доллар қаржы бөлгеннен кейін басталды. Ол 1884 жылы аяқталды. Осы кезде ғимараттың алдына, орталық бөлім мен солтүстік және оңтүстік қанаттардың арасына шығысқа қараған екі веранда қосылды. Жаңа қанатта үлгілі асхана және сүт өнімдерін өндіру бөлімі, тігін бөлмесі, әйел инспектордың кеңсесі, оқу бөлмелері мен сыныптар болды.

Қайта құру

Міне, Андерсон залы алғашқы құрылысынан бері жасалған өзгерістерді көрсететін уақыт сызығы. 1887 Шәжіре кеңейтіліп, ғимараттың шатыры аяқталды. 1892 жылы хатшы кабинетінен бас залға дейінгі өткел ашылды. 1893 жылы екінші қабаттағы залдың құдыры жабылды. 1896 жылы жертөледегі залда цемент еден төселді. 1897 жылы президент кеңсесі бас залдың оңтүстік жағына көшірілді. 1903 жылы верандалар қайта салынып, боялды. 1904 жылы әдебиеттік қоғамның бөлмесі төрт кабинетке айналдырылды. 1908 жылы шіркеу сәулет сабақтарына арналған бөлмелер жасау үшін бөлінді. 1919 жылы жертөледе асхана мен шаштаразхана ашылды. 1920 жылы шіркеу демалыс орталығына айналды. 1924 жылы асхана мен шаштаразхана жабылды. 1933 жылы ғимараттың шығыс қабырғасы жүзімдердің салдарынан ылғалданған зақымдардан жөнделді. 1939 жылы әйелдер деканына арналған кеңсе қосылды. 1945 жылы ағаш верандалар кеңселерге айналдырылды. 1961 жылы оңтүстік қанаттың шығыс қабырғасы уақытша болат құбырлармен нығайтылып, қабырға қайта салынғанда алынып тасталды. 1965 жылы Канзас штатының Аррингтон қаласынан келген Ральф Хокинс жұбайының сыйы ретінде мұнараға 98 қоңыраулы электрлік каррильон орнатылды. 1989 жылы Андерсонның орталық мұнарасы жөнделді. 1993 жылдың 20 тамызында мұнараға шартқы соғып, ғимаратқа 1,25 миллион долларлық зиян келтірді.

Қазіргі қолданылулары

Бұл ғимаратта қазір Канзас мемлекеттік университетінің көптеген әкімшілік кеңселері орналасқан. Оларға президент кеңсесі, вице-президенттер мен декандардың бір бөлігі, проректор кеңсесі, сондай-ақ заң, қоғамдық байланыстар, адам ресурстары және студенттік басқаруға қатысты бірнеше кеңсе кіреді.