Кіріспе
.30 03 Springfield (7.62×65 мм) – 1903 жылы АҚШ-та .30-40 Krag патронын жаңа Springfield 1903 мылтығымен алмастыру мақсатында жасалған, қысқа ғұмырлы оқ-дәрі. .30 03, сондай-ақ .30-45 деп те аталатын, себебі ол 45 граммдық ұнтақ зарядын пайдаланды; атауы қабылданған жылына сәйкес .30 03 деп өзгертілді. Оқ-дәріде 220 граммдық дөңгелек ұшты оқ қолданылды. Үш жыл қызметтен кейін, баллистикалық көрсеткіштерін жақсартатын снайперлік оқ атып, .30-06 оқ-дәрісімен алмастырылды.
The .30 03 Springfield (7.62×65mm) was a short lived cartridge developed by the United States in 1903, to replace the .30 40 Krag in the new Springfield 1903 rifle. The .30 03 was also called the .30 45, since it used a 45 grain powder charge; the name was changed to .30 03 to indicate the year of adoption. It used a 220 grain roundnose bullet. It was replaced after only three years of service by the .30 06, firing a spitzer bullet giving better ballistic performance.
Бастапқы дамуы
.30 03 калибрлі патрон, Krag–Jørgensen мылтығында қолданылатын .30–40 Krag патронын алмастыру үшін әзірленді. Бұл АҚШ әскері қабылдаған алғашқы бұрандалы мылтық және түтінсіз ұнтақ қолданған алғашқы мылтық болды. Krag–Jørgensen мылтығының еуропалық әскерлер қолданатын жаңа Mauser мылтықтарымен салыстырғанда бірнеше шектеулері болды: ол бір-бірлеп оқталды, ал емес, оқтарды салуға арналған клип қолданылмады, сондай-ақ Krag–Jørgensen мылтығының бұрандасындағы жалғыз құлыптағыш Mauser мылтығының берік екі құлыптағышынан әлдеқайда әлсіз болды, бұл патронның қуатын шектеді. Mauser мылтығын үлгі етіп алып, жаңа мылтық және оған арналған жаңа патрон жасалды. Алғашқыда 1901 жылы .30–01 патроны әзірленді; сондай-ақ ол 1901 жылғы .30 шарлы патрон, ".30–01" немесе "Жұқа жиекті" деп те аталды. .30–01 патроны мыс пен никель қоспасымен қапталған оқ қолданды және .30–03 патронының тікелей алдыңғысы болды. Алайда, ол ұзаққа созылмады және тез арада .30–03 патронымен алмастырылды. Жаңа патрон күштірек болды, 45 граммдық (2,9 г) түтінсіз ұнтақ заряды қолданылды, бұл .30–40 патронынан 5 граммға (0,3 г) көп. Оқ бірдей болды, яғни .30 калибрлі, 220 граммдық (14 г) дөңгелек мұрынды қапталған оқ, бірақ жылдамдығы жоғары болды – секундына 700 м/с, ал .30–40 Krag патронының жылдамдығы секундына 610 м/с болған. Жаңа мылтық сондай-ақ қысқа ұңғыл мылтықтардың алғашқы үлгісі болды; 24 дюймдік (610 мм) ұңғыл стандартты ұңғыл мылтығы мен атты әскер қолданған карабиннің арасында болды, сондықтан 1903 жылғы мылтықтың карабин нұсқасы болмады. .30–03 патроны да жиексіз конструкцияға ие болды, бұл ескі .30–40 Krag патронымен салыстырғанда, патрондарды қорапшадан жақсы беруге мүмкіндік берді. 1905 жылдан бастап 1895 жылғы Winchester рычагты мылтығы .30–03 калибрлі шығарылды, бірақ 1908 жылы ұсынылған .30–06 калибрлі мылтықтармен салыстырғанда нашар сатылды. Англиядағы Vickers компаниясы 1908 жылдан бастап АҚШ әскері үшін .30–03 калибрлі Maxim M1904 пулеметтерін өндірді. Кейін Colt компаниясы .30–06 калибрлі M1904 пулеметтерін шығарды және .30–03 калибрлі пулеметтерді .30–06 калибріне ауыстырды. 1903 жылы әскер өздерінің .30 Army калибрлі M1900 Gatling пулеметтерін жаңа .30–03 патронына сәйкес M1903 пулеметіне ауыстырды. Кейінгі M1903 '06 үлгісі .30–06 калибріне ауыстырылған M1903 пулеметі болды. Бұл ауыстыру негізінен әскердің Springfield Арсеналындағы жөндеу шеберханаларында жүргізілді. Gatling пулеметтерінің барлық үлгілері 45 жыл қызмет еткеннен кейін 1911 жылы АҚШ әскерімен ескірген деп жарияланды.
Қиындықтар
.3003 патроны бастапқыда кемшіліктері болды. Ол мылтықтың ұңғысын күшті тозуға ұшыратты, себебі ауыр оқты қажетті жылдамдыққа итеру үшін жоғары қысым мен температура қажет болды. Ауыр оқ та проблема тудырды; 220 грандық (14 г) оқ аэродинамикалық тұрғыдан тиімсіз болды және өте қисық траекторияға ие болды (сыртқы баллистиканы қараңыз), сондықтан ол ұзақ қашықтыққа оқ атуға жарамсыз еді. Бұл үлгінің сәнге енбеуіне де себеп болды, өйткені көптеген елдер 7 немесе 8 мм патрондарға көшуде, олар жеңілірек, шамамен 150 грандық (9.7 г) сүйіртілген оқты жоғары жылдамдықпен атып шығарды. Бұл жақсы энергияны сақтауға және траекторияны тегістеуге мүмкіндік берді. .30 03 патронының мойын бөлігі сәл қысқартылды, ұнтақ салқын күйдіру үшін қайта жасалды және оқ 150 грандық (9.7 г) сүйіртілген оққа ауыстырылды, осылайша .30 06 патроны құрылды. Жаңа .30 06 патроны .30 03-тен қысқа болғандықтан, оны 1903 мылтығынан атуға болады, бірақ бұл дәлдіктің нашарлауына әкелді. 1903 жылғы мылтықтардың барлығы кері қайтарылды, 1905 жылғы үлгінің көздегіштері мен штыктарымен жабдықталды және жаңа .30 06 патронына қалыптастырылды. Бұл соңғы процедура мылтық трубаларын бұрап шығару, әрбір патрон ұясының ұшын кесу, трубаларды қайта тікелеу, оларды қайтадан қалыптастыру және оларды сол корпусқа қайта бұрау арқылы жасалды. Осымен .3003 патронының қысқа ғұмыры аяқталды; жасалған 75 мыңнан астам 1903 мылтығының тек азы ғана .3006 патронына айналдырылмады (бағалаулар 50-ден 100 мылтыққа дейін); сақталған .3003 мылтықтары сирек коллекциялық заттар болып табылады. Тіпті .30 03 патроны да сирек кездеседі және тек сирек патрондар коллекцияларында ғана таба аласыз. .270 Winchester және .280 Remington патрондары .30 03 патронының корпусының мойын диаметрін кішірейте отырып, оның жалпы ұзындығын сол иықпен сақтауға негізделген, бұл АҚШ-та 6.8x57 Mauser қытай әскери сынақтарын бақылау нәтижесінде болды.