Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Норман Томпсон Эйслер Мундер (1867–1953) – баспагер және типограф, қазіргі заманғы баспа ісінің пионері.
Norman Thompson Aeisler Munder (1867–1953) was a printer and typographer, and a pioneer in modern printing.
Баспа тарихы
Норман Мундер және оның Балтимордағы Norman T. A. Munder & Co. компаниясы жоғары құрметке ие болды және көптеген наградалар жеңіп алды. Enoch Pratt Free Library кітапханасының Мэриленд бөлмесінде оның оннан астам қорабы сақталады. Ол Alexander Brothers сияқты жарнама берушілерге баспа жұмыстарын орындады, сондай-ақ "PM" журналына материалдар жариялады. 1915 жылы Сан-Франциско көрмесінде түсті және қара-ақ жарты тонды басып шығарғаны үшін халықаралық сыйлыққа ие болды. 1920 жылғы баспа көрмесінде ол American Institute of Graphic Arts институтының алтын медалін жеңіп алды – бұл мүмкін болатын ең жоғары награда. Сондай-ақ сол жылы ол "Вашингтондық типографтардың тәлімгерлерге арналған алғашқы кездесу мен кешкі ас туралы есеп" еңбегінің авторларының бірі болды. 1920 жылы ол алғашқы AIGA медалімен марапатталды. Норманның баспа кітаптары (және баспа ісіне арналған кітаптар), поэзия парақтары, карталар, памфлеттер, қайта басылған гравюралар, тарихи құжаттар, құттықтау карточкалары және басқа да қағаздық бұйымдарға жасаған дизайндары көптеген және интернетте, кітап дүкендерінде және кітапханаларда жақсы құжатталған. Оның жарияланымдарына әліпбидің шығу тегі туралы кітап, Вашингтондағы жапондық шие ағаштары туралы зерттеме және Балтимор мүсіншісі Уильям Генри Ринехартқа арналған кітап кіреді. Ол сонымен қатар Limited Editions Club үшін "Гулливердің саяхаттары" кітабының алғашқы басылымын шығарды, ал 1925 жылы "Шындықтың жарнамасы" атты кітапты жазып, жариялады. 1929 жылы Л. Дж. Хоули Мундер & Co. баспасында жарық көрген "Мундер есімді адам" атты бейресми өмірбаянды жазды. Өмірінің барысында Балтимор Сан газеті оған Л. К. Вроттың "Колониалды Мэрилендте баспа ісінің тарихы" (Мэрилендтегі әріптік басып шығару өнерінің бастауларына арналған толыққанды зерттеме) қолжазбасын кім басып шығаруға тиіс деген мәселеде құрмет көрсетті, бұл жұмыс Мундер & Co. компаниясына тапсырылды:
Norman Munder and his company, Norman T. A. Munder & Co., of Baltimore, was well respected and won numerous awards. The Maryland Room at the Enoch Pratt Free Library holds over ten boxes of his prints. Among other firms, he printed for advertisers such as Alexander Brothers and was a contributor to "PM" magazine. He received the international award for color printing and black and white Halftone at the San Francisco Exposition in 1915. In a 1920 Printing exhibition, he won the gold medal award the highest award available, from the American Institute of Graphic Arts. And in the same year, he co authored the "Report of First Meeting and Dinner, Tendered to the Apprentices by the Typothetae of Washington, D. C." In 1920, he was awarded the first AIGA medal. Norman's designs for printed books (and books on printing), poetry broadsides, maps, pamphlets, reproduced etchings, historical documents, greeting cards, and other ephemera, are numerous and well documented on the internet, in bookstores and libraries. His publications include a book on the origin of the alphabet, a treatise on the Japanese cherry trees of Washington, and a book on William Henry Rinehart, the Baltimore sculptor. He also printed the first book of Gulliver's Travels for the Limited Editions Club, and in 1925 he wrote and published Advertising of Truth. In 1929, L. J. Hawley wrote A Man Named Munder, an unofficial biography, printed by Munder & Co. And during his lifetime, the Baltimore Sun gave him a tribute regarding the decision of who should print L. C. Wroth's manuscript of A History of Printing in Colonial Maryland (a definitive study of the origins of letterpress craftsmanship), the job being given to Munder & Co.:
"Мырза Мундер ешкім санағаннан да көп кітап басып шығарды – ол ешқашан ешбір кітапқа бейжай қараған емес. Ол қолжазбаны жетістік және көркемдік безендіру мүмкіндігі ретінде қарастыру қағидасын ұстанды. Мырза Мундер миллионерлерге, өнер коллекционерлеріне, мектептерге, кітапханалар мен мұражайларға тапсырыс алатын. Оның көшірмелері мен баспаға түсірілген үлгілері тамаша талғам мен айқындықтың үлгісі болды; қаптама мен қағаздың ең ұсақ детальдеріне де назар аударуы ерекше еді." Мундер сонымен қатар Munder frame – баспа поэзиясын ұстауға арналған арнайы раманы (бір уақытта он алты басылымды) жасады, осылайша рамадағы кез келген өлең алға жылжытылып, қалған өлеңдері де сақталады. 1940 жылы Балтимор Сан газетінде жарияланған Эми Грифтің мақаласында "оның сүйікті баспаханасының шуын ести алатын және кеңес сұрағандарға қол жетімді болатын үлкен, күнге толы кеңсесіне жасаған сапары, оның ақ шашы, көк көзі бар, көңілді, қызғылт денелі, ақылды, Pickwick есімді кісі екенін көрсетеді – өте жақсы мінезді, жақындасуға оңай, мейірімді."
" Mr Munder printed more books than anyone has counted it was never in his nature to treat any book cavalierly. It was his habit to regard a manuscript as an achievement and an opportunity for artistic embellishment. Mr Munder went on to undertake commissions for millionaires, art collectors, schools, libraries and museums. His reproductions and type arrangements were marvels of taste and clarity; his attention to the finer points of binding and paper was no less meticulous." Munder also designed the Munder frame — a special frame that holds printed poetry (sixteen prints at a time), so any poem in the frame can be moved to the front, while all the poems behind are still contained. A 1940 Baltimore Sun article by Amy Grief describes "a visit to his large, sunny office, situated conveniently near the print shop, where he can hear the sond of his beloved presses and be accessible to anyone who comes to him for advice, reveals a small, rubicund cheerful man with white hair, keen blue eyes and a general Pickwickian air very genial, very approachable, very kindly."
Ерте өмір
Мундер Ломбард көшесінде дүниеге келді. Оның неміс туған әкесі Чарльз Мундер Мэриленд штатының алғашқы консерві және тәтті жасаушысы болды. Норман және оның екі бауыры, Чарльз және Уилмер, Ломбард және Фримонт көшелеріндегі Сент-Полс зираттарында ойнады. Ол жеті жасында қолға ұстайтын кішкентай баспа машинасы сатылып жатқаны туралы хабарды көріп, оны сатып алу үшін жеткілікті ақша жинады. Сол сәттен бастап, іс жүзінде, олар баспа бизнесімен айналысып, визиткалар жасап, оларды арбамен және ешкімен жеткізді. Әкесін жоғалтқан кезде анасы, Присцилла Прайс Мундер (өзінің ізгі өмірімен және қайырымдылықтарымен танымал әйел), оларды алғашқы нағыз баспа машинасы сатып алуға алып барды, ол 1904 жылғы Балтимор өртінде жойылғанша адал қызмет етті. 1878 жылы Мундер ағайындылары Калвертке жақын Балтимор көшесінде алғашқы дүкенін ашты. Оқудан кейін және демалыс күндері олар "эшкі күшімен" жұмыс істейтін принтерлерін (әлі бумен басқарылмаған) пайдаланды және Норманның екі саусағы жаңа принтер келген күні тырнақтарынан төмен қысылып кесілгеніне қарамастан, бизнес гүлденді және Солтүстік Каролинадағы темекі фирмасы мен B&O темір жолынан үлкен тапсырыстарды қабылдай бастады, оларға үнемі жаңа кестелерді басып беру қажет болды.
Munder was born on Lombard Street. His German born father, Charles Munder, was Maryland's first preserve and candy maker. Norman and his two brothers, Charles and Wilmer, played in the St Paul's Burying Ground at Lombard and Fremont Streets. When he was seven, an advertisement of a small printing press for sale attracted the boys' attention and they scraped enough money together to buy it. From that moment on, to all purposes, they were in the printing business and made visiting cards, delivering them by wagon and billygoat. By that time having lost their father, their mother, Priscilla Price Munder (a woman known for her pious life and good works), took them to buy their first real printing press, which ran faithfully until it was destroyed in the Baltimore Fire of 1904. In 1878, the Munder Brothers opened their first shop on Baltimore Street, near Calvert. After school and on weekends they worked their "mule powered" printers (not yet steam treadled) and despite the fact that Norman's two fingers got caught and were cut off below the nails by the new printer the first day it arrived, the business thrived and began to take on seriously large orders from a North Carolina tobacco firm and the B&O Railroad, which wanted updated timetables continuously printed.
Бизнестің өсуі
Осы шақтың шамасында Мундер мырза баспаны әдемілік тұрғысынан қарастыра бастады. Ол көбірек көркем жұмыстар жасағысы келді және оларға сұраныс бар екенін байқады. Уотер-стритке көшкен соң, Мундерлер сегіз қызметкерімен және алты аяқпен басқарылатын баспа машинасымен сағатына 1000 данадан басып шығарды. Газ қозғалтқыштарының дамуы аяқпен басқарылатын баспа машиналарының қажеттілігін жойды. Компаниялар Норманның шығармашылығы мен ерекшелігін толыққанды пайдалана алатын жұмыстарға тапсырыс берді. Ұлттық деңгейде танылу қағаз өндіретін бір компания үшін екі вагон кітапты дайындау арқылы келді, онда әртүрлі сапалы қағаздардың үлгілері және оларды қалай басып шығаруға болатыны көрсетілді – бұл жұмыс Норманның жеке күшімен орындалды. Бұл 1905 жылы жасалғанмен, кітап бүгінге дейін баспагерлер мен полиграфия саласындағы мамандар қолданып келеді. Содан кейін АҚШ Конгресінің кітапханасы, Бостонның Көркем өнер мұражайы, Дж.Ф. Морган, Джон Д. Рокфеллер және каталогтар мен көшірмелерді тапсырыс беруші ірі мекемелерден тапсырыстар түсті. Оның жұмысы "Ескі шеберлердің" туындыларына өте жақын. Мундерлер этчерлік көшірмелер жасауда шебер болды, сондықтан Мундер жасаған көшірмені түпнұсқа этчерден ажырату өте қиын. Оның достарының арасында Американың ең белгілі типографтары мен шрифт дизайнері – Фредерик Гудди мен Брюс Роджерс та бар еді.
About this time, Mr. Munder began to think of printing in terms of beauty. He wanted more artistic work and saw a market for it. Moving to Water Street, the Munders, eight employees, and six treadle presses, turned out 1,000 impressions an hour. With the advancement of gas engines, it meant that the foot power printing press was over. Companies were ordering work which Norman could use his creativity and originality to the fullest. National recognition came with two carloads of books for a paper house, showing samples of fine papers and how they could be printed—and was accomplished by Norman alone. Though this was done in 1905, the book is still used today by publishers and printers. Afterwards, orders came in from the Library of Congress, the Boston Museum of Fine Arts, J. F. Morgan, John D. Rockefeller, and major institutions wanting catalogues and reproductions. His work closely approximates the quality of the "Old Masters." Etching reproductions were a specialty by the Munders, and it is almost impossible to tell a Munder reproduction from an original etching. Recognition included great friends like Frederic Goudy and Bruce Rogers, two of the most famous type designers and typographers in America.
Зейнеткерлік
1931 жылы зейнетке шыққаннан кейін ол Енох Пратт тегін кітапханасының кеңесші баспа сарапшысы болды. 1935 жылы Конгресс кітапханасы одан тағы да жұмыс істеуді сұрады – бұл жолы Тәуелсіздік жариянамасы мен АҚШ Конституциясын қайта дайындауды. Ол түпнұсқаларынан жұмыс істей алмағандықтан, оған 30 жылдық ескі фотосуреттер берілді, онда пленканың тозуынан көптеген сөздер мен әріптер жоғалған еді. Ол түпнұсқалардың әсемдігі мен құндылығын сезініп, фотосуреттерден баспа жасауды қасиетті нәрсені жеңілтектеу деп санады. Сондықтан ол бұрын оның қызметінде болған шебер әріптерін шақырып, жоғалған әріптер мен сөздерді толықтыруды тапсырды. Ол сондай-ақ пленканың салдарынан пайда болған дақтарды және бүлінулерді жойып, осылайша екі тарихи құжаттың да толыққанды, мінсіз көшірмесін жасады. Осы көшірмелерге сұраныс өте жоғары. "Егер сіз Corot суретін жақтаусыз алып, метромен жүрсеңіз, оны 2 долларға сата алмайсыз. Оны сәндік қабырғалары бар бөлмеге қойып, дұрыс жақтап, 10 000 долларға бағаласаңыз, сату мүмкіндігіңіз артады", – дейді М. Мюндер. Бұл – оның сапалы ұсынылымдарға қатысты көзқарасы және оның елдегі ең көрнекті баспагерлердің біріне айналуына, сондай-ақ американдық суретшілер, дизайнерлер мен типографтардың ең жақсыларымен ынтымақтастығына түсінік береді. Норман Элизабет "Бесси" Рифлеге (Балтимор Коулсон/Рифл әулетінен) үйленді және олардың екі қызы болды. Бесси бала туғанда қайтыс болды.
After his retirement in 1931, he became advisory printing councilor to the Enoch Pratt Free Library and in 1935, the Library of Congress again asked him to reproduce more work—this time the Declaration of Independence and the Constitution of the United States. Since he could not work from the originals, they gave him 30 year old photographs, with many words and letters missing from the aging of the film. He saw the beauty and impressiveness of the originals documents and felt that a print made from the photographs would be a sacrilege, so he commissioned a fine letterer, who had been in his employ, to supply the missing letters and words. He also removed the smears and blotches caused by the film and thus was able to bring out entirely perfect reproductions of both historical documents. Copies of these are in great demand. "If you take a Corot, unframed, through the subways," says Mr. Munder, "you couldn't sell it for $2. Put it in a plush walled room, properly framed, tag it for $10,000, and your chances are much better." That is his typical understanding (of quality presentations) and helps to explain what made him one of the most distinguished printers in the country and a collaborator with the best of the American artists, designers and typographers. Norman married Elizabeth "Bessie" Riefle (of the Baltimore Coulson/Riefle family), and they were the parents of two daughters. Bessie died in childbirth.