Кіріспе
Кеңес шпионы (1926–1994)
Капитан Евгений Михайлович Иванов (11 қаңтар 1926 – 17 қаңтар 1994), сондай-ақ Евгений Иванов деп белгілі, 1960 жылдардың басында Лондондағы Совет елшілігінің әскери-теңіз атташесі болды және тыңшылық қызметімен де айналысты. Оның Кристин Килермен болған романы оның тағы бір жақыны Джон Профумоның Ұлыбритания үкіметінен кетіп қалуына себеп болды, бұл оқиға Профумо ісі деп танылды.
Captain Yevgeny Mikhailovich Ivanov (; 11 January 1926 – 17 January 1994), also known as Eugene Ivanov, was a naval attaché at the Soviet Embassy in London during the early 1960s, and was also engaged in espionage. His affair with Christine Keeler resulted in another of her lovers, John Profumo, resigning from the United Kingdom government, in what became known as the Profumo affair.
Ерте өмір және мансап
Иванов 1926 жылы Псковте әскери офицердің ұлы болып дүниеге келген. 1944 жылы Қызыл Әскер теңіз күштеріне қосылды. Иванов кейіннен Қиыр Шығыс және Қара теңіз флотында артиллерия маманы ретінде қызмет етті. Ол ГРУ-да (КСРО әскери барлау қызметі) оқудан өтті, содан кейін 1960 жылдың 27 наурызында Лондонға Кеңес әскери атташесінің көмекшісі болып жіберілді. Ивановты Ұлыбританияға оның әйелі Мая ертіп барды, ол КСРО Жоғарғы Сотының төрағасы Александр Горкиннің қызы еді. Ивановтың ағылшын тілі жеткілікті деңгейде деп бағаланды және орыс жұбайы дипломатиялық қауымда танымал болды. Алайда, 2022 жылдың қазанында құпиясы ашылып, жарияланған MI5 құжаттары оны көп ішетін, бейсақты жүргізуші және кештері әйел қонақтарға мазасыздық тудыратын адам ретінде сипаттады. Кеңес елшілігіне түскен шағымды Сыртқы істер министрлігі қарастырды, бірақ британдық барлау қызметі атташені қос агентке айналдыруға үміттенді.
MI5 нысанасына алынған
Иванов, Daily Telegraph газетінің бас редакторы Гаррик клубында түскі ас ішкен кезде таныстырғаннан кейін остеопат Стивен Уордпен достық қарым-қатынас орнатты. MI5 Ивановты дезертир болуға мүмкіндігі бар деп салып, Уордтан оны Ұлыбританияға адалдығын ауыстыруға көндіруді сұрады. 1961 жылдың 8-9 шілдесінде Иванов Кливден есіміндегі үйдің бассейнінде болғанда Кристин Килер Ұлыбританияның соғыс министрі Джон Профумомен танысты. Кейін Килер Профумомен қарым-қатынас құрған кезеңде Ивановпен да қарым-қатынаста болды. Бұл оқиғалар Суық соғыстың шиеленісі күшті болған, Куба зымырандық дағдарысына дейін 15 ай қалған кезде орын алды. Уорд пен Иванов Килерден Профумодан американдық ядролық зымырандар Батыс Германияға қашан жеткізілетінін сұрап білуді өтінді. Бұл Профумо ісі жарияланбас бұрын, Кеңес үкіметі MI5-ке қатысты ықтимал дауды сезінгеннен кейін болды. Кеңес Одағына оралғаннан кейін Иванов халықаралық қауымдастықтың назарынан "жоғалып" кеткендей болды, келесі 29 жыл бойы өте жасырын өмір сүрді. Ал 1992 жылы естеліктерін жариялағанға дейін теңіз флотына қабылданып, теңіз карьерасын жалғастырды. Ивановтың ГРУ-да жұмыс істегені белгісіз, бірақ оның мансабының соңында Ленин орденімен марапатталғаны хабарланды. Килер 1993 жылы Ивановпен Мәскеуде қайта кездескенін айтты. 1994 жылы Иванов 68 жасында Мәскеудегі пәтерінде өлген күйі табылды.
Мемуарлары
Ивановтың жартылай көмекпен жазылған естеліктері "Жылаңаш тыңшы" 1992 жылы жарияланды. Кітапта Иванов британдық саяси шеңберлерге қол жеткізу арқылы маңызды әскери ақпаратты алуға мүмкіндік алғанын айтты. Бірақ ол GRU басшыларының Ұлыбританияда оқиға жарияланғанға дейін Килермен арақатынасы туралы білмегенін мәлімдеді, себебі ол жеке қарым-қатынасты есеп беруге қажет деп санамады. Питер Селлерс Ивановты британдық аудио комедиясында "Ақымақ Британия" (1963) рөлінде сомдады.