Кіріспе

Неміс-американдық жазушы, ақын, пропагандист (1884–1962)

Джордж Сильвестр Вирек (31 желтоқсан 1884 – 18 наурыз 1962) – неміс-американдық ақын, жазушы және Германияны қолдайтын пропагандист. Ол нацистік Германия атынан жұмыс істеді. Ол Сильвестр есімін қалаулы тұтты.

Ерте өмір

Сильвестрдің әкесі Луи Вирек 1851 жылы Берлинде тұрмысқа шықпаған актриса Эдвина Виректің ұлы ретінде дүниеге келген. Луидің император Вильгельм I-нің ұлы екені туралы әңгімелер тарады, бірақ Луиді Пруссия князі Августтың ұлы Луи фон Приллвиц өз ұлы ретінде мойындады. 1870 жылы Луи Социалистік партияға қосылды және сегіз жылдан кейін Отто фон Бисмарктің антисоциалистік заңдарымен Берлиннен қуылды. 1881 жылы ол Мюнхендегі социалистік мерзімді басылымның редакторы болды. 1884 жылы Рейхстагқа сайланды, бірақ 1886 жылы Социалистік партияның жиналыстарына қатысқандығы үшін түрмеге қамалды. Түрмеден босатылғаннан кейін партиядан шықты. Сильвестрдің анасы Лора Вирек Сан-Францискода Эдвина Виректің кіші інісі Уильям Виректің қызы ретінде дүниеге келген. Уильям – басқа «қырық сегіздер» сияқты неміс мемлекеттерінен қашқан сәтсіз революционер еді және Сан-Францискода неміс театрын басқарды. Уильям 1865 жылы қайтыс болғаннан кейін оның әйелі балаларымен Германияға оралды. 1881 жылы Лора өзінің туысы Луиге тұрмысқа шықты. Оның ықпалымен Луи 1896 жылы АҚШ-қа эмиграциялады, ал Лора бірнеше айдан кейін Сильвестрмен бірге оны құшақтады. Луи 1901 жылы америкалық азаматтыққа ие болды, бірақ 1911 жылы Германияға оралды. Джордж Сильвестр Вирек 1884 жылдың 31 желтоқсанында Мюнхенде дүниеге келді. Сильвестр он бір жасында өлең жазуды бастады. Оның қаһармандары Иса Мәсіх, Наполеон Бонапарт және Оскар Уайльд болды; оның «Вампир үйі» атты әңгімесі Уайльдтың «Адал болудың маңыздылығы» туындысынан үлкен шабыт алды. Ол 1906 жылы Нью-Йорк қалалық колледжін бітірді. Келесі жылы оның «Ниневия және басқа да өлеңдер» (1907) жинағы Вирекке ұлттық даңқ әкелді. Оның көптеген өлеңдері сол кездегі ураниандық еркек махаббаты поэзиясының стилінде жазылған. «The Saturday Evening Post» газеті Виректі «қазіргі АҚШ-та ең көп талқыланатын жас әдебиетші» деп атады. 1907-1912 жылдар аралығында Вирек германофилге айналды. 1908 жылы ол «Барбарийдің жасырын сырлары» атты бестселлерді жариялады. 1911 жылы Вирек Берлин университетінде американдық поэзия бойынша лекция оқыды. Германияны қолдауы мен пацифизмді ұстануы үшін Вирек бірнеше әлеуметтік клубтар мен бауырластық ұйымдарынан қуылды және жақын досы, ақын Бланш Шоумейкер Вагстаффпен арасы суытылды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол Германияның қаржыландыруымен шығарылатын «Отан» апталық журналының редакторы болды, оның таралымы 80 000 данаға жететіні айтылды. Кейіннен журнал оның құрметіне аталды. 1919 жылы, Ұлы соғыстан кейін көп ұзамай, ол Америка поэзия қоғамынан шығарылды.

Халықаралық жетістік

1923 жылы Виерек "Жаңару: Штейнах адамдарды қалай жасартуға көмектеседі" атты танымал ғылыми кітап жариялады, ол Зигмунд Фрейдтің назарын аударды. Фрейд Виерекке психоанализ туралы ұқсас кітап жаза алатынын сұрап хат жазды. Виерек Фрейдпен сұхбат алу үшін Венаға, ал Адольф Гитлермен сұхбат алу үшін Мюнхенге сапарлады. 1920 жылдардың ортасында Виерек Еуропаға бірнеше қосымша турнелер жасап, Маршал Фош, Жорж Клемансо, Джордж Бернард Шоу, Освальд Шпенглер, Бенито Муссолини, Бельгия королевасы Елизавета, Генри Форд, Альберт Молл, Магнус Хиршфельд, Альберт Эйнштейн және Зигмунд Фрейдпен сұхбаттасты. Тесла кейде Вирек пен оның әйелі ұйымдастырған кешкі асқа қатысты. Ол "Олимпиялық әңгімелердің үзінділері" атты өлеңін Виерекке арнады, онда Тесла сол кездегі ғылыми ортаны сынады.

Гитлерді қолдау

Вирек екі басылымға негіз салды: «Интернационал» (оның ішінде танымал ақын және оккультист Алестер Кроули бір кезде редактор болып жұмыс істеді) және «Отан», ол Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Германияның мүддесін қорғады. Вирек нацизмнің белгілі жақтауына айналды. 1933 жылы Вирек Берлинде, Германияның сол кездегі басшысы Гитлермен қайта кездесті, ал 1934 жылы Нью-Йорктің Мэдисон-сквер-Гарденінде жиырма мың «Жаңа Германияның достары» алдында сөз сөйлегенде Гитлерді Франклин Д. Рузвельтке теңеп, тыңдаушыларын антисемит болмай нацизмге көңіл білдіруге шақырды. Оның еврей достары оны «Джордж Свастика Вирек» деп айыптады, бірақ ол нацизмді насихаттауын тоқтатпады. 1940 жылы Вирек Конгресс мүшелеріне Гитлер үкіметінен пропаганда алу үшін ақы төлеу схемасын іске қосты — ол оны тікелей неміс елшілігінен алып, Конгресте сөз сөйлеу үшін берді. Содан кейін ол олардың кеңселерінің тікелей хат жіберу құқығын пайдаланып, мыңдаған, кейде миллиондаған нацистік пропаганданың көшірмелерін басып шығарды. Ол оларды салық төлеушілердің қаражаты есебінен АҚШ-тың барлық аймандарына жіберді. Осы схемада Вирекпен бірге жұмыс істеген Конгресс мүшелері: сенатор Эрнест Лундин, конгрессмен Хамильтон Фиш және конгрессмен Джейкоб Торкелсон. 1941 жылдың қазан айында Вирек АҚШ-та «Шетелдік агенттерді тіркеу туралы» заңды бұзғаны үшін айыпталып, Фландрс Холл баспа үйін Нью-Джерси штатының Скотч-Плейнс қаласында құрды. 1942 жылы ол АҚШ Мемлекеттік департаментінде нацистік агент ретінде тіркелмегені үшін кінәлі деп танылып, 2 жылдан 6 жылға дейін бас бостандығынан айырылды. 1943 жылы Жоғарғы сот оның үкімін күштен шығарды. Алайда сол жылдың соңында Вирек алты бап бойынша кінәлі деп танылып, бір жылдан бес жылға дейін түрмеге кесілді. 1943 жылдың 31 шілдесінде түрмеге қайта оралған Вирек 3 жыл 10 ай түрмеде отырды. 1947 жылдың 17 мамырында ол мерзімінен бұрын босатылды.

Соғыстан кейінгі

Виректің түрмедегі өмірін баяндайтын "Адамдар аңдарға айналды" атты мемуары 1952 жылы Фосетт баспасында жұмсақ мұқабамен жарық көрді. Кітап түрмедегі өмірдің қиындықтары, ар-ұятының жоғалуы және қатыгездігі туралы жалпы естеліктер жинағы. Кітаптың алғы сөзі мен артқы жағындағы мәтін, Виректің өзі бастан өткермеген, куә болған жағдайлық гомосексуализм мен еркектерге жасалған зорлау туралы айтылған мәліметтерге баса назар аударады.

Отбасы

Оның Джордж және Питер деген екі ұлы болды. Джордж Екінші дүниежүзілік соғыста қаза тапты. Оның тағы бір ұлы, Питер Виерек, тарихшы, саяси жазушы және ақын болды. 2005 жылғы New Yorker журналындағы мақалада кіші Виерек әкесінің идеологиясын қабылдамағанымен, сонымен бірге оның ықпалында болғаны туралы сөз болады.