Караваджоның «Жеміс сағаты бар ұл» суреті

Кіріспе

Караваджоның суреті

"Жеміс себетімен бала" - шамамен 1593 жылы италиялық барокко шебері Микеланджело Меризи да Караваджоға жатқызылатын, канвасқа маймен салынған сурет. Ол Римдегі Боргезе галереясында сақталады.

Өмірбаян

Картина туған жері Миланды Римге жаңа келген Караваджоның Рим өнерінің бәсекелестік ортасына енген кезінен басталады. Модель – оның досы және серігі, сицилиялық суретші Марио Миннити, шамамен 16 жасында. Бұл туынды Джузеппе Чезаридің қорында сақталған, Кавалье д’Арпино, 1607 жылы кардинал Сципионе Боргезе тәркілеген. Сондықтан, картина Караваджо Д’Арпино үшін «гүлдер мен жемістер салып» жұмыс істеген кезеңде жасалуы мүмкін; бірақ, бұл Кавалье д’Арпиноның шеберханасынан (1594 жылғы қаңтарда) Караваджо мен Миннити кетіп, өздерінің суреттерін сату үшін саудагер Костантиноға жүгінген сәтке де қатысты болуы мүмкін. Әрине, ол 1593 жылдан бұрын жасылмайды, себебі осы жылы Миннити Римге келген. Бұл сол кездегі күрделі туындылардан бұрын жасалған («Бақыт айтушы» және «Карта ойнаушылар» сияқты, екеуі де 1594 жылғы), соңғысы Караваджоны алғашқы маңызды меценаты кардинал Франческо Мария Дель Монтеге таныстырды. Витторио Сгарби картинада Арпино шеберханасындағы басқа суретшілерге ұқсас Мюрильдік портреттік ерекшеліктерді байқады. Бір жағынан, картина – суретшінің баланың терісінен бастап, шабдалының терісіне дейін, халаттың бүктемесінен бастап, себеттің тоқылуына дейін бейнелеу шеберлігін көрсетуге арналған жанрлық туынды. Жемістері ерекше әдемі, ал Индиана штатындағы Пердью университетінің бау-бақша және ландшафт архитектурасы кафедрасының профессоры Жюль Жаник оларды бау-бақшашылық тұрғысынан талдады: Себетте көптеген жемістер бар, барлығы дерлік мінсіз күйде, соның ішінде жарқыраған қызыл реңі бар екі түсті шабдалы; төрт жүзім шоғыры – екі қара, бір қызыл және бір «ақ»; піскен анар жарылып, қызыл тұқымдарын шашып тұр; төрт өрік, олардың екеуі толық пісіп, қара, екеуі де жарылған және екеуі ақшыл; екі медеу; үш алма – екеуі қызыл, біреуі қызыл, екіншісі жолақты, біреуі сары, қызғылт реңі бар және бір ыдыс; екі бұтақ кішкентай алмұрттармен, біреуі бес сары, қызыл жағы бар, екіншісі жартылай жасырылған, кішкентай сары, қызыл жемістер. Сондай-ақ, әр түрлі зақымдарды көрсететін жапырақтары бар: саңырауқұлақтардың және көлденең жолақты жапырақ орамдысының (Choristoneura rosaceana) жұмыртқаларына ұқсас ақ жұмыртқалар, сондай-ақ, шәрбақ жапырақтарында әр түрлі дақтар бар. Талдау Қараваджоның шынайылыққа ұмтылғанын көрсетеді. Ол жеміс себетіндегіні ғана бейнелеп, олардың пісіп-жеткендігін де, орналасуын да идеалдандырмайды, бірақ керемет түрде, біз әлі де оған көз тартамыз, көрермен үшін бұл өте әдемі және тамаша тақырып.

The painting dates from the time when Caravaggio, newly arrived in Rome from his native Milan, was making his way in the competitive Roman art world. The model was his friend and companion, the Sicilian painter Mario Minniti, at about 16 years old. The work was in the collection of Giuseppe Cesari, the Cavaliere d'Arpino, seized by Cardinal Scipione Borghese in 1607, and may therefore date to the period when Caravaggio worked for d'Arpino "painting flowers and fruits" in his workshop; but it may date from a slightly later period when Caravaggio and Minniti had left Cavalier d'Arpino's workshop (January 1594) to make their own way selling paintings through the dealer Costantino. Certainly it cannot predate 1593, the year Minniti arrived in Rome. It is believed to predate more complex works from the same period (also featuring Minniti as a model) such as The Fortune Teller and the Cardsharps (both 1594), the latter of which brought Caravaggio to the attention of his first important patron, Cardinal Francesco Maria Del Monte. Vittorio Sgarbi notes certain Murillesque portraiture qualities in the painting that could easily point to other painters in the Arpino workshop. At one level the painting is a genre piece designed to demonstrate the artist's ability to depict everything from the skin of the boy to the skin of a peach, from the folds of the robe to the weave of the basket. The fruit is especially exquisite, and Professor Jules Janick of the Department of Horticulture and Landscape Architecture at Purdue University, Indiana, has analysed them from a horticulturalist's perspective:
The basket contains a great many fruits, all in nearly perfect condition and including a bi colored peach with a bright red blush; four clusters of grapes — two black, one red, and one "white;" a ripe pomegranate split open, disgorging its red seeds; four figs, two of them dead ripe, black ones, both split and two light colored; two medlars; three apples—two red, one blushed and the other striped, and one yellow with a russet basin and a scar; two branches with small pears, one of them with five yellow ones with a bright red cheek and the other, half hidden, with small yellow, blushed fruits. There are also leaves showing various disorders: a prominent virescent grape leaf with fungal spots and another with a white insect egg mass resembling that of the oblique banded leaf roller (Choristoneura rosaceana), and peach leaves with various spots. The analysis indicates that Caravaggio is being realistic. By capturing only what was in the fruit basket, he idealizes neither their ripeness nor their arrangement—yet almost miraculously, we are still drawn in to look at it, for the viewer it is very much a beautiful and exquisite subject.