Кіріспе

Сауд Арабиясының бұрынғы Гуантанамо тұтқыны (1977 жылы туған)

Джабран Саид Бин Вазир әл-Кахтани – Кубадағы АҚШ-тың Гуантанамодағы соттан тыс қамауда шамамен он бес жылдай ұсталған сауд азаматы. Бірлескен жұмыс тобының Гуантанамодағы сарапшылары оның 1977 жылы Сауд Арабиясының Табук қаласында туғанын есептейді. Әл-Кахтани 2002 жылдың 5 тамызында Гуантанамоға жеткізілді және 2017 жылдың 19 қаңтарында Сауд Арабиясына қайтарылды. Ол Сауд Арабиясындағы Король Сауд университетін инженер мамандығы бойынша бітірген. 2005 жылдың 7 қарашасында әскери комиссия алдындағы айыпталулар кезінде оны Джабран Саид Бин Аль Кахтани деп атады.

Әскери комиссия алдында айыптау

2005 жылғы 7 қарашада АҚШ Джабран әл-Қахтани мен тағы төрт тұтқынға айып тақты. Үшеуі де Әбу Зөбайдамен бірге тұтқындалды, ол ұзақ уақыт бойы әл-Қаида жетекшісінің жоғары лауазымды мүшесі деп саналды. Олар Пәкістанның Файсалабад қаласындағы қауіпсіз үйде ұсталды. Үшеуі Зөбайданың жанындағы адамдар деп есептелді. Кейін Зөбайданың төмен деңгейдегі қызметкер екені анықталды. Үш тұтқын әскери немесе азаматтық адвокаттардың көмегінсіз өздерін қорғағысы келетінін қатыстырып айтты. 2006 жылғы сәуірде әл-Қахтани бомба жасау тобының мүшесі деп айыпталған үш тұтқынның бірі болды. Ол сотқа бойкот жариялаған; оның қорғаушы адвокаты, армияның подполковнигі Брайан Бройлс, құқық қорғаушылар сотты «сот үкімдерін шығаруға бағытталған» деп сынады. Сол кезде сот процестері Жоғарғы Сот деңгейінде қаралып жатты. Хамдан Рэмсфелдке қарсы істе (2006) сот оларды конституцияға қайшы деп тапты, себебі атқарушы билік қолданыстағы азаматтық және әскери жүйелерден бөлек жеке сот жүйесін құрды. Сонымен қатар, комиссиялар айыпталушылардың құқықтарын қорғамағаны үшін де сынға ұшырады. Сол жылы Конгресс 2006 жылғы Әскери комиссиялар туралы заңды қабылдады, ол жау жауынгерлерін соттау және Сот алдына қойылған мәселелерге жауап беру үшін жеке жүйені бекітті. Бұл сонымен қатар тұтқындардың федералды соттарға жүгінуіне және habeas corpus процесін пайдалануына шектеу қойды. Көтерілген істер тоқтатылды. 2008 жылғы мамырда әл-Қахтани мен басқаларына қайтадан айып тағылды. 2008 жылғы 21 қазанда Буш әкімшілігіндегі Әскери комиссиялар кеңсесін басқарған Сьюзан Крауфорд Джабран әл-Қахтани және тағы төрт тұтқын – Бинем Мохамед, Гассан әл-Шарби, Суфьян Бархуми және Нур Усман Мухаммадқа қарсы айыптар алынып тасталғанын жариялады. Кэрол Уильямс Los Angeles Times газетінде жазғандай, бес адамның барлығы Әбу Зөбайдамен байланысты болған – ЦРУ үш тұтқынды «суға батырып өлтіру» деп белгілі әдіспен сұраққа тарғанын мойындаған. Уильямс ер адамдардың адвокаттары 30 күн ішінде бес адамға қарсы жаңа айыптар қойылатынын күтіп отырғанын айтты. Ол лагерьде азаптау тоқтатылатынына уәде берді және жаңа тексеру жүйесін енгізуге уәде берді. Бұл жаңа тексеру жүйесі алты ведомствоның өкілдерінен құралды, ал OARDEC тексерулері Қорғаныс министрлігімен толығымен жүргізілді. Бір жылдан кейін бірлескен тексеру тобы кейбір адамдарды Гуантанамодан шығаруға тым қауіпті деп санады, тіпті оларға қарсы айыптауға ешқандай дәлел болмаса да. 2013 жылғы 9 сәуірде бұл құжат Ақпараттық ашықтық туралы заң бойынша сұраныс бойынша жарияланды. Джабран әл-Қахтани 71 адамның бірі болды, олар айыптау үшін кінәсіз, бірақ босату үшін қауіпті деп танылды. Обама айыптау үшін кінәсіз, бірақ босату үшін қауіпті деп танылғандарды мерзімді тексеруден өткізуге уәде бергенімен, ер адамдардың төрттен бірінен де азғанасы тексеруден өтті.