Кіріспе

АҚШ-тың федералды түрмесінде тұтқындалған американдық террорист Хосе Падилла (18 қазан 1970 жылы туған), сондай-ақ Абдулла әл-Мухаджир (/audio=En us Абдулла әл-Мухаджир) деп те белгілі. ogg//ɑː//b/'/d//ʌ//l//ə// //ɑː//l// //m//ʊ/'/h//ɑː//dʒ//ɪər/ ahbDULə ahl mooHAHjeer) немесе Мухаджир Абдулла, – АҚШ азаматы, террористерге көмектесуде айыпталған және федералды сотта сотталған. Падилла 2002 жылдың 8 мамырында Чикаго қаласында радиологиялық бомба ("кір бомба") шабуылы жоспарлап жатқан деген күдікпен тұтқындалды. Ол 2002 жылдың 9 маусымына дейін куәгер ретінде ұсталды, содан кейін президент Джордж Буш оны жау жауынгері деп жариялады және азаматтық сотта сотталуға құқығы жоқ деп, Оңтүстік Каролинадағы әскери түрмеге ауыстырды. Падилла үш жарым жыл бойы жау жауынгері ретінде ұсталды. Азаматтық бостандықтарды қорғаушы топтардың қысымы мен сот процестері нәтижесінде ол 2006 жылы азаматтық түрмеге ауыстырылды. 2007 жылдың тамызында федералды сот оны адам өлтіруге қатысу және терроризмді қаржыландыру бойынша кінәлі деп тапты. Үкімет өкілдері бұрын Падилланың АҚШ-та "кір бомба" жасап, жаруды жоспарлағанын мәлімдеген еді, бірақ ол бұл қылмыспен ешқашан айыпталған жоқ. Бастапқыда ол 17 жылға сотталды, бірақ апелляциялық сотта жазасы 21 жылға ұзартылды. Оның әскерилердің өзіне қатысты жасаған қинау туралы шағымдары негізсіз деп танылды және сот құзыреті мәселелеріне байланысты қарастырылмады.

Ерте өмір

Хосе Падилла Нью-Йорк қаласының Бруклин ауданында, Пуэрто-Рикодан шыққан Эстела Обрегон мен оның күйеуінің отбасында дүниеге келді. Кейін отбасы Иллинойс штатының Чикаго қаласына көшіп келді. Жастық шағында Падилла "Латин Кингз" көшелік бандасына қосылып, бірнеше рет тұтқындалды. Бандалық жылдары ол Хосе Ривера, Хосе Алисеа, Хосе Эрнандес және Хосе Ортис сияқты әртүрлі лақап аттарды қолданды. 14 жастағы кезде, ол банда мүшесін басына тепкеннен кейін, ауыр шабуыл жасады және кінәлі деп танылды, себебі сол банда мүшесі қайтыс болды. Соңғы түрме жазасын өтегеннен кейін, Падилла мұсылман әйелге үйленген соң ислам дінін қабылдап, Таяу Шығысқа көшіп кетті. Оның алғашқы діни ұстаздарының бірі зорлық-зомбылыққа қарсы философияны уағыздаған ислам мұғалімі болды, және Падилла сол кезде ұстазының үйретулеріне адал болғандай көрінді. Флорида штатының Форт-Лодердейл қаласында тұрғанда, Падилла, Адхам Амин Хассун сияқты "1990 жылдардың көп бөлігінде" Masjid Al Iman мешітіне барып, олардың достасқандары хабарланды. АҚШ билігі Хассунды радикалды ислам фундаменталистерімен, оның ішінде "Әл-Қаида" ұйымымен байланыста болды деп айыптады. Ливандық болып туған палестиналық Хассун 2002 жылы визасын мерзімінен асырғандығы үшін тұтқындалды. Оған дейін, Хассун жалған куәлік беру, қару-жарақ қолдану және басқа да құқық бұзушылықтар танылды.

Неке және отбасы

Флорида штатының Бровард округінің сот деректері 1994 жылдың 1 шілдесінде Падилла өзінің атын бір сөзбен – "Ибраһим" деп өзгерткенін көрсетеді. 1996 жылдың 2 қаңтарында ол осы есіммен Шери Мария Штульцке үйленді. Сот деректеріне сәйкес, олар 2001 жылдың наурыз айында ажырасты. 2001 жылдың қаңтар айында ол жергілікті бизнес газетінде ажырасуға ниетті екенін жариялаған хабарлама берді. Ажырасу қағаздарында ол Жозе Ибрагим Падилья деп көрсетілген.

Террористік іс-әрекет

2002 жылы баспасөзде шыққан мәліметтерге сәйкес, Падилла 2001 жылы және 2002 жылдың басында Ауғанстан-Пәкістан аймағында болған. Сол кезде Қорғаныс министрлігі, әл-Қаиданың жоғары лауазымды тұлғасы деп саналған Әбу Зөбайданың АҚШ-ты Падиллаға жеткізгенін мәлімдеген. Падилла Лахордағы әл-Қаиданың қауіпсіз үйінде радиологиялық қару, яғни "кір бомбалар" жасау және пайдалану бойынша оқытылған деген айып тағылды. Падилла мен Ұлыбритания азаматы Биньям Мохаммед Лахордағы қауіпсіз үйден АҚШ-қа барып, террористік шабуылдар жасау үшін тартылған деген күдік болды. Алайда, кейінгі мәліметтер көрсеткендей, "кір бомба" жоспары Пәкістаннан қашу үшін жасалған алдау болуы мүмкін, және ол уранды ыдыстармен мүмкіндігінше жылдам айналдырып, H бомбасын қалай жасауға болатынын сипаттайтын интернет әзіл-қалжың сайтына негізделген. 2003 жылғы ЦРУ-ның бір құжатында бұл сатиралық мақаланың "сансыз техникалық қателіктерге толы екені, оның нұсқауларын орындауға тырысқан кез келген адамның өліміне әкелуі мүмкін, ал ядролық жарылысқа мүлде әкелмейтіні" жазылған.

АҚШ Жоғарғы соты

2004 жылдың 20 ақпанында Жоғарғы Сот үкіметтің шағымын қарауға келісті. 2004 жылдың сәуір айында Жоғарғы Сот «Рамсфелдке қарсы Падилья» ісін қарады, бірақ 2004 жылдың 28 маусымында сот техникалық негіздермен шағымды қабылдамады, себебі ол Падилья қамауда отырған Оңтүстік Каролина штатының орнына Нью-Йорктегі федералды сотқа бұрыс жіберілген. Сот Падильяның тікелей күзетшісі болып табылатын теңіз бригадасының командирінің орнына қорғаныс министрін habeas corpus ісі бойынша жауапты тұлға ретінде көрсетуде қателік болды деп шешті.

Оңтүстік Каролинаның аудандық соты

Іс Оңтүстік Каролина округінің АҚШ округ сотына қайта жіберілді, және 2005 жылдың 28 ақпанында сот үкіметке Падильяны айыптау немесе босату туралы шешім қабылдауды бұйырды. 2005 жылдың 13 маусымында Жоғарғы Сот үкіметтің оның ісін тікелей қарау туралы өтінішін қабылдамады, оның орнына алдымен Вирджиния штатының Ричмонд қаласындағы АҚШ Төртінші апелляциялық сотында қаралуын тапсырды. 2005 жылдың 9 қыркүйегінде Төртінші апелляциялық соттың үш судьясы президент Бушқа Падильяны қылмыс танытпастан ұстауға құқығы бар екенін мәлімдеді. Падильяның адвокаты айыптаудың уақытын Падилья ісі бойынша Жоғарғы Соттың жақын арада өтетін отырысынан қашумен байланыстырды: «Әкімшілік бұл мәселе бойынша Жоғарғы Сотпен тікелей қақтығыстан қашынбаққа тырысуда». АҚШ үкіметі үш жыл бұрынғы жасаған, Падильяның көп бөлігін жалғыздық камерада ұстауға себеп болған бастапқы айыптаулардың ешқайсысы жаңа айыптамаға енбеді, сондай-ақ АҚШ аумағындағы оқиғаларға қатысты ешқандай айып та қойылған жоқ. Democracy Now! былай деп хабарлады: «Бас прокурор Альберто Гонсалес Падильяның әскери қамақтан шығарылып, бірқатар қылмыстар бойынша айыпталып отырғанын жариялады» және «Айыптамада Падильяның АҚШ-та «кір қоршаған бомбаны» пайдалану жоспары туралы ешқандай сөз жоқ. Ол ел ішінде шабуылдар жасауды жоспарлағаны туралы да ештеңе айтылмаған. Ал «Аль-Қаида» туралы тікелей мәлімет те жоқ. Оның орнына, айыптама 1990 жылдары Чечня, Босния, Сомали және Косово сияқты елдерге бару үшін ақша жинаған және еріктілерді тартқан бес адамға қатысты істі көрсетеді. Падилья бұл құлқынға екіншілік рөл атқаратын сияқты көрінеді. Ол Ауғанстанда джихадтық оқу лагеріне барғаны айыпталады, бірақ оның адвокаттары айыптама оның террористік қызметке қатысқанына ешқандай дәлел ұсынбайды. Падилья жылдар бойы формальды айыпсыз әскери қамауда ұсталды. Сынаушылар мұндай процестің АҚШ үкіметіне азаматтарды шексіз мерзімге ұстауға, содан кейін сотта қаралатын істі ұсынбастан мүмкіндік беретінін айтты. 2005 жылдың 21 желтоқсанында АҚШ Төртінші апелляциялық соты теңіз бригінен азаматтық сотқа ауыстыруға рұқсат беруден бас тартты. Сот әкімшіліктің Жоғарғы Соттың қарауынан қашу үшін «қасақана дау тудыру» арқылы федералды сот жүйесін манипуляциялауда екенін айтты. «Істегі тактикалық өзгерістер [үкіметтің] сот алдындағы сенімділігіне нұқсан келтіреді» делінген мәлімдемеде. Бұл Падильяның адвокаттары президенттің өкілеттігін асыра пайдаланғаны туралы шағымданып, өтініш бергеннен кейін болды. 2006 жылдың 3 қаңтарында АҚШ Жоғарғы Соты Буш әкімшілігінің Падильяны әскери қамақтан азаматтық қамаққа ауыстыру туралы өтінішін қабылдады.

Қылмыстық іс жүргізу

Падилья Майами, Флорида қаласындағы қылмыстық іс бойынша үш қылмыстық айыптама бойынша айыпталды. Ол барлық айыптамаға кінәсіз екенін мәлімдеді. Сот отырысы 2007 жылдың 15 мамырында басталды және 3 айға созылды.

Падильяға қатысты айыптардың ішінара алынып тасталуы

Екі аптадан кейін төраға судья прокурорлардың "дәйексіз фактілермен келгенін" айтқаннан кейін, үкімет Падильяға қарсы үш айыптаудың бірін толығымен алып тастады, ал екіншісін жартылай алып тастады. 2006 жылғы 16 тамызда адам өлтіруге қатысты сөз байласу (мұңғы бас бостандығынан айыру жазасы) айыбы, оған тағылған қалған екі айыптың қайталануы ретінде тоқтатылды. Екінші айып – террористерге материалдық көмек көрсету үшін жасалған сөз байласу (бес жылға бас бостандығынан айыру), үшінші айып – террористерге материалдық көмек көрсету (он бес жылға бас бостандығынан айыру). Сот үкіметке айыптаманың екінші тармағы бойынша бір ғана қылмыстық кодекс тармағын таңдауды бұйырды. Алайда, 2007 жылғы 30 қаңтарда 11-ші округтің апелляциялық соты бұл шешімді күштен шығарып, "өлтіру, ұрлау және мүгедектік келтіру" бойынша айыптауды қайта жаңартып берді.

Қылмыстық іс жүргізудің кешігуі

2006 жылдың қазан айында ұсынылған екі қосымша өтініште Падильяны тұтқындау мен оған айып тағу арасындағы үкіметтің кешігуі салдарынан оның конституциялық құқығы – тез сотталуға құқығы бұзылғандықтан, іс тоқтатылуы керек деп мәлімделді. Бұл кешігу Падильяның жаугер ретінде ұсталғанға дейін болған тұтқындалуына байланысты, ал оны азаматтық қамауға алу кезінде емес.

Психикалық қабілет туралы тыңдау

2007 жылдың қаңтарында Падилья үшін 22 ақпанға психикалық салауаттылығын анықтау отырысы белгіленді. Қорғау тарапынан салауаттылықты бағалау үшін шақырылған екі психикалық денсаулық сарапшысы Падильяның сотқа қатысуға психикалық жағынан дайын еместігіне тоқтады; ал Түрмелер бюросы ұсынған үшінші сараптама оның психикалық жағынан қабілетті екенін көрсетті. Сот шешімімен Чарльстон түрмесінің техникалық директоры Сэнди Сеймур, түрме психологы Крейг Нобл, түрмедегі әлеуметтік жұмыскер Эндрю Круз, Майами федералдық ұстау орталығының төрт қызметкері және Қорғаныс министрлігінің адвокаты отырысқа қатысуға міндеттелді. 2007 жылдың 22 ақпанында өткен психикалық салауаттылық отырысында Падильяның қорғанысы жалдаған психиатр доктор Анжела Хегарти, Падильяны 22 сағат тексергеннен кейін, оның сотқа қатысуға психикалық жағынан жарамсыз екеніне сенетінін мәлімдеді. Оның сөзіне қарағанда, ол "беттік құрысу, әлеуметтік байланысқа қабілетсіздік, назар шоғырландыруда қиындықтар және Стокгольм синдромының бір түрі" сияқты белгілерді көрсеткен. Сондай-ақ сотқа "Оның адвокаттың көмегіне қатысуға қабілеті жоқ деп санаймын. Ол қазіргі ісі туралы сөйлеуде үлкен қиындықтарды бастан өткеріп жатыр" деді. Оның екі серігі 15 жыл 8 ай және 12 жыл 8 ай мерзімге сотталды.

Қылмыстық үкімге тікелей шағымдану

2008 жылдың 28 ақпанында Падилла өзінің айыпталуын және үкімін шағымдады, ал үкімет оған қарсы шағымдады. "Уолл-стрит журналы" редакциондық мақаласында былай деді: "Падилланы сотқа берген адвокаттар әділетке емес, "заң соғысына" қызығушылық танытуда, яғни АҚШ шенеуніктерін жеке жауапкершілік қорқынышымен терроризмге қарсы күрестен бас тартуға мәжбүр ету арқылы осы күресті әлсіретуге тырысуда". 2012 жылдың қаңтар айында төртінші апелляциялық сот төменгі соттың шешімін күшінде қалдырды және оның ісі көп рет қарастырылды.

Өкініш тым жұмсақ деп танылды

2011 жылдың 19 қыркүйегінде АҚШ-тың 11-ші апелляциялық округінің үш судьялық алқасы Падильяға тағайындалған 17 жылдық түрме жазасын күштен шығарды, бұл жаза тым жеңіл деп шешті. Олар істі төменгі сотқа жаңа үкім шығару үшін қайта жіберді. Сот: "Падильяға белгіленген 12 жылдық жаза [үкім шығару] ережелерінің ең төменгі шегінен де төмен, бұл осы кәсіби қылмыскерге үкім тағайындаудағы айқын қателіктерді көрсетеді". 2014 жылдың 9 қыркүйегінде аудандық сот Падильяны 21 жылға соттады. Падилья Колорадо штатындағы Флоренция қаласындағы ADX Florence түрмесінде жазасын өтеп жатыр. Падильяның тұтқындық нөмірі -; ол 2026 жылы босатылуы күтілуде.

Азаматтық іс жүргізу

2008 жылдың 4 қаңтарында Падилла және оның анасы Джон Юға қарсы Калифорнияның Солтүстік округінің АҚШ округтік сотында іс қозғады (Іс нөмірі CV08 0035). Арызда Падиллаға жасалған деген азаптауларға байланысты өтемақы талап етілді, және бұл қақтың Юдың 2002 жылдың тамызында шығарған, «Азаптау туралы меморандумдар» деп белгілі заңдық пікірлері арқылы рұқсат етілгені деп айтылды. Сотта Ю, өзінің меморандумдары арқылы Падиллаға деген азаптауға рұқсат бергендіктен, оған зиян келтіргені жарияланды. 2009 жылдың 28 маусымында алғашқы сот арызды қараусыз қалдырудың негізі жоқ деп шешті, себебі арызда айтылғанның бәрі рас деп есептелсе, Ю Падиллаға азаматтық өтемақы төлеуге жауапты болар еді. Бірақ 2011 жылдың 17 ақпанында округтік сот Падилланың 2007 жылдың 9 ақпанында басқа бұрынғы шенеуніктерге қарсы қозғаған тағы бір ісін қабылдамады. Леброн Рэмсфелдке қарсы, 764 F. Supp.2d 787 (D.S.C.). 2012 жылдың 23 қаңтарында АҚШ-тың төртінші апелляциялық соты бұл шешімді күшінде қалдырды. 2012 жылдың мамыр айында АҚШ-тың 9-шы апелляциялық соты Юдың Падиллаға қатысты жасаған әрекеттері үшін жауапкершілікке тартыла алмайтынына шешім шығарды, өйткені оның жасаған әрекеттері азаптауға жата маған, бірақ ол 2002-2003 жылдары заңмен азаптау деп анықталмаған.

Аттар

Адвокаттары мен басқалардың айтуынша, Падилья өзінің тегінің айтылуын дәстүрлі /p//ə/'/d//iː//j//ə/ pəDEEyə-ден /p//ə/'/d//ɪ//l//ə/ pəDILə-ге өзгертіпті. Падильяның арабша аты – Абдулла әл-Мухаджир, ол түрмеде жазасын өтеген кезде қолдана бастады, бұл есімнің мағынасы тікелей "көшпенді Абдулла" дегенді білдіреді. "Әл-Мухаджир" – қабылдаған тегі емес, лақап (эпитет). Падильяның Әбу Хамза әл-Мухаджирмен қандай да бір байланысы жоқ.