Кіріспе

1850-ші жылдардағы киім-кешек пен сән. 1850-ші жылдардағы Батыс және Батыс әсеріне түскен киімдерде әйелдердің көйлектерінің кеңейіп, кринолин немесе шеңберлермен қолдау көрсетуі, тігін машиналарынң жаппай өндірісі және киім реформасының басталуы ерекшеленеді. Еркектер стилі көбінесе Лондоннан, ал әйелдер стилі дерлік толығымен Парижден бастау алды.

Киімдер

1850 жылдары 1840 жылдардағы күмбезді юбкалар кеңейе берді. Юбкалар көбінесе үш қабаттан тұратын, үстіңгі жағында тығыз жиналған, ал төменгі жағында жылқы шашымен қатаңдатылған жапырақшалар (терең қырлар) арқылы көлемдірек етіп жасалды. Онжылдықтың басында таңертеңгі көйлектердің корсеттерінде иықтан аспайтын панельдер болды, олар сәл төмендетілген белдегі бұрышта жиналды. Бұл корсеттер көбінесе ілгектер мен көздер арқылы артқа бекітілді, бірақ алдыңғы жағы түймеленген және киімістің үстінен киілетін [жакет] корсеті де пайда болды. Кең қоңырау пішіндес немесе пагода жеңдер мақта немесе зығырдан жасалған жалған жеңдердің (энгжант) үстінен киілетін, қайырма, бриллиант тігісі немесе басқа да әсем тігістермен безендірілді. Таңертеңгі киімдерге, кейде лентамен байланған, жеке кішкентай жағалар – қайырма, тірік немесе тоқымадан жасалған жағалар киілетін. Көйлектердің мойны терең, иықтан ашық және жеңдері қысқа болды. 1856 жылы болат қақпақ кринолиннің енгізілуі юбканы одан әрі кеңейтуге мүмкіндік берді, ал жапырақшалар біртіндеп жоғалып, юбка петикот пен дорбалардың үстінен тегіс жатуға көшті. Бұл жаңа модада ұяттылық үшін шалбаршалар қажет болды.

Тоқыма

Маталар көбінесе зығырдан, ал қазір кеңінен қолжетімді мақтадан жасалған, сондай-ақ жібек немесе жүн сияқты материалдардан да жасалуы мүмкін, бірақ ең көп тарағандары – осы екі өсімдіктен жасалған маталар еді.

Сыртқы киім

Кеп сияқты жакеттер өте кең юбкалардың үстіне киілген. Тағы бір сәнді сырт киім – үнді шалы немесе Үнді үлгісін еліктеп, Пейсли, Ренфрюширде Пейсли өрнегімен тоқылған шал. Бас киімдер де таралған. Ас шапаншалар (riding habits) жағалы жеңі қысқа жакеттерден және көйлектен немесе көбінесе жеңіл көйлектен (chemisette) тұрды. Олар ұзын юбкалармен және ер адамдарға тән цилиндрлермен (top hats) киілген.

Шаш пішімдері мен бас киімдері

Шаш қарапайым, ортасынан бөлініп, арт жағында түймеленген немесе өрілген, ал екі жағы құлақ үстіне көтеріліп немесе 17 ғасырдың басындағы әсемдіктерді еліктейтін екі жаққа шашыратылған. Үй ішінде киетін бас киім тек арт жағына тағылатын кружево мен лентадан тұратын болды.

Киім реформасының басталуы

1851 жыл Викториялық киім реформасы қозғалысының басталуын қадағалады, осы кезде Жаңа Англияның тәртіп сақтаушы белсендісі Либби Миллер өзі санайтын ұтымды киімді киді: тобықтан жиналған кең шалбар, тізеден біршама төменге дейін қысқартылған көйлек немесе юбка. Бұл стильді редактор Амелия Блумер жариялады және баспасөз бірден оны Блумер костюмі деп атады. Оның ыңғайлылығына қарамастан, Блумер костюмі баспасөзde көп сынап-жамандалды және басты модаға елеулі әсер етпеді.

Стил галереясы 18501854

Блумер костюмі, аяқ жағына жиналған толық шалбар үстінде киілетін қысқа көйлек, 1850 жылдары АҚШ-тағы киім реформаторлары тарапынан қысқа мерзімге қабылданып, танымал болды. 1850 жылғы (Нью-Йорк) ерлердің сырт киімдері және әйелдердің атқа міну әдеттері. 1851 жылғы париждік сәндік үлгіде юбканың шеттеріне, корсетке және жеңдерге «ла диспозиция» (шекаралық өрнектермен) басылған маталардың сәндік қолданылуы көрсетілген. Мадам Муатье иықтан ашық қара көйлек киеді, оған қаптамалар тігілген. Ол екі қолына да брошь және білезік таққан. Франция, 1851 жыл. Миссис Ковентри Патмордың мойнында әсем тігіспен жасалған кішкентай жаға және лента бар. Оның қалың, толқынды шашы ортасынан бөлініп, құлақтарының үстіне көтерілген, 1851 жыл. Матильда Джува Бранка күндізгі қара көйлек киеді, оған астары немесе шинель, манжеттер және қысқа былғары қолғаптар үйлеседі. Оның шашы 1851 жылы ұзын шұжықтарға бөлінген. Дона Жозефа Гарсия Солис ақ жеңі бар қарапайым жасыл атлас көйлек киеді. Оның астарының шеті қызғылт түсті шашақтармен және ленталармен безендірілген, ал ол 1852 жылы жасалған әсем желдеткішті ұстап тұр. Анна Генриетта Стелзнер 1852 жылы әсем қайырмамен безендірілген, кеудесі ашық жібек көйлек киген. Екі жасөспірім қыз – Мэгги және Кейт Фокс, 1852 жыл. Дона Амали де Льяно и Дотрес, Вильчес графинясы, тізімделген юбкасы бар ашық көк көйлек киген. Ұзын, үшкір корсеттің үстінде руштердің көлденең жолақтары бар, астыңғы қабат немесе шинель (немесе шинельге ұқсас стилде жасалған астыңғы қабат) 1853 жылы тігілген. Мадам Каплиннің реформалық корсеті. Бұл корсет бұрынғыдай көйлекке емес, денеге қалыптастырылған. Кора Вейл ханымның қалпағы, қолғаптары және иығына жамылғысы бар. Африкалық-американдық әйел, шашы афро текстуралы.

Стил галереясы 18551859

1855 жылы жасалған қабатты жиектері бар ақ муссалин көйлек. 1855 жылы жасалған клеткалы жібек тафетта көйлек. 1855 жылғы мақтадан жасалған түскі киім. Императрица Евгения және оның күтуші әйелдері ресми киім киеді (сыртта болса да). Шаштары екі жағынан бұйраланып немесе толқындатылып, артында кішкентай түйінмен жиналған – бұл сол кездегі әдет. 1855 жыл. Моитьесье ханым гүлді көйлек пен ленталы баулармен киінген. Оның кружев шапаны қызыл лентамен жиектелген қарапайым фрильден ғана тұрады. (Бұл толық шапкасы бар кешкі көйлек болуы мүмкін. Дегенмен, шапкасының үлкендігіне қарағанда, бұл ерекше бас киім болуы ықтимал.) 1856 жыл. Шарлотта Кушман шашын ортасынан бөліп, екі құлағының үстіне иірген. Оның таңертеңгі киімінің кең пагода жеңдері бар, ол жеңдердің астына немесе энгажанттарға киіледі. Жоғары мойын сызығы ақ жағамен безендірілген. Америка, 1857 жыл. "Толық киініп жүзуге" немесе 1858 жылғы жүзу костюмі Блумер костюміне ұқсас (жағажай киімдері ретінде қабылданады) және шашты ұстап тұру үшін шапкамен бірге келеді. "Godey's Magazine" журналынан сәнді сурет, кішкентай қыздың кринолинімен. Графиня Александр Николаевич Ламсдорф 1859 жылы қызғылт лентамен және әсем кружев жағасымен таңертеңгі киім киген. Қызғылт лента мен қара шапка қайғының соңғы кезеңдерін білдіруі мүмкін. "Godey's Lady's Book" журналынан 1859 жылғы желтоқсаннан жакет. Әскери стильдегі түрлі-түсті, өрмелі зуав жакеттері 1850 жылдардың соңында сәнге еніп, 1860 жылдардың басына дейін танымал болды.

Карикатуралар галереясы

Кринолин стилі сатириктерге кең мүмкіндік берді, соның салдарынан кринолинге арналған көптеген карикатуралар мен комикалық өлеңдер пайда болды. Джордж Крюкшанктың "А Splendid Spread" атты сатирасы, кринолиннің алғашқы үрмелі (ауа түтігімен) нұсқасына арналған, "The Comic Almanack" журналы, 1850 жыл. (Кринолиндер шамамен 1854 жылға дейін кеңінен қолданысқа енбеді.) Кринолин үстінен кигізілген жиегі бар юбканың қиылыс көрінісі, "Punch" журналы, 1856 жылдың тамызы. "Harper's Weekly" журналының 1857 жылғы 11 шілдедегі санында жарияланған сатирикалық карикатура, сол кездегі стильдерді бұрынғы буынның грек әсерімен жасалған Империя/Регенция стильдерімен салыстырады. Кринолиннің сән үлгісі автобуста қиындықтар тудырды.

Ерлер сәндері

Жүзбе немесе мақтадан жасалған көйлектердің жоғары тік немесе қайырылатын жағалары болды. Бұл кезеңде ажыратылатын көйлек жағалары мен манжеттері (алғаш рет 1820 жылдары ерлер әшекейінде пайда болғанмен) кең танымал болды. Жаңа сәнге айналған төрт бұрышты галстуктар шаршы немесе тіктөртбұрышты болып, тар жолаққа бүгіліп, лентамен байланатын немесе диагональ бойынша бүгіліп, ұштары "қанаттар" түрінде шығып тұратын түйінмен байланатын. Тығыз тігілген және бекітілген плащтар (француз тілінде редингота), қазір көбінесе бір қапталды, іскерлік жағдайларда, жағасы немесе түйреуіші бар жилеттермен киілетін. 1850 жылы жилет әлі де белде тік қиылып тұрған, бірақ бірте-бірте ұзара түсті; отыру кезінде төменгі түймесін шешіп, ыңғайлы болуға мүмкіндік беруші әдет ғасыр соңында үшкір жилетке әкелді. Жаңа стиль, қапшық көйлек, бос киіліп, жамбастың ортасына дейін жететін, демалыс үшін сәнді болды; ол келесі қырық жылда бірте-бірте плащты ығыстырып, қазіргі заманғы костюм көйлегіне айналды. Күндізгі ресми шараларға сәл қисайтылған таңертеңгі көйлек киілетін. Ең ресми кешкі киім – қара түсті жаға мен шалбар, ақ галстук болып қала берді; бұл костюм қазіргі заманғы «ақ галстук және жаға» стиліне айналуға жақын болды. Күндіз толық ұзындықтағы шалбар киілетін. Британдық сарайдағы ресми шаралар үшін бридждер міндетті болды (ол ғасыр бойы солай болып қала берді). Бридждер атқа міну және басқа да ауылдық іс-шаралар үшін, әсіресе Ұлыбританияда, биік етікті аяқ киіммен бірге киілетін. Бір матадан жасалған пальто, жилет және шалбардан тұратын костюмдер осы кезеңде жаңалық болды. 1850 жылдардан бастап және шамамен 1900 жылдардың басына дейін (онжылдық) сақал өте танымал болды, оның көптеген стильдері болды. Бұл дәуірдегі танымал фотосуреттерде жақсы көрсетілген. Биік цилиндрлер ресми киіммен киілетін және нағыз түтік пішініне қарай биіктей берді, бірақ басқа да түрлі бас киімдер де танымал болды. Жұмсақ бас киімдер, кейбіреулері кең қалқалы, ауылдық іс-шаралар үшін киілетін. Боулер шляпа 1850 жылы ойлап табылды, бірақ жұмысшы табының аксессуары болып қала берді.

Стил галереясы

Суретші Г. П. А. Хили дөңгелек бұрышты жағасы және плиселенген алдыңғы бөлігі бар жейде киген. Оның галстугы кішкентай көбелек түйінмен байланған. Америка, шамамен 1850 жыл. Джеймс Феннимор Купер тік жағалы, диагональ бойынша бүктелген және кең "қанаттар" түрінде байланған галстук киеді. Оның пальтосының қапталдары кең, ал жағасы (мүмкін барқыттан) контрастты. Оның контрастты жилетінің де қапталдары бар. АҚШ, 1850 жыл (Купер 1851 жылы қайтыс болды). 1856 жылғы сән үлгілері төмен белге ие, дөңгелек кеуде бейнесін көрсетеді. Кескіш пальто (сол жақта) сыртқы тігісінде өрнектелген шалбармен киіледі. Жейделердің қысқа, тік жағасы бар және олар кең көбелек түйінмен байланған тар галстуктермен киіледі. Жартылай буттардың қысқа өкшелері бар. Пальто жеңдері ұзын тілінген, сондықтан жейде манжеті аз көрінеді. 1857 жылғы сән тақтасында ресми кешкі киім, бейресми күндізгі киім, жоғарғы пальтолар және халат көрсетілген. 1857 жылы бейресми күндізгі киім көрсетілген. 1858 жылы туған Сэм Хьюстон американ шекарасында кең өрімді шляпа киеді. Суретші Эжен Делакруа биік тік жағаға қатты галстук киеді. Оның қос жақты жилеті тік кесілген. Оның пальтосы, жилеті және шалбары әртүрлі матадан жасалған. Франция, 1858 жыл. Либериялық саясаткер Эдвард Джеймс Рой кең жағалы және қапшықтары бар пальто, қапшықтары бар жилет және сегіз түймелі жилет киген. Суретші Анри Фантен Латур жағасы бар жейде және қара галстук киген. Ханс және Вальтер фон Холлвилл ағайындары редингота, галстук және бұйра шаш киеді.

Карикатуралар галереясы

"Краваттың ауытқулары" 1809 жылғы "Жылдам адамның мойлық таспасы" мен 1859 жылғы "Жылдам адамның мойлық галстугін" салыстырады.