Кіріспе

Австралиядағы таэквондо мектебі

Ри Тхэквондо (hangul=리태권도), сондай-ақ Ри Тхэ Квондо, Ри Тхэ Квондо немесе Ри Таэквондо деп те аталады, Австралияда корей таэквондосының жекпе-жек өнерін үйрететін мектеп. Оның толық атауы – "Ри Интернешнл Тхэквон До (Австралия)". Тхэквондоның алғашқы шеберлерінің бірі Чон Чул Ри 1960 жылдардың ортасында бұл мектепті құрды. 1970 жылдары Ридің екі бауыры, Чонг Хёп Ри және Чонг Юн Ри оған көмектесу үшін келді. С. С. Ри "Австралия таэквондосының әкесі" деген атаққа ие, ал Ри Тхэквондо Австралиядағы алғашқы және ең ірі таэквондо мектебі ретінде кеңінен танымал. Австралияда кем дегенде 294 дожанг (жаттығу залы) тіркелген, ал ең жақсы жылдары олардың саны шамамен 1400-ге жеткен. Австралиядағы бірнеше жекпе-жек мектебінің негізін қалаушылар Ри мектебінде таэквондоның негізгі жаттығуларын алған. Ри Тхэквондо – тәуелсіз жекпе-жек өнері ұйымы. Бұрын Халықаралық Тхэквондо федерациясымен (ITF) байланыста болған, бірақ Дүниежүзілік Тхэквондо федерациясымен (WTF) ешқандай қатысы жоқ.

Негізін қалау

Чон Чул Ри, 8-дан, Ри Тхэквондоның негізін қалаушы және басшысы. Ол «Әлемдік шебер» атағын иеленеді және «Австралиялық Тхэквондоның әкесі» деп аталады. Ри – Корея Тхэквондо қауымдастығында (KTA) Чой Хон Хи басшылығымен Тхэквондоны дамыту үшін Оңтүстік Корея әскерінен таңдалған он екі бастапқы шебердің бірі. Ри Корея теңіз жаяу әскерінде қарусыз жекпе-жек бойынша нұсқаушы болған, Корея Республикасы Австралияға жіберген алғашқы Тхэквондо шебері болмай тұрып, Оңтүстік-Шығыс Азияға (әсіресе Малайзия мен Сингапурға) Тхэквондоны таныстыруға көмектесті. Ри Кореяның бірігуіне үлес қосты, ол үшінші мен тоғызыншы шақырылым аралығында Кореяның демократиялық және бейбіт бірігу жөніндегі кеңесінің Океания бөлімшесінің мүшесі болды, ал сегізінші шақырылымда төрағасы болды. Ол сондай-ақ Сеул Олимпиадасын қолдау комитетінің төрағасы және Кореялық қоғамдық үй салуды қолдау комитетінің негізін қалаушы президенті болып қызмет етті. Ол мектеп логотипінде оң жақта бейнеленген. С.Х. Ри – Тхэквондоның алғашқы он екі шеберінің бірі, ал 9-дан Чонг Юн Ри Сиднейдің кейбір аймақтарындағы операцияларды басқарады. Ол 1950 жылдардың соңында Нам Тэ Хиден жаттықты, Оңтүстік Корея армиясының офицері болды және 1960 жылдардың соңында Вьетнамға Тхэквондо өнерін енгізуге көмектесті, ал С.И. Ри кейін Австралияға келді.

Австралиядағы ең ірі таэквондо мектебі

Ри Тхэквондоның Австралиядағы ең ірі тхэквондо мектебі екендігі тәуелсіз расталатын доджан тізімдерімен дәлелденеді. Ал WTF – үлкен басқару органына бағынатын мектептер тобы (әр мектептің жеке басшысы болады).

Бұрынғы мүшелері

Австралиялық жекпе-жек өнері мектептерін құрған кем дегенде 25 негіздейтін адам (және Жаңа Зеландияда кем дегенде біреуі) Rhee Taekwon Do-да таэквондоның негізгі жаттығуларын алған немесе бұрынғы Rhee Taekwon Do нұсқаушылары болып табылады. Осы бұрынғы мүшелердің арасындағы ең жоғары дәрежелісі Рие мектебінен кеткен кезде Rhee Taekwon Do 6-дан нұсқаушысы болған.

Халықаралық таэквондо федерациясы

ITF мектептерін құрған бұрынғы мүшелердің арасында Австралиядағы ең тәжірибелі ITF оқытушылары бар. Минг Так Лоу, 8-ші дан, 1971 жылы Ри Тхэквон До 1-ші данына өкілдік етті және 1972 жылы Батыс Австралия университетінде Ри Тхэквон До оқытушысы болды. Питер Вонг, 7-дан, 1970-жылдардың басында Батыс Австралияда Ри Тхэквон Домен жаттықты. Джейми Мур, 8-ші дан, 1976 жылы Квинслендте Ри Тхэквон Домен жаттығуды бастады. Тағы да бірнеше бұрынғы мүшелер Австралия бойынша ITF мектептерін ашты.

Тэквондоның басқа стильдері

ITF-ке кірмейтін таэквондо мектептерін құрған бұрынғы мүшелердің арасында Австралияда кеңейіс ойларын қолдайтын нұсқаушылар бар. Джон Иванов, 9-дан, 1995 жылы Квинсленд штатында Рхи таэквондоның аймақтық нұсқаушысы болды. Роберт Фрост, 7-дан, 2003 жылы Жаңа Оңтүстік Уэльсте Рхи таэквондоның аймақтық нұсқаушысы болды. Лесли Хикс, 6-дан, 1970-ші жылдардың соңында Рхи таэквондо жаттығуларын бастады және 2003 жылы Жаңа Оңтүстік Уэльсте Рхи таэквондоның 3-дан аймақтық нұсқаушысы болды. Вернон Лоу, 6-дан, Оңтүстік Австралия штатындағы Рхи таэквондоның бас нұсқаушысы, 5-данға көтерілген алғашқы Рхи таэквондо нұсқаушысы болды және өз мектебін ашудан бұрын 1974 жылы 4-дан деңгейіне жеткен. Невилл Криви, 6-дан, 1970-ші жылдары К.С. Ридің шәкірті болған, кейін Рассел Фэллонның К.А.Т.О. ұйымы үшін аймақтық нұсқаушы болды. Тағы да бірнеше бұрынғы мүшелер ITF-ке кірмейтін таэквондо мектептерін құрды.

Басқа да жекпе-жек өнері

Тайквондодан басқа жекпе-жек өнерін үйрететін мектептер құрған бұрынғы мүшелердің арасында әртүрлі жекпе-жек өнері тарихы бар үш нұсқаушы бар. Ханс Фрике, 8-ші дан, алғаш рет 1970 жылы Перт қаласында Римен кездесті (Фрике ITF-тен ұсыныс хат алып келді, себебі ол Оңтүстік Кореяда қысқа мерзім жаттыққан), 1970-ші жылдары Сиднейде Ри Тхэквон До 2-ші дан нұсқаушысы болды, қазір батододан сабақ береді. Кристофер Насиловски, 10-дан, 1972-1984 жылдары Аделаидада Ри Тхэквон Домен жаттықты, Ри Тхэквон До 2-дан нұсқаушысы болды және арнис пен дзюдодан сабақ берді. Грэхам Хили, 8-ші дан, 1977-1982 жылдары Квинсленд штатында Ри Тхэквон Домен жаттықты, Ри Тхэквон До 1-ші дан нұсқаушысы болды, қазір бокс пен таэквондодан сабақ береді. Тағы да бірнеше бұрынғы мүшелер басқа жекпе-жек өнері мектептерін құрды.

Оқыту

Ри Тхэквондо әскери стильдегі таэквондоны үйретеді, ол қазіргі заманғы спорт түрінен гөрі дәстүрлі жекпе-жек өнеріне жақын. Оқу-жаттығулар негізгі жаттығулар (топтық жаттығулар; каратэдегі кихонға ұқсас), қирату (бұзу), хён (үлгілер немесе формалар), өзін-өзі қорғау және спарринг сияқты жаттығуларға бөлінеді. Негізгі жаттығулар, қирату, хён және өзін-өзі қорғау басқа дәстүрлі жекпе-жек мектептеріндегі жаттығуларға ұқсас. Ри Тхэквондо ITF Чанг Хон формасындағы хёнды үйретеді. Спарринг үш түрде болады: үш қадамдық спарринг, бір қадамдық спарринг және еркін спарринг. Үш қадамдық және бір қадамдық спарринг ITF және WTF мектептеріндегі ұқсас жаттығуларға ұқсас, бірақ еркін спарринг өзгеше, дәстүрлі каратэ спаррингімен көбірек ортақ. Ри Тхэквондодағы еркін спарринг ұпайсыз, қорғанышсыз және әдетте «тійіспеушілік» принципімен жүзеге асырылады. Мүшелер әдетте байланыссыз спаррингке екі тәсілмен жетеді, жеке немесе біріктіріп:

Шабуылдаушы жаттығу серігіне тигізбей, шабуылды тоқтатады, бірақ шабуылдарды толық жылдамдықпен және күшпен орындайды. Шабуылдаушы спарринг кезінде белгілі бір сәтте тійіспеуге жауапты болады, әдетте, егер бір жаттығу серігінің тәжірибесі екіншісінен артық болса. Бұл әдетте жаңадан бастаған оқушылармен жұмыс істегенде қолданылады. Қорғанушы жаттығу серігі жасаған шабуылдан белсенді түрде қашып, немесе тоқтатады. Қорғанушы спарринг кезінде белгілі бір сәтте тійіспеуге жауапты болады, әдетте, ұқсас тәжірибелі жаттығу серіктерімен. Бұл әдетте екі оқушының да тәжірибесі жоғары болғанда қолданылады.

Санаттары

Ри Тхэквондода дәрежелер түрлі түсті белбеулермен көрсетіледі, олар мектептегі мүшелердің тәжірибе деңгейі мен жауапкершілігін білдіреді. Он түрлі түсті белбеу дәрежесі немесе куп дәрежесі (хангул=급) және тоғыз қара белбеу дәрежесі немесе дан дәрежесі (хангул=단) бар. Мүшелер ақ белбеуден бастап, сары, жасыл, көк, қоңыр түстерден өтіп, содан кейін қара белбеуға жетеді. Ри Тхэквондо студенттерінің көпшілігі жылына кем дегенде төрт рет емтихан тапсыру мүмкіндігіне ие. Ақтан қоңырға дейінгі қара емес белбеулер куп дәрежелерін көрсетеді. Тақ санмен белгіленген куп дәрежелерін көрсету үшін, төменгі түсті белбеудің оң жағында (иесінің көзқарасынан) жоғарғы түсті жолақпен белгіленген «жаңқалар» пайдаланылады. Қара белбеулер дан дәрежелерін көрсетеді. Нақты дан дәрежесі қара белбеуде кестеленген ақ жолақтардың санымен анықталады. Ақ жолақтары жоқ қара белбеу – бұл жас қара белбеу, ол 1-ші данға тым жас (әдетте 15 жасқа дейін) саналған мүшелерге беріледі. Жас қара белбеу мүшелері 18 жасқа толғанда 1-ші данға емтихан тапсырады. Бір жолақ – 1-ші данды, екі жолақ – 2-ші данды және т.б. білдіреді. Дан дәрежесін көрсететін белбеудің соңында да дәреже беруші шебердің атын көрсететін кесте болады (Чонг Чул Ри, Чонг Хьюп Ри немесе Чонг Юн Ри). 2018 жылдың ортасынан бастап кем дегенде 3 аймақтық инструктор 7-ші дан дәрежесіне «Бас инструктор» атағымен көтерілді. Бұрын Ри Тхэквондода мұндай жағдай болған емес.