Кіріспе

Тенебризм, итальян тілінен ("қараңғы, күңгірт, құпиялы"), кейде драмалық жарықтандыру деп те аталады, бұл жарық пен көлеңкенің күшті контрасты арқылы драматикалық эффектіге қол жеткізетін сурет салу стилі. Бұл техника суретке назарды шоғырландырып, драмалық әсер беру үшін жасалған және барокко суреттерінде жиі кездеседі. Тенебризм тек драматикалық әсер үшін қолданылады, ал кьяроскуро – бұл кең ауқымды термин, ол жарықтың аздап контрастын пайдаланып үш өлшемділік иллюзиясын күшейтуді де қамтиды.

Барокко

Караваджоға көбінесе осы стильдің авторы аталса да, бұл техниканы Альбрехт Дюрер өзінің бірнеше автопортреттерінде, Тинторетто өзінің "Иерусалимдегі Марконың кереметі" сияқты драматикалық діни картиналарында, Эль Греко бір жалынның айналасында қараңғыда топтасқан бала, адам және маймылмен композицияның үш нұсқасын салған, сондай-ақ Адам Элсхаймер сияқты, түнгі көріністерді шектелген жарық аймақтарымен суреттеген, осымен аз танымал суретшілер де қолданған. Бұл термин көбінесе он жетінші ғасырдан бастап суретшілерге қолданылады. Ең танымал теннебрист суретшілері итальяндық, голландтық және испандық Караваджоның ізбасарлары. Олардың ішінде итальяндық барокко суретшісі, теннебризмнің көрнекті өкілі Артемизия Джентилески бар. Басқа өкілдеріне Утрехт мектебінің голланд суретшілері, испан суретшілері Франсиско Рибальта, Джузеппе де Рибера және олардың ізбасарлары кіреді, бұл термин көбінесе осы суретшілерге қатысты қолданылады. Тенебризм кейде "шамшырақ дәстүрі" деп аталатын он жетінші ғасырдың басқа суретшілеріне де қолданылады. Оларға бір шаммен жарықтандырылған көптеген туындыларын салған Жорж де Ла Тур, Трофим Биго, Геррит ван Хонторст және Рембрандт жатады. Фландрияда Адам де Костер бір шамның жарығын бір зат тосқауылдайтын көріністерде ерекше көзге түскен, жетекші теннебрист ретінде танылды. Голландиялық суретші Годфрид Шалькен де шаммен жарықтандырылған көптеген көріністерді салған. Солтүстік суретшілері (бірақ әрдайым емес, Рембрандт) көбінесе экстремалды жарықтандыру арқылы тыныштық пен сабырлылық сезімін тудырды, бұл испан суретшілерінің күткен әсеріне кері. Олар суреттің жарықтандырылған және жарықтандырылмаған бөліктеріне бірдей қызығушылық танытады, ал олардың жарығы сурет аймағының көп бөлігінде жұмсақ таралады.

Кейінгі дамуы

Кейіннен, осындай композицияларды Дербилік Джозеф Райт және Романтизм қозғалысының басқа суретшілері де салған, бірақ бұл термин олардың жалпы туындыларын сипаттау үшін көбінесе қолданылмайды.