Кіріспе
Судандық әл-Қаида мүшесі Ибрагим Ахмет Махмуд әл-Қоси (إبراهيم أحمد محمود القوصي) (1960 жылдың шілдесінде туған) – судандық әскери және әл-Қаиданың қаржы жұмысын ұйымдастырушысы. Қоси 2002 жылдың қаңтарынан бастап Кубадағы Гуантанамо түрмесінде соттан тыс ұсталды. Оның Гуантанамодағы тіркеу нөмірі 54. Ибрагим Ахмет Махмуд әл-Қоси Гуантанамода шамамен он жыл алты ай ұсталды; ол әл-Қаидаға көмектескені үшін айыпталды. 2010 жылы әскери комиссиялар бойынша өткен алғашқы сотта кінәсін мойындағаннан кейін, 2019 жылдың қарашасында "Әділет үшін сыйақы" бағдарламасы әл-Қосиді анықтауға немесе оның орналасқан жерін табуға көмектесетін ақпарат үшін 4 миллион доллар сыйақы ұсынды.
Ibrahim Ahmed Mahmoud al Qosi (إبراهيم أحمد محمود القوصي) (born July 1960) is a Sudanese militant and paymaster for al Qaeda. Qosi was held from January 2002 in extrajudicial detention in the United States Guantanamo Bay detainment camps, in Cuba. His Guantanamo Internment Serial Number is 54. Ibrahim Ahmed Mahmoud al Qosi was held at Guantanamo for approximately ten years and six months; he was charged with low level support of al Qaeda. After pleading guilty in a plea bargain in 2010, in the first trial under the military commissions,
In November 2019, the Rewards for Justice Program offered $4 million for information leading to the identification or location of Al Qosi.
Өмірбаян
Ибрагим әл-Қоси 1960 жылы Суданның Атбара қаласында дүниеге келген. Оның Абдулла есімді інісі бар. Ол Абдулла Табарактың қызының біреуіне үйленген және екі қызы бар. 1990 жылы Қоси судандық джихадистерге қосылып, кейін Біріккен Араб Әмірліктері мен Пәкістан арқылы Ауғанстанға барып, Хост қаласының сыртындағы оқу лагерінде оқытылды. Екі жылдан кейін ол Хартумға оралып, валюта саудасымен айналысты. 1995 жылы Сирия, Әзірбайжан және Дагестан арқылы Чечняға барды, онда Бірінші Чечен соғысында минометші болып шайқасты. Бір жылдан кейін ол Ауғанстанға қайтып оралды, онда 1998 жылдан 2001 жылға дейін Солтүстік Альянсқа қарсы күреске көмектесті. Алайда, 2001 жылдың 15 желтоқсанында Ауғанстан-Пәкістан шекарасынан өтуге тырысқанда Пәкістанның Парачинар қаласы маңында Пәкістан билігі тарапынан ұсталды. Кейін ол 27 желтоқсанға дейін Пешавардағы түрмеде ұсталды, содан кейін АҚШ-тың Қандаһардағы ұстау орталығына жеткізілді. 2002 жылдың 13 қаңтарында Гуантанамоға ауыстырылды. Қоси Гуантанамодағы әскери комиссия алдында айыптама алған алғашқы тұтқын болды. 2004 жылы АҚШ Жоғарғы Соты Расул Бушқа қарсы істе Гуантанамодағы тұтқындардың оларды ұстауға негіз болған айыптамалар туралы хабардар болуға және оларды жоққа шығаруға құқылы екенін шешті.
Бұрын құпия болған Гуантанамодағы бірлескен жұмыс тобының бағалауы
2011 жылдың 25 сәуірінде WikiLeaks ұйымы Гуантанамодағы бірлескен жұмыс тобының сарапшылары дайындаған бұрынғы құпия есептерді жариялады. Әл-Қосиге жасалған бағалау он бір беттен тұрады және 2007 жылдың 15 қарашасында жазылған. Оған лагерь командирі Марк Х. Бузби қол қойған. Есепте Әл-Қосидің "қорғау күштері мен қызметкерлерге мойынсұнып, жаулық көрсетпегені" көрсетілген.
Әскери комиссия алдында айып тағылды
2004 жылғы 24 ақпанда тұтқындарға қатысты алғашқы әскери комиссиялардың құжаттарында әл-Қосидің есімі тіркелді. АҚШ мәлімдемесіне сәйкес, ол 1989 жылы «Әл-Қаида» ұйымына қосылып, Осама бен Ладеннің жеке жүргізушісі және күзетшісі, сондай-ақ «Әл-Қаида» ұйымының жабдықтандырушысы болып жұмыс істеген. Ол сонымен қатар «Әл-Қаида» ұйымының жасырын ұйымы болған бір компанияның қазынашысы деп те айыпталды. Ол Әли Хамза Ахмед Сүлеймен әл-Бахлулмен бірге сотқа тартылды. Бұл айыптама тұтқындарға үкімет тағайындаған әскери қорғаушылармен кеңесуге мүмкіндік берді. Әл-Қосиге соғыс қылмыстары жасауға қатысты айыптар тағылды, оның ішінде бейбіт тұрғындарға шабуыл жасау, кісі өлтіру, мүлікті жою және терроризм. 2004 жылғы 6 ақпанда полковник Шерон Шаффер (АҚШ Әскери-әуе күштері, Әскери сот өкілі) әл-Қосидің қорғаушысы болып тағайындалды. 2004 жылғы 27 тамызда Шаффер прокуратураның оған әл-Қосиді қорғау үшін қажетті ақпаратты ұсырмағанына шағымданды. Ол әл-Қосидің әскери комиссиядағы аударманың сапасы оның не болып жатқанын түсінуі үшін жеткіліксіз екенін айтты. Ол сотқа әл-Қосидің адвокаты қызметінен бас тартуға мәжбүр болғанын мәлімдеді. «Америка дауысы» радиосының хабарлауынша, бас прокурор, полковник Роберт Л. Сванн комиссияға: «барлық ресурстар ең дәл аудармаларды алуға бағытталатын болады» деп уәде берді. АҚШ округтік сотының судьясы Джеймс Робертсон «Хамдан Рамсфельдке қарсы» ісінде әскери комиссиялардың АҚШ қол қойған халықаралық келісімдерді, соның ішінде Женева конвенциясының бір бөлігін бұзғанын анықтады. Бұл шешім әскери комиссия айыптаған төрт тұтқынға қатысты. 2005 жылы үш судьядан тұратын апелляциялық кеңес Робертсонның шешімін күштен шығарып, комиссиялардың жұмысын қайта бастады. «Хамдан Рамсфельдке қарсы» (2006) ісінде АҚШ Жоғарғы Соты президенттің әскери комиссияларды құруға конституциялық құқығы жоқ екенін және мұны тек Конгресс ғана істей алатынын шешті. Конгресс кейіннен 2006 жылғы Әскери комиссиялар туралы заңды қабылдады, онда тұтқындардың АҚШ соттарында хабеас корпустың құқығына қол жеткізуіне шектеулер енгізілді. 2008 жылғы 9 ақпанда әл-Қоси мен Әли Хамза Сүлеймен әл-Бахлулға 2006 жылғы Әскери комиссиялар туралы заңмен бекітілген Гуантанамодағы әскери комиссиялардың алдында ресми айып тағылды.
Үйдегі телефон
Ибрагим әл-Коси телефон арқылы сөйлесуге рұқсат алғандардың бірі болды. 2008 жылдың 22 мамырында оның комиссиясының төрағасы, подполковник Нэнси Пол, Ибрагим әл-Косиге үйге алғашқы телефон соққысын жасауға рұқсат беруді бұйырды. Бірақ телефон соққысы жасалған деген хабарлама қате болды. Қоси өзінің тағайындалған заң кеңесшісі, командир Сюзан Лашельермен кездесу үшін камерасынан шығудан бас тартты, ал лагерь қауіпсіздігінің ережелері оған камерасына барып сөйлесуге рұқсат бермейді – сондықтан олар оның ісін ешқашан талқыламады. Алдын ала тыңдау кезінде Ибрагим әл-Коси Полге американдық заңгердің қызметін пайдаланғысы келмейтінін айтты. Ол өзі таңдаған заңгерді жалдай алмағанын, себебі Гуантанамода оқшауланғандықтан және тұтқындалғаннан бері отбасымен байланыса алмағанын мәлімдеді. Кейін сол күні Гуантанамо өкілі, командир Паулин Сторм, телефон соққысы жасалғанын және оның отбасымен бір сағат сөйлескенін хабарлады. 2008 жылдың 23 мамырында Сторм журналистерге электрондық пошта арқылы кешірім сұрап, телефон соққысы жасалғаны туралы мәлімдемесін қайтарып алды. Кэрол Розенбергтің "Лейкленд Леджер" басылымында жазғанынша, 2008 жылы сотқа ұсынылған электронды дыбыс басқару құралдары бастапқыда дұрыс жұмыс істемеді. Розенберг әл-Косидің қорғау тобының айыпталушы тараптың орынсыз кешіктірулер жасауынан алаңдағанын және олардың төрағалық етуші офицерге бұл туралы айтқандарын хабарлады.
Ұзақтығы
Барак Обаманың президенттік өкілеттігі 2009 жылдың 21 қазанында мерзімі ұзартылды. Конгресс 2009 жылғы Әскери комиссиялар заңын қабылдап, МҚА-ны өзгертті, ал Қорғаныс министрлігі оны іске асыру үшін қағидалар жасауға мұқтаж болды. Тағы бес тұтқынға арналған әскери комиссиялардың отырыстары 2009 жылдың 16 қарашасына дейін кейінге шегерілді. Ибрагим әл-Коси бұл отырысқа қатыспады.
Жаңа айыптар қабылданбады, мәртебені анықтау жоспарланған
2009 жылдың 3 желтоқсанында Пол Әл-Қозиге тағылған айыптамалар Ауғанстанда жасады деп күдіктелген қылмыстармен шектелуі керек деп шешті. Аль-Каида Суданда базаланған кезде жасады деп күдіктелген қылмыстар әскери комиссия жүйесінің қарауына кірмейтінін ол анықтады. Майами Херальд газетінде жазған Кэрол Розенберг, Пол 2010 жылдың 6 қаңтарына Ал-Қосидің 2006 жылғы Әскери комиссиялар туралы заңда белгіленгендей, заңсыз жаугер ретінде қажетті талаптарға сай келе ме екенін анықтау үшін отырыстар белгілегенін хабарлады. Тек осы мәртебеге жатқызылған жағдайда ғана әскери комиссия оны соттау құқығына ие болар еді. Розенберг Паулды АҚШ Конгресі 2009 жылғы Әскери комиссиялар туралы заңды қабылдағанда енгізген өзгерістерді қарастырған әскери комиссияның алғашқы төрағасы деп сипаттады. Human Rights Watch ұйымының аға кеңесшісі Андреа Прасов, үкімет заң бойынша іс жүргізу қағидаларын әзірлемегеніне қарамастан, комиссиямен жұмыс істегені үшін Паулды сынады.
Кінәлі деп мойындау
2010 жылдың 7 шілдесінде әл-Қоси сот келісімі аясында өзінің кінәлі екенін мойындады, аталған келісімнің толық мәліметтері жарияланбады. Оның үкім шығару күні 2010 жылдың 9 тамызына белгіленді. 2010 жылдың 11 тамызында Гуантанамодағы әскери сот алқасы әл-Қосиге 14 жылға бас бостандығынан айыруды ұсынды.
Апелляциялық шағымды қараудан бас тарту
Әл-Коси сияқты "терроризмге материалдық көмек көрсету" үшін кінәсін мойындаған басқа да адамдардың үкімдері апелляцияда күштен шығарылды. Ол 2016 жылғы көктемде шыққан AQAP журналының "Inspire" 15-ші санында Осама бен Ладеннің өмірі мен мұрасы туралы 12 беттік сұхбат берді. 2021 жылдың қазан айында Қоси АҚШ-қа шабуылмен қорқытып, Нидал Хасанды жоғары бағалады.