Кіріспе

1999 жылы Чатем аралдары банкноталар корпорациясы Чатем аралдарының үшінші мыңжылдыққа бірінші болып адамдар қоныстанған жер екенін атап өту үшін банкноталар шығарды. Мұндай банкноттарды заңды төлем құралы деп жариялау мүмкін емес, сондай-ақ Чатем аралдары банкноталар корпорациясы шығарған банкноттарды кез келген операцияда қабылдауға ешкім міндетті емес. Бұл банкноттар Чатем аралдарындағы саудагерлер тарапынан қабылданыпты, олардың кейбіреулері эмитенттің директорлары болып тағайындалған. Чатем аралдары банкноталар корпорациясы бастапқыда Крайстчерч қаласында орналасқан. Номизматикалық саудаға банкноталарды жеткізуші агент – Мельбурн қаласындағы (Виктория штаты) Жаңа Зеландия Корольдік нумизматикалық қоғамының мүшесі Леон Морел болды. Кейін корпорация өзінің операциялық базасын Уайтангиге көшірді. Банкноттардың номиналды құны Жаңа Зеландия долларымен бірдей бағамен белгіленді. Олардың ерекшелігі – бірінші серияда 3 және 15 долларлық банкноттар, ал екінші серияда 8 долларлық банкноттар бар.

Заңдық төлем құралы емес

Жаңа Зеландияның Резерв банкі бұл банкноттардың заңды төлем құралы емес екенін нақтылады. Резерв банкі вице-президенті Мюррей Шервин: «Бұл Чатем аралдары доллары көңіл көтеруге арналған нәрсе болғанымен, егер адамдар оларды операциялар үшін пайдаланғысы келсе, оған да рұқсат» деді.

Сериясы

I сериядағы банкноттар 2, 3, 10 және 15 долларлық номиналдан тұрады және американдық валюта дизайндарының күшті ықпалына тап болды. Олар 1999 жылдың соңында басылып, 2000 жылдың 1 қаңтарында қолданысқа енгізілді. Банкноттар полимерлік Tyvek қағазына Timely Marketing & Promotions Limited (Кра́йстчерч және Да́нидин, Жаңа Зеландия) компаниясымен басылды. Tyvek – пластик түріндегі материал, ал банкноттар цент пен доллар екі номиналда берілген. Картон қалталарда шыққан, бірдей нөмірленген жиынтықтар валюталық шығарылымға қарағанда мүлдем басқа голограммаға ие. Бұл серияның үш басылымы бар. Бұл серияның толық жиынтығы қазір сирек кездеседі. II сериядағы банкноттар 3, 5, 8, 10 және 15 долларлық номиналдан тұрады және 2000 жылы 2001 жылы қолданысқа енгізу үшін басылды. Олар Chan Wanich Security Printing Company Limited (Таиланд) компаниясымен мақта талшықты қағазға басылды. Бұл банкноттардың алдыңғы жағы I сериядағы банкноттарға өте ұқсас, тек күндер мен басқа да егжей-тегжейлермен ерекшеленеді. Бұл банкноттар да цент пен доллар екі номиналда берілген. Осы серияның үш басылымы бар, олар бірдей сериялық нөмірленген, бірақ картон қалталарда емес, алғашқы валюталық шығарылымнан өзгеше голограммаға ие. Бұл голограмма ерекше, себебі оған арнайы қауіпсіздік құрылғысы арқылы қарағанда ұшатын альбатрос суреті бейнеленген. 2001 жылы 5 долларлық монета II сериядағы банкноттармен бірге айналысқа енгізілді. 5000 даналық шығарылым жоспарланған; алайда, монета шығару ниеті туралы хабардар болған Жаңа Зеландияның Резервтік банкі, Жаңа Зеландияда 5 долларлық монета айналыста болмағандықтан, бұл мәселені тоқтатты. Шамамен 200 дана нумизматикалық саудаға түсті. CINC-тің қолындағы 100 данадан басқа қалғандары соғылмаған.

Сипаттама

Жинақтаушылар мен сатушыларға көмектесу мақсатында каталогтағы нөмірлеу жүйесі ұсынылған. Нақтылық үшін төменде заттарға "W" әрпімен белгіленген "Жұмыс" нөмірлері тағайындалған.

I серия

Төрт бұрышында "2000" деген жыл көрсетілген. Ноталардың төменгі баспасының сол жағында Чатем аралдарының картасы, ал оң жағында Чатем аралдарының тайкосы бейнеленген. Ноталардың арт жағында жасыл жиек. Баспашының аты ноталардың арт жағында, төменгі бөлігінде көрсетілген. Голограммада Азия-Тынық мұхиты аймағын көрсететін жер шары бейнеленген, оның үстінде "1st" деген жазу бар. Ішкі шеңберде "WORLD FIRST" және "AUTHENTIC" сөздері жазылған (бұл сөздер нотаның еңкейту бұрышына қарай көрінеді), ал сыртқы шеңберде дөңгелектей айналатын көкжиек үлгісі бар. Бірдей сериялық нөмірге ие ноталардың үстінде, 2000 жылдан тұратын өрілген үлгідегі голограмманың үстіне "1-ші" деген жазу ақ түспен басылған.

$2 (Теңіз)

W1a. Екі доллар (200 цент). Беткі жағы: Күлгін және сұр көк түсті баспаның астындағы сурет. Артқы жағы: Лобстер, теңіз және Чатем аралдарының қара құралайы. Тақырыбы: Теңіз. W1b. Бірдей сериялық нөмірленген қапшықтан шығарылған. Жоғарыда аталған валюта шығарылымы.

$3 (Коммунитет)

W2a. Үш доллар (300 цент). Беткі жағы: Жоғарыда көрсетілгендей, бірақ баспаның астында күлгін және қызыл-қызыл түсті. Артында: алғашқы автокөлік, қауым және Чатем аралдарының қара торғайы. Тақырыбы: Қауым. W2b. Бірдей сериялық нөмірленген қапшықтан шығарылған. Жоғарыда көрсетілгендей валюта.

$10 (Тарих)

W3a. Он доллар (1000 цент). Алдыңғы жағы: Жоғарыда көрсетілгендей, бірақ басылған түсі жасыл және сары қоңыр. Арты: Тарих және Чатем аралдарының қара торғайы. Тақырыбы: Тарих. W3b. Бір сериялық нөмірлі қалташалар жинағы. Жоғарыда көрсетілгендей валюта шығарылымы.

15 долларға (Жер)

W4a. Он бес доллар (1500 цент). Алдыңғы жағы: Жоғарыда көрсетілгендей, бірақ баспа астында жасыл және қоңыр түсті.</ref> Арқасы: Никау пальмасы, Чатем аралдарының жылқы күші және Чатем аралдарының қара қарғасы. Тақырыбы: Жер. W4b. Ортақ сериялық нөмірлі қапшықтан шығарылған. Жоғарыда көрсетілгендей валюта.

II серия

Олар мақта талшықтан жасалған қағаздан жасалған. 2001 жыл үш бұрышта көрсетілген. Ноталардың сол жағында Чатэм аралдарының картасының орнына альбатрос бейнеленген. Оң жағында Чатэм аралдары Тайкосы көрсетілген. Ноталардың арт жағында зәйтүн жасыл және қара жиекті рамкалар бар. Валюталық банкноттар мен бірдей нөмірленген жиынтықтағы банкноттардың сериялық нөмірлері компьютерлік стильде саналған, ал алмастырылған банкноттардың сериялық нөмірлері блокпен саналған. Ноталардың голограммасында сыртқы күміс аймақта толқынды өрнегі бар компас бейнеленген. Нотаны бір бағытта еңкейгенде Чатэм аралдарының картасы мен Чатэм аралдары банкнота корпорациясы көрінеді, ал екінші бағытта еңкейгенде тас лобстер көрінеді. Баспаның атауы ноталардың арт жағында, төменгі бөлігінде көрсетілген.

$3 (ат жарысы)

W5a. Үш доллар (300 цент). Алдыңғы жағы: Қызғылт және сары түсті басылым. Артқы жағы: Ат жарысы, Чатем аралдары жокей клубы (1873), Войтек ақымағы. Тақырыбы: Ат жарысы. W5b. Осы сериялық нөмірлі шығарылым. Жоғарыда аталған валюталық эмиссия. W5p. Жоғарыда аталған валюталық эмиссия, бірақ "A000000" сериялық нөмірі бар. (Баспа үлгісі). W5r. Жоғарыда аталған валюталық эмиссия, бірақ сериялық нөмірінің соңында жұлдызша бар. (Қайта шығарылған банкнот).

5 доллар (Ата-бабалар)

W6a. Бес доллар (500 цент). Алдыңғы жағы: Жоғарыдағыдай, бірақ төменгі жағында жасыл және сары түсті басылым. Артында: Мориори, Войтек ұрпақтары. Тақырыбы: Бабалар. W6b. Осы сериялық нөмірлі шығарылым. Жоғарыда аталған валюталық эмиссия. W6p. Жоғарыда аталған валюталық эмиссия, бірақ "A000000" сериялық нөмірі бар. (Баспа үлгісі). W6r. Жоғарыда аталған валюталық эмиссия, бірақ сериялық нөмірінің соңында жұлдызша бар. (Қосалқы банкнот).

$ 8 (орталық Хабар)

W7a. Сегіз доллар (800 цент). Беткі жағы: Жоғарыдағыдай, бірақ басылымның астында лилак және көк түсті. Арты: Жаңа таң, көктем симфониясы және Хакепа тауының күзетшілері, Питт аралы. Чатем аралдарының картасы. Тақырыбы: Хабарламаның ортасы. W7b. Бірдей сериялық нөмірлі шығарылым. Жоғарыда аталған валюталық шығарылым. W7p. Жоғарыда аталған валюталық шығарылым, бірақ "A000000" сериялық нөмірі бар. (Баспашының үлгісі). W7r. Жоғарыда аталғандай, бірақ сериялық нөмірдің соңында жұлдызша бар. (Қосалқы банкнот).

10 доллар (Бейнекер)

W8a. Он доллар (1000 цент). Алдыңғы жағы: Жоғарыда көрсетілгендей, бірақ лилак көк және жасыл сары түсті басылым астында. Артқы жағы: Әбе Джейкобс, әлем чемпионы күресші, Войтек жауынгері. Тақырыбы: Күресші. W8b. Осы сериялық нөмірлі шығарылым. Жоғарыда көрсетілгендей валюталық шығарылым. W8p. Жоғарыда көрсетілгендей валюталық шығарылым, бірақ "A000000" сериялық нөмірі бар. (Баспашының үлгісі). W8r. Жоғарыда көрсетілгендей валюталық шығарылым, бірақ сериялық нөмірінің соңында жұлдыз бар. (Қосалқы банкнот).

$15 (Сандерленд ұшатын қайығы)

W9a. Он бес доллар (1500 цент). Алдыңғы жағы: Жоғарыда көрсетілгендей, бірақ басылған түсі көк, қызғылт және сары. Арт жағы: Ұзын Сандерленд, Войтектің астрономы. Тақырыбы: Ұшақ қайық. W9b. Ортақ сериялық нөмірлі шығарылым. Жоғарыда көрсетілгендей валюталық шығарылым. W9p. Жоғарыда көрсетілгендей валюталық шығарылым, бірақ "A000000" сериялық нөмірі бар. (Баспашының үлгісі). W9r. Жоғарыда көрсетілгендей валюталық шығарылым, бірақ сериялық нөмірінің соңында жұлдызша бар. (Қайта шығарылған банкнот).

Жинақтаушы сериясы

WCSI. I сериясы Бірдей сериялық нөмірленген қалталар шығарылымы (W1b — W4b). WCSII. II сериясы Бірдей сериялық нөмірленген шығарылым (W5b — W9b).

Кесiлмеген парақтар

Олар тек II серияға (W5–W9) ғана шығарылды. Бұлардың сериялық нөмірі S0001-ден S1000-ге дейінгі төрт таңбалы санмен белгіленеді. WUSI. 4 × 3 доллар. WUSII. 3 × 5 доллар. WUSIII. 3 × 8 доллар. WUSIV. 2 × 10 доллар. WUSV. 2 × 15 доллар.

Қолтаңба кестесі

Корпорацияның директоры – Қазынашылық хатшысы. І сериясы. Клинт МакИннес. Джон Дей. ІІ сериясы. Оқылмайтын. Дж. Дей. Қателіктер жазбалары тізімде көрсетілмеген, олар болғанымен, Чатэм аралдарында шығарылған пошталық билеттер мен пошталық бұйрықтар да тізімде жоқ.