Кіріспе

Үндістандық өнеркәсіпші (1882–1953)

Уолчанд Хирачанд Доши (23 қараша 1882 – 8 сәуір 1953) – үндістандық өнеркәсіпші және «Уолчанд» тобының негізін қалаушы. Ол Үндістандағы алғашқы заманауи кеме жасаушылық зауытын, алғашқы ұшақ зауытын және алғашқы автомобиль зауытын құрды. Одан бөлек, құрылыс компанияларын, қант плантацияларын, қант фабрикаларын, кондитерлік өндіріс орындарын, инженерлік компанияларды және тағы да көптеген кәсіпорындарды іске қосты.

Ерте өмір

Валчанд Хирачанд Солапурда (қазіргі Махараштра штатында) Сет Хираханд Немчанд Доши мен оның бірінші әйелі Раджудың отбасында дүниеге келген. Олар Гуджараттың Ванканер қаласынан шыққан, Солапурға қоныс аударған Дигамбар джайнылар отбасы еді. 1930 жылы Валчанд төрағалығымен Бомбейдің түрлі саудагерлік ұйымдары Махатма Гандини дереу босату туралы қаулы қабылдады. Бірақ 1931 жылы Үндістан саудагерлер палатасының атынан Гандиге Ганди-Ирвин келісімінен олардың наразы екенін және Үндістан өнеркәсібін қорғауды талап еткен – бұл Валчандтың бастамасы болды. 1933 жылы Валчанд Үндістан саудагерлер палатасының атынан Гандиге делегация жіберіп, сауда және коммерция мүддесі үшін Азаматтық мойынсұнбау қозғалысын тоқтатуға көндіруге тырысты. Ол сондай-ақ 1936 жылғы 26 мамырда Жавахарлал Нерудің социалистік және марксистік идеяларына қарсылық білдірген Бомбей манифестіне қол қойды.

Құрылыс ісі

Phatak Walchand Private Limited компаниясы құрылыс бизнесінде, бастапқыда теміржол мердігері ретінде, кейін үкіметтің басқа да департаменттеріне мердігерлік қызмет көрсету арқылы (1915 жылға дейін серіктестік) табыс тапты. Phatak фирма құйма цехын сатып алып, кен өндіруге лицензия алғаннан кейін, ол өзін тым көп салаға созып жатыр деген оймен фирманы тастап кетті. Осы аралықта фирманың кішкентай көлемі мен танымал брендтердің болмауына байланысты ірі келісімшарттарды алу қиын болды. Бұл мәселелерді шешу үшін 1920 жылы Tata Construction Company компаниясына қосылды. Компания жүзеге асырған маңызды жобалардың қатарында Мумбаидан Пунеге дейінгі теміржол маршруты үшін Бхор қақпалары арқылы тоннельдерді іске қосу, Танса көлінен Мумбаиға су құбырларын төсеу, сондай-ақ Барси жеңіл теміржолының жолдарын салу бар. Фирманың тағы бір маңызды жобалары – Индус өзеніндегі Калабаг көпірі және Бирмадағы Иравади өзеніндегі көпір. Бұл жобалардың барлығы Уолчандтың тікелей басшылығымен жүзеге асырылды. 1929 жылы ол компанияның басқарушы директоры болды. 1935 жылы компанияның атауы Premier Construction деп өзгертілді, бұл Tata компаниясының үлесін Уолчандқа сатқандығын көрсетеді. Ол 1926 жылы Hindustan Construction Company компаниясын құрды, ол бүгінде Үндістанның азаматтық және инженерлік құрылыс саласындағы ірі компаниялардың бірі. Уолчанд Гулабчандты күнделікті басқару үшін төраға етіп тағайындады. Walchandnagar Industries бүгінде қазандықтар, турбиналар және Үндістанның қорғаныс және аэроғарыш секторына стратегиялық компоненттерді жеткізетін диверсификацияланған компания болып табылады. WIL Үндістанның ядролық және ғарыш бағдарламаларына қатысқандығы үшін Покран II оқиғасынан кейін АҚШ санкцияларына түсті. Санкциялар 2001 жылы алынып тасталды. 1933 жылы Уолчанд қант және кондитерлік өнімдер саласындағы тағы бір компанияны – Равалгаон қант фермасын құрды, ал оның кондитерлік бөлімі 1942 жылы ашылды. Бүгінде Ravalgaon Sugar – тәуелсіз директорлар кәсіби басқаратын, Үндістанның кондитерлік нарығындағы жетекші компаниялардың бірі.

Теңіз қатынасы

1919 жылы Бірінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін ол өзінің достары Наруттама Морарджи мен Килачанд Девчандпен бірге Гвалиорлық Скидиялардан SS Лояльти пароходына сатып алды. Наруттама Морарджи негізгі қаржыландырушы болды. Уолчандтың болжамы соғыс жылдарында болғандай, соғыстан кейінгі жылдар да теңіз тасымалдау өнеркәсібі үшін үлкен өсімге алып келеді деген еді. Алайда, P&O және BI Shipping сияқты британдық компаниялар теңіз тасымалдау саласында үстемдік құрды және отандық компаниялардың көптеген әрекеттері бұрынғысынан сәтсіз аяқталды. Уолчанд өзінің компаниясын «Синдия Steam Navigation Company Ltd.» деп атады және шетелдік компаниялармен бәсекелесті. Ол нағыз Свадеши кеме компаниясы ретінде танылды және Махатма Гандидің «Жас Үндістан» және «Харижан» басылымдарында Свадеши, шетелдік тауарларға бойкот және үзіліс қозғалысы туралы жиі айтылды. Компания шетелдік бәсекелестермен бағыттар мен тарифтер бойынша келісімдер жасағаннан кейін күрт қиындыққа тап болды. Дегенмен, Уолчанд отандық кеме қатынасының жаңа кәсіпорындарын қолдауын жалғастырды, өйткені ол отандық теңіз тасымалдау өнеркәсібінің күшті болуы қазіргі заманның қажеттілігі деп сенді. 1929 жылы ол Scindia Steam компаниясының төрағасы болды және 1950 жылға дейін осы лауазымда қалды, содан кейін денсаулығының нашарлауына байланысты отставкаға кетті. 1953 жылға қарай компания Үндістанның жағалау бойындағы тасымалдаудың 21%-ын бақылауға алды. Сэр Лаллубай Самалдас Синдия Steamship компаниясының кейінгі директорларының бірі болды.

Кеме жасау зауыты

Уолчанд елде кеме жасау зауытының қажеттігі зор екеніне сенді және 1940 жылы Вишахапатнамда оның құрылысын бастады. Британдық шенеуніктерден басқа ешкімнің іргетасын салуы мүмкін емес деп есептелген дәуірде, шынайы патриот Уолчанд осы дәстүрді бұзуға бел буды. 1941 жылдың 21 маусымында Конгресс Төрағасының міндетін атқарушы доктор Ражендра Прасад осы зауыттың іргетасын қалады. Ол Scindia Shipyard Limited деп аталды, ал оның алғашқы өнімі – "Жалұша" кемесі 1948 жылы тәуелсіздік алғаннан кейін Жавахарлал Нерудің қатысуымен теңізге сүргін шығарылды. Бірақ, бірнеше айдан кейін кеме жасау зауыты үкімет бақылауына көшті (жобаның ел қауіпсіздігі мен экономикалық дамуы үшін маңыздылығы себеп болды) және 1961 жылы толығымен мемлекеттік меншікке алынып, Hindustan Shipyard Limited деп қайта аталды.

Қоғамдық өмір

Уолчанд Махараштра сауда, өнеркәсіп және ауыл шаруашылығы палатасының негізін қалаушы мүшелерінің бірі болды және 1927 жылдан 1938 жылға дейін оның президенті қызметін атқарды. Уолчанд 1929 жылы құрылған Үндістан ұлттық кеме иелері қауымдастығының да негізін қалады және 1929 жылдан 1948 жылға дейін 19 жыл бойы оның президенті болды. Ол сонымен қатар Үндістан қант фабрикалары қауымдастығы мен Үндістан қант синдикатын құруға көмектесті. 1927–1928 жылдары Үндістан саудагерлері палатасының президенті болды. Сонымен қатар, Уолчанд Деккан қант фабрикалары қауымдастығы мен Деккан қант технологтары қауымдастығын құрды және кіші інісі Лалчандты оның алғашқы президенті етіп тағайындады. Ол Үндістан автомобиль өндірушілері қауымдастығы және Үндістан автомобиль зерттеу қауымдастығы сияқты ұйымдардың құрылуына да ықпал етті.

Өлім

1949 жылы ол инсульт алды және 1950 жылы бизнестен шықты.

Құрмет белгілері мен ескерткіштер

Мумбайда оның құрметіне Walchand Hirachand Marg деп аталатын бір көше бар. Оның туған қаласы Солапурда да Seth Walchand Hirachand Marg деп аталатын көше бар. Үндістан үкіметі 2004 жылғы 23 қарашада оның құрметіне пошта маркасын шығарды. Мумбайдағы Үнді саудагерлер палатасының ғимаратында оның есімімен Walchand Hirachand Hall деп аталатын зал ашылды. Пуне қаласының жанындағы Вальчанднагар индустриалды қалашығы оның есімімен аталған. Бангалор қаласындағы Group Captain Suranjan Das көшесінде Шри Валчанд Хирачандтың тас мүсіні орнатылған. Оның Үндістанның теңіз саласына қосқан үлесін еске алу үшін Висахапатнамдағы Шығыс теңіз командалығы мен Hindustan Shipyard Limited жанында тас мүсін тігілген.