Кіріспе

Джерси билігіндегі британ монархының өкілі – Джерсидің лейтенант-губернаторы (Jèrriais: Gouvèrneux d'Jèrri, "Джерси губернаторы"), ресми түрде Джерсидің лейтенант-губернаторы деп аталады, ол британ монархының өкілі болып табылады, ал Джерси билігі – британ тәжінің тәуелділігі. Қазіргі уақытта Джерсиде губернатор жоқ, оның функциялары лейтенант-губернаторларға жүктелген, ал 1854 жылы лауазым жойылған. Лейтенант-губернатор лауазымы қазір көбінесе рәсімдік сипатта, ал үкіметтің көптеген функциялары күнделікті түрде Джерсидің бас министрі тарапынан, ал сот және басқа да ресми мәселелер Джерсидің бейлігі тарапынан бақыланады.

Міндеттер

Вице-губернатор Джерсиде де-факто мемлекет басшысы болып табылады, түрлі салтанатты міндеттерді атқарады және Джерси мен Ұлыбритания үкіметтері арасында байланыс орнатады. Вице-губернатор сондай-ақ азаматтыққа қатысты белгілі бір атқарушылық функцияларды жүзеге асырады, оның ішінде паспорттар, депортация және ұлттық мәртебе мәселелері. Джерси паспорттары – бұл корольдік құқықтарды пайдалану арқылы вице-губернатордың атынан шығарылатын британдық паспорттар, оларды штаттар қаржыландыратын және штаттар пайда тапқан кез келген кірісті өздерінде қалдыратын паспорт офисі арқылы жүзеге асырылады. Джерсиден депортация ресми түрде вице-губернатордың бұйрығымен жүзеге асырылады. Британдық азаматтыққа натурализациялау туралы сертификаттар вице-губернатормен беріледі. Вице-губернатор Джерси штатының экс-официо мүшесі болып табылады, бірақ дауыс беруге құқығы жоқ және дәстүр бойынша палатада тек тағайындалғанда және қызметтен кеткенде ғана сөйлейді.

Тарих

Викингтердің ерекше мәртебесі – Нормандияның герцогтары, Франция патшаларының вассалдары Англия патшасы болып, кейін француз тағына талап қойды. Нормандияны жоғалту және Бірінші және маңызды Жүз жылдық соғыстардың сәтсіздігіне қарамастан, жағдай 1259 жылғы Париж шартының шарттарының көбінесе сақталуына және Ла-Манш аралдарының Англия Корольдігі мен оның ізбасар мемлекеттерінен бөлек ұйымдастырылуына, тікелей Таққа бағынуына әкелді. 933 жылдан бастап Нормандия герцогтары, содан кейін Англия патшалары аралдарды тікелей иеленді. 1198 жылдың 8 ақпанында ханзада Джоннан бастап, олар Пьер де Прео сияқты ханзадалар мен патшалық сүйіктілерге аралдардың феодалдық иелері ретінде (dominus insularum) беріле бастады. Нақты әкімшілік бақылау аралдардың күзетшісіне (custos insularum; gardien des îles) бөлек жүктелді, бастапқыда патшаның үйінің рыцарьлары немесе патшалық кеңесінің мүшелері. Бұл лауазымға жергілікті дәстүрлерді, міндеттерді және бостандықтарды сақтауға және түсіндіруге жауапты 12 ант берген коронерлер (coronatores juratos)мен бірге кең өкілеттік берілді, ал оның кейбір иелері континенттегі басқа иеліктерін сақтау үшін Капетиялық корольге адал болуға міндетті бұрынғы иелерінен тартып алынған жерлер – terra Normannorum арқасында зор байлыққа ие болды. Күзетшілер бастапқыда аралдардың иелері тағайындады, бірақ, әсіресе Эдуард I-нің сүйіктісі Отто де Грансонның ұзақ және немқұрайлы билігі кезінде, кейбіреулері король тікелей тағайындады, Франциямен қарым-қатынас кезінде аралдардың адалдығы мен қорғалуын қамтамасыз ету үшін. Генри Бошамптың әулетіне мұрагерлік болып, содан кейін әулет жойылғаннан кейін бұл стандартқа айналды. 1201 жылға дейін лордтар мен күзетшілер кейде аралдардың сот орындаушысы (ballivus insularum; bailli des îles) деп сипатталды, бірақ бұл бірте-бірте бөлек агент атқаратын бөлек лауазымға айналды. 1461-1468 жылдар аралығында Пьер де Брезе, Нормандияның сенашары, Роза соғысы кезінде оның туысы Анжу Маргареттың Ланкастерлік ісіне қолдау көрсеткеніне байланысты Монт-Оргуль мен Джерсиді француздар басып алғаннан кейін аралдардың ұйымдастырылуы мен қорғанысына көбірек назар аударылды. Ричард Харлистон оны қайта басып алғаннан кейін, ол аралдардың капитаны (capitaine des îles) немесе бас капитан (capitaine en chef) болып тағайындалды. Көп ұзамай 1473 жылы Джерси мен Гернсидегі бұрынғы капитан немесе субкүзетшілер (subcustos) жергілікті гарнизондарды бақылайтын жеке капитан немесе губернаторлармен (gouverneur) алмастырылды. Аралдардың сот орындаушыларымен болған юрисдикциялық шиеленіс капитан Джон Пейтон мен сот орындаушысы Жан Геральттің арасындағы құқықтық дауларға әкелді, ол "губернатор" атағын иеленуге тырысты. 1616-1618 жылдар аралығындағы Privy Council шешімдерінің сериясы Джерси капитаны ресми түрде губернатор деп аталатынын, бірақ негізінен әскери мәселелермен шектелетінін, ал сот орындаушысы оның қадағалауынсыз азаматтық және сот функцияларын орындайтынын анықтады; Гернсидің лауазымды тұлғалары көп ұзамай соған ілесіп кетті. Стюарттардың қайта орнатылуынан кейін король Карл II, бұрын Джерси арқылы Францияға қашқан, аралды кедендік баждар алу құқығымен марапаттады. Джерси губернаторының лауазымы одан кейін негізінен оның табысы үшін пайдаланылатын синуктураға айналды, оның міндеттерін 1806 жылдан кейін вице-губернаторлар атқарды. Уильям Бересфордтың губернатор ретінде ұзақ және мүлдем болмаған "қызметінен" кейін бұл лауазым бос қалды. 1856 жылы оның қайтысынан кейін король Джерсиде ресми және конституциялық түрде вице-губернаторлармен өкілдік етеді. Вице-губернаторлар біртіндеп өздерінің түрлі өкілеттіктерiн жоғалтты. Джерсидің кедендік баж салығын бұрын губернатордан, сот орындаушысынан және сот төрешісінен тұратын жиналыс төлейтін, 1921 жылдан бері Джерси штаттары бақылауға алды, бұл аралдың қаржысына вице-губернатордың бақылауын алып тастады; Джерси штаттары туралы 2005 жылғы заң штаттардың қаулыларына вето қоюға вице-губернатордың бұрынғы мүмкіндігін жойды; және болашақ вице-губернаторлардың ұсынысы 2010 жылы Ұлыбритания министрлерінің емес, Джерсидегі комиссияның жауапкершілігі деп жарияланды.

Ту

Джерсиде вице-губернатордың жеке туы бар, ол биліктің гербімен безендірілген Ұлыбритания туы.

Тұрғылықты жері

Вице-губернатордың ресми резиденциясы Джерсидің Сент-Сэвиор қаласындағы Үкімет үйі болып табылады. Ол 1989–2010 жылдар аралығында Джерсидің 50 фунт стерлингтік банкнотасында бейнеленген.