Кіріспе
Британдық Колумбияның жағалау аймағы, Канада
Британдық Колумбия жағалауы, көбінесе BC жағалауы немесе жай ғана жағалау деп аталады, Канаданың Британдық Колумбия провинциясының географиялық аймағы. Канаданың Тынық мұхитындағы барлық батыс құрлық жағалауы осы провинцияда орналасқандықтан, ол Канаданың Батыс жағалауымен бірдей мағынаны білдіреді. Шекаралары нақты анықталмағанмен, бұл аймаққа әдетте Тынық мұхиты немесе Салиш теңізінде жағалауы бар, не Британдық Колумбия жағалауының ішкі аймағы болып табылатын Төменгі материктің құрамына кіретін 15 аймақтық округ кіреді. Басқа шекаралар аталған Төменгі материк сияқты аймақтық округтердің бір бөлігін немесе тіпті толық аумағын қамтудан шығаруы мүмкін.
Шекаралар
Британдық Колумбия жағалауы термині Британдық Колумбиядағы жергілікті емес қоныстанудың ең ерте кезеңдерінен бері қолданылып келеді, бірақ ол ешқашан заңды түрде нақты анықталған емес. Бұл термин бір ғасырдан астам уақыт бойы халық арасында кеңінен қолданылып, жағалау таулары мен Солтүстік Каскадтардан батысқа қарай созылатын провинцияның аймағын сипаттау үшін пайдаланылып келді. Осы анықтама Британдық Колумбия жағалауы терминін осы аймақта жері бар 15 аймақтық округпен шамалас етеді.
Тарих
1990 жылдардағы зерттеулер Британдық Колумбия жағалауының мұз дәуіріндегі жағалау сызығының шамамен төмен болғанын көрсетті. Теңіз деңгейінің жағалауға тигізген әсері Хайда Гвайи мен Ванкувер аралының солтүстік жағы арасындағы Королева Шарлотта бұғазының жағалаулық жазыққа айналуына себеп болды, сондай-ақ оның ішіндегі барлық бұғаздар да жазық болды, тек тау аңғарлары болмағандар ғана ерекшелік құрды. Су асты археологиясы көрсеткендей, белгілі бір тереңдікте тұрақты адамдар қоныстанған және басқа да қызмет атқарған орындар табылды. Мұндай жағалаулық жазықтың мұз дәуірінде болуы Солтүстік Америкадағы мұз дәуіріндегі халықтар туралы жаңа мәліметтер берді, сондай-ақ бұл аймақтың Азиядан (немесе керісінше) негізгі көші-қон жолы болғандығына күдік тудырды. Британдық Колумбия жағалауының күшті тілімденуі және қоңылтымды климаты географиялық ерекшеліктерінің адамдардың қоныстануын және қозғалысын, сондай-ақ мәдени дамуын және халықтың өсуін ынталандыруға бейімділігімен Эгей теңізі, Ирландия теңізі/Гебрид аралдары және Дания архипелагы мен оған іргелес Скандинавия жағалауларымен салыстыруға әкелді. Ортаның мол өнімділігі – теңіз өнімдеріне, жабайы аңдарға және жасыл шөптерге байлығы, сонымен қатар (су жолдары арқылы) саяхаттаудың қолайлы болуы Британдық Колумбия, Дания және Грекия сияқты барлық жағдайларда дамыған және талантты өркениеттің қалыптасуына ықпал етті. Тынық мұхитының солтүстік-батыс халықтарының өнер, саясат және әлеуметтік деңгейімен, христиан дініне дейінгі скандинавиялық, ирландиялық және архаикалық Грекия халықтарының деңгейі арасында да салыстырулар жасауға болады.
География
Британдық Колумбияның жағалауы Ванкувер аралының оңтүстік шетінен Хуан-де-Фука бұғазы бойымен Портленд каналының бастауындағы Стюарт қаласына дейін созылады. Бұл екі нүкте арасындағы тікелей қашықтық шамамен ... құрайды. Алайда, терең тілінген жағалау сызығы мен әртүрлі өлшемдегі 40 000-нан астам аралдарының болуына байланысты, Британдық Колумбия жағалауының жалпы ұзындығы ... немесе Канаданың барлық жағалау сызығының шамамен 10% құрайды. Бұл жағалау географиясы көршілес АҚШ-тың Аляска және Вашингтон штаттарымен ортақ. Басым жер бедері – Ванкувер аралы мен Хайда Гвайи аралдарының аралдық таулары және жағалаудың бүкіл ұзындығы бойымен созылатын Жағалау таулары. Бұл таулардың жағалауға жақын орналасуы Норвегиядағыдай ұзындығы мен тереңдігімен бәсекелесетін фьордтардың пайда болуына себеп болады. Ванкувер аралы мен материк арасындағы бұғаздарды бірнеше ірі аралдар толтырады, олардың ішіндегі ең ірілері – Тексада аралы, Кортес аралы және Солт-Спринг аралы. Атақты фьордтарға Бэррард шығанағы, Бёрк каналы, Хоу шығанағы, Джервис шығанағы, Desolation шығанағы, Дин каналы, Дуглас каналы және Портленд шығанағы жатады.
Климат
БК жағалауындағы климат негізінен орташа мұхиттық (Köppen: Cfb) – жылы жазды, салқын қысты және қыс айларында ең көп жауын-шашынды. Бұл аймақтар Канаданың ең жұмсақ қысын бастан кешіреді, себебі температура көбінесе нөлден төмен түспейді. Жағалаудың оңтүстік бөлігі (Салиш теңізі маңы) жылы, құрғақ жазды және салқын, ылғалды қысты жаздық Жерорта теңізі климатына ие. Солтұстыққа қарай жағалау бойында және Тынық мұхитының етегіне қарай бұл климат біртіндеп мұхиттық климатқа өтеді. Биік жерлерде суық жазды, суық қысты және қыс айларында жауын-шашынның көп болуын сипаттайтын субполярлық мұхиттық климат (Köppen: Cfc) орналасқан. Ең биік жерлерде субарктикалық климат (Köppen: Dfc) басым.
Экология
Британ Колумбиясының жағалауы негізінен қоңыржай ылғалды ормандармен ерекшеленеді. Дүниежүзілік табиғат қоры (WWF) қолданатын экорегиондық жүйеге сәйкес, Британ Колумбиясының жағалауы бес түрлі экорегионның құрамына кіреді: Пюжет жазық ормандары, Орталық Тынық мұхитының жағалау ормандары, Британ Колумбиясының құрлық жағалау ормандары, Хайда Гуаи жағалау ормандары және Тынық мұхиты жағалау тауларының мұздықтары мен тундрасы. Экология және климаттық өзгерістер министрлігі (ECCC) қолданатын экозоналық жүйе бойынша, Британ Колумбиясының жағалауы төрт түрлі экозонаның бөлігі болып табылады: Тынық мұхиты жағалау таулары, Жағалаулық батыс гемолок-ситқа шырша ормандары, Тынық мұхиты және Насс жоталары, сондай-ақ Джорджия шығанағы/Пюжет жазығы. WWF және ECCC жүйелерінен тәуелсіз экожүйелік жіктеу жүйесін пайдаланатын Британ Колумбиясы Орман шаруашылығы министрлігінің мәліметінше, Британ Колумбиясының жағалауы екі бөлек биогеоклиматтық аймақтың құрамына кіреді: жағалаулық батыс гемолок және жағалаулық Дуглас шыршасы.
Балық аулау
Тынық мұхитының солтүстік-батыс жағалауындағы балық шаруашылығы өте мәшһүр, әсіресе көптеген лосось көші-қоны мен бүкіл аймақта оларға негізделген мәдениеттер үшін. Лосось көші-қоны Контакт алдындағы жылдардан бері, коммерциялық консервілеудің пайда болуынан және, әсіресе, ашық теңізде балық аулаудың нәтижесінде қысқарды. Басқа коммерциялық балық аулау салаларына палтус, сельдь және сельдь шабаты, теңіз кірпісі және басқа да арнайы суши ингредиенттері, минтай, треска, балық, қабылдақ және моллюскалар жатады.
Автомобиль жолдары
Б.К. жағалау аймағы провинцияның қалған бөлігімен әртүрлі жолдар арқылы байланысқан, бұл аймаққа байланысты. Халық тығыз қоныстанған Фрейзер алқабы мен Төменгі материк провинцияның қалған бөлігімен 1-ші тас жол (Фрейзер каньоны тас жолы), 5-ші тас жол (Кокихалла автожолы), 3-ші тас жол (Кроузнест тас жолы) және 99-шы тас жол (Теңізден аспанға дейінгі тас жолы) арқылы жалғастырылған. Төменгі материк АҚШ-қа төрт шекаралық автожол арқылы байланысқан, олардың ішінде 5-ші мемлекетаралық автожолдағы Бейбітшілік аркасы ең ірісі болып табылады. Төменгі материктегі бірнеше автожолдар жергілікті қалаларды біріктіреді. Ванкувер аралының тас жол желісінің негізгі арқауы – 19-шы тас жол, ол 1-ші тас жолдың бір бөлігімен бірігіп, Арал тас жолын құрайды. Арал тас жолы – 4 қатарлы автожол, 4 қатарлы магистральдық тас жол және Ванкувер аралының шығыс жағалауымен жуық түрде өтетін 2 қатарлы тас жолдың үйлесімі. Ванкувер аралының батыс жағалауына 4-ші тас жолмен Тофиноға және 28-ші тас жолмен Голд-Риверге дейін тау жолдарынан өту арқылы қол жеткізуге болады. Аралдың барлық жерінде Виктория маңындағы шағын автожолдар мен орман шаруашылығы жолдарынан бастап мыңдаған түрлі жолдар бар. Күн сәулесі жағалауы құрлықта орналасқан болғанымен, ол тас жол желісіне тек паром арқылы ғана қосылған. Онда 101-ші тас жол – екі қатарлы, екіге бөлінген тар, қисық жол бар. Тексада аралы – Күн сәулесі жағалауындағы ірі арал, оның өзінде магистральдық стандарттағы жолдар желісі бар, бірақ олар нөмірленбеген. Британдық Колумбия жағалауының қиын топографиясының салдарынан провинцияның Порт Харди мен Китимат арасындағы жағалау қалаларын байланыстыратын солтүстік-оңтүстік тас жолы жоқ. Оның орнына саяхатшылар BC Ferries компаниясы басқаратын жағалау паромдарының бірін пайдаланады. Белла-Кулаға B.C. ішкі аймағынан биік жотадан өтетін, көбінесе қиыршық тас жолмен салынған 20-шы тас жол арқылы жетуге болады; ал Терас, Принс-Руперт және Китимат қалаларына B.C. ішкі аймағынан 16-шы тас жол арқылы баруға болады. Хайда Гвайиде 16-шы тас жолдың бір бөлігі бар, ол Хайда Гвайидің сирек кездесетін асфальтталған жолдарының бірі.
Теңіз жолдары
Британ Колумбиясының жағалауындағы қорғалған су жолдары Ішкі Теңіз Жолының бір бөлігін құрайды – Солтүстік Тынық мұхитының құйынды сулары мен қолайсыз ауа райынан қашу үшін кемелердің жүретін жағалау теңіз маршруты. Осы себепті, бұл теңіз жолында круиздік кемелер, жүк тасымалдайтын кемелер, паромдар және басқа да теңіз көліктері көп трафикке ие. BC Ferries – тәуелсіз басқарылатын, мемлекеттік меншіктегі компания, Британдық Колумбия жағалауындағы ірі елді мекендер арасында күнделікті жоспарлы рейстерді жүзеге асырады. Осы аймақтардың ішінде және олардың арасында жүретін ондаған шағын паромдар бар. Аляска Теңіз Тас Жолы да Беллингэм-Кетчикан бағыты бойынша Британдық Колумбия жағалауы арқылы тоқтаусыз паром қызметін ұсынады.
Порттар
Ванкувер порты – Канаданың және Солтүстік Американың Тынық мұхиты / Тынық мұхиты жағалауының ең ірі сауда кеме порты, ол метрикалық тонналар бойынша өлшенгенде, жалпы 76,5 миллион тонна жүк көлемін тасымалдайды. Осы көрсеткіш бойынша Ванкувер порты Солтүстік Америкадағы бес ірі сауда кеме портының бірі болып табылады. Принс-Руперт порты Солтүстік Америкадағы мұзсыз ең терең табиғи бейнеге ие және әлемдегі үшінші терең табиғи бейне болып есептеледі. 54° солтүстік ендігінде орналасқан бұл порт Солтүстік Американың ең солтүстік-батыс порты болып табылады және континенттің теміржол желісімен байланысқан. Порт, Азияның негізгі аймақтарына ең жақын Солтүстік Америка порты болғандықтан, Шығыс Азия мен Батыс Солтүстік Америка арасында жүретін кейбір жүк кемелері үшін алғашқы кіретін және соңғы шығатын порт болып табылады.