Абдурахман Хадр: Гуантанамодағы тұтқын және ЦАҚ-қа хабарлаушылық қызметі
Abdurahman Khadr
Абдуррахман Хадр – канадалық азамат, 2002 ж. Ауғанстанда ұсталған. Гуантанамода ұсталды, Аль-Каидамен байланысы күдіктелді, кейін ЦАҚ хабарласы болғанын мәлімдеді.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Канада азаматы (1982 жылы туған)
Canadian citizen (born 1982)
Абдурахман Ахмед Саид Хадр (عبد الرحمن أحمد سعيد خضر, ; 1982 жылы туған) – 2002 жылы Ауғанстанда «Аль-Каидамен» байланысы бар деген күдікпен ұсталғаннан кейін Кубадағы АҚШ-тың Гуантанамо шығанағындағы ұстау лагерінде соттан тыс қамауда ұсталған жаугер. Кейін ол ЦРУ-ға хабаршы болғанын мәлімдеді. АҚШ-тың PBS телеарнасының «Frontline» бағдарламасы растау сұрағанда агенттік бұл туралы пікір білдіруден бас тартты. 2003 жылдың күзінде босатылып, Канадаға қайтып келді. Ол «Аль-Каидамен» байланысы болған египеттік иммигрант Ахмет Хадрдың үшінші баласы және екінші ұлы. Оның кіші інісі Омар Хадр 2002 жылы Ауғанстанда атыс кезінде 15 жасында АҚШ әскерлерімен ұсталған; ол бірнеше жыл Гуантанамода ұсталды, бірақ 2012 жылдың қыркүйегінде Канаданың күзетіне берілді.
Abdurahman Ahmed Said Khadr (عبد الرحمن أحمد سعيد خضر, ; born 1982) is a Canadian citizen who was held as an enemy combatant in extrajudicial detention in the United States Guantanamo Bay detainment camps, in Cuba, after being detained in 2002 in Afghanistan under suspicion of connections to Al Qaeda. He later claimed to have been an informant for the CIA. The agency declined to comment on this when asked for confirmation by the United States' PBS news program Frontline. He was released in the fall of 2003 and ultimately returned to Canada. He is the third child and second son of Ahmed Khadr, an Egyptian immigrant who was known for ties to al Qaeda, and his wife Maha el Samnah, who is Palestinian. His younger brother Omar Khadr was captured by United States forces separately at the age of 15 in Afghanistan in 2002 during a firefight; he was held in Guantanamo for several years but transferred in September 2012 to Canadian custody.
Ерте өмір және білім
Абдурахман Хадр 1982 жылы Бахрейннің Манама қаласында Ахмет Хадр мен Маха әл-Самнаның ұлы ретінде дүниеге келді. Оның ата-анасы Мысыр мен Палестинадан Канадаға көшіп келген иммигранттар болатын, сонда танысып, үйленді. Әкесі Оттавада магистратураны бітіріп, кейін Бахрейнде жұмыс істеуге кірісті. Ахмет Хадр 1980-жылдардың басында Ауғанстанға кеңес әскерлері басып кіргеннен кейін Пәкістанға сапар шекті және 1985 жылы отбасын сол жерге көшірді. Ол афғанстандық босқындарға көмек көрсететін қайырымдылық қорындарында жұмыс істеді. Жастық шағында Абдурахман Хадр отбасында "қиын бала" ретінде танымал болды, жиі үйден қашып, проблемаларға ұшырады, ережелерді орындаудан бас тартты, алкоголь ішіп, темекі шегетін. Оның үлкен әпкесі мен ағасы, үш кіші інісі және кіші әпкесі болды. 1994 жылы, 12 жасында Хадр ағасы Абдулламен бірге Халдендегі оқу-жаттығу лагеріне жіберілді, онда оған Осама деген лақап ат берілді. 1997 жылы аға-інілер арасындағы дауды үлкен Әбу Лейт әл-Либи реттеді, ол Дубай қаласы және импортталған Ferrari туралы айтып, олардың сенімі мен құрметін жеңіп алды; кейіннен Абдурахман оны "өте керемет" деп сипаттады. Абдурахман сондай-ақ әкесін өзіне жылқы сатып алуға көндірді. Бір күні екі жылқы төбелескенде, жас бин Ладен Қадрға тапаншаны бағыттап, оның бағалы араб жылқысы өлтірілместен бұрын төбелесті тоқтатуды талап етті. 1998 жылдың 20 тамызында әл-Фаруқ оқу-жаттығу лагері американдық крылаты зымырандарымен бомбаланды, соның салдарынан Хадрдың досы Амр Хамед қаза тапты. Кейін Хадр жас кезінде досының өлімі үшін американдықтарды жек көргенін айтты. Ол бірнеше рет тұтқындалып, әр жолы босатылғанын да мәлімдеді. "Нью-Йорк Таймс" газеті кейіннен 2003 жылдың наурыз айында ЦРУ Хадрға келісімшарт ұсынғанын және оны Гуантанамодағы американдық барлау қызметі үшін тыңшы ретінде жұмыс істеуге шақырғанын, оған 5000 доллар және ай сайын 3000 доллар жалақы төленетінін жазды. Кубада Хадр түрмедегі өзге тұтқындардан ақпарат жинаумен айналысты, содан кейін ол тағы бес ай X Ray лагерінде өткізді, онда ол ЦРУ-дың жасырын оператившісі ретінде оқытылғанын мәлімдеді. Қорғаныс министрлігі Гуантанамодағы барлық тұтқындардың (оннан басқа) бойы мен салмағы туралы мәліметтерді жариялады. АҚШ кейіннен Хадрдың 2003 жылдың шілдесінде лагерден шығарылғанын хабарлады. Алайда, "Вашингтон Пост" газеті 2003 жылдың 9 қазанында генерал Джеффри Миллер мен оның штабы және Халықаралық Қызыл Крест комитетінің (ХҚК) Винсент Кассар арасындағы кездесудің қорытындысын жариялады. Онда лагерь әкімдерінің ХҚК-ға Хадр және тағы үш тұтқынға қол жеткізуге рұқсат бермейтіні, себебі бұл "әскери қажеттіліктерге" байланысты екені айтылды. Хадр кейіннен жалған паспорт алғанын және ЦРУ директоры Джордж Тенетке тиесілі Gulfstream ұшағына отырғанын айтты. Ол Португалияда тоқтағаннан кейін Боснияға келді, онда Сараеводағы мешіттерде тыңшылық операциясын жүргізуді сұрады. Хадр түрлі елдердегі Канада елшіліктеріне хабарласуға тырысқанын, бірақ олардың ешқайсысы оған жауап бермегенін мәлімдеді. Сараевода жүргенде ол әжесі Фатма әл-Самнаға телефон соғып, канадалық БАҚ-қа барып, өзінің Канадаға қайта кіруіне тыйым салынғанын айтуын өтінді. Соңында ол Босниядағы Канада елшілігінде қабылдауға ие болды және 2003 жылдың 30 қарашасында Канадаға қайтып оралды. 2003 жылдың 4 желтоқсанында Хадр өзінің адвокаты Рокко Галатимен бірге баспасөз конференциясын өткізді. Ол терроризмге қарсы соғыстағы рөлін талқылады, бірақ кейіннен ЦРУ-мен ынтымақтастық туралы мәлімдемесінен бас тартты. Келесі айда ол "Торонто Стар" газетінің хабарлауынша, ол америкалықтарға әкесінің орналасқан жері туралы ақпарат бергені үшін босатылған деген хабарды жоққа шығарды. Әбдірахман босатылғанға дейін екі апта бұрын Пәкістан әскері оның әкесін Вазиристан аймағында өлтірген.
Abdurahman Khadr was born in Manama, Bahrain in 1982, the son of Ahmed Khadr and Maha el Samnah. Egyptian and Palestinian immigrants to Canada who had become naturalized citizens there, and met and married. His father went to graduate school in Ottawa, and then started working in Bahrain. Ahmed Khadr visited Pakistan after the Soviet invasion of Afghanistan in the early 1980s, and brought his family to Pakistan in 1985. There he worked for charities assisting Afghan refugees. In his youth, Abdurahman Khadr was known as the "problem child" in the family, frequently running away and getting in trouble, refusing to follow rules, drinking alcohol and smoking cigarettes. He had an older sister and brother, three younger brothers and a younger sister. In 1994, at the age of 12, Khadr was sent to Khalden training camp along with his older brother Abdullah, where he was given the alias Osama. In 1997, a dispute between the brothers was mediated by the older Abu Laith al Libi, who earned their confidence and respect telling them about the city of Dubai and imported Ferraris; he was later described as "really cool" by Abdurahman. Abdurahman successfully persuaded his father to buy him a horse, too. Once, when the two horses fought, the young bin Laden pointed a gun at Khadr, yelling at him to stop the fight before his prized Arabian was killed. On August 20, 1998, the Al Farouq training camp was bombed by American cruise missiles and Amr Hamed, a friend of Khadr's, was killed. Khadr later said that as a youth, he had hated the Americans for killing his friend. He later claimed to have been captured several other times, and released each time. The New York Times later reported that the CIA offered Khadr a contract in March 2003 and asked him to work as an infiltrator for American intelligence in Guantanamo, to be paid $5,000 and a monthly stipend of $3000. While in Cuba, Khadr worked to obtain information from his fellow inmates before spending five additional months at the Camp X Ray prison, where he claims to have been given training as an undercover CIA operative. The Department of Defense published height and weight records for all but ten of the captives held in Guantanamo. The United States later said that Khadr had been removed from the camp in July 2003. However, The Washington Post reported that an October 9, 2003, memo summarized a meeting between General Geoffrey Miller and his staff and Vincent Cassard of the ICRC; it acknowledged that camp authorities were not permitting the ICRC to have access to Khadr and three other detainees, due to "military necessity". Khadr says he was later given a bogus passport and boarded a Gulfstream jet assigned to CIA Director George Tenet. He said that after a stop over in Portugal, he landed in Bosnia where he was asked to conduct a spy operation at mosques in Sarajevo. Khadr states that he tried to approach Canadian embassies in various nations and was rebuffed at all of them. He phoned his grandmother Fatmah el Samnah while in Sarajevo and asked her to go to the Canadian media and tell them that he had been stranded and refused entry back into Canada. He was finally granted admission to the Canadian embassy in Bosnia and was flown back to Canada on November 30, 2003. On December 4, 2003, Khadr held a press conference with his attorney Rocco Galati. He discussed his role in the War on Terror, but omitted later claimed cooperation with the CIA. The following month, he denied reports by the Toronto Star that he had been released in exchange for giving the Americans information on the location of his father, who was killed by Pakistani soldiers in Waziristan two weeks before Abdurahman's release.
Сұхбаттар
2004 жылдың наурыз айында Хадр PBS телеарнасына үш сұхбат берді, ол «Әл-Қайданың ұлы» деген деректі фильмнің негізі болды. (Ол полиграф тестілеуін көбінесе өтті.) Ол «Әл-Қайда отбасында» өскенін айтты және әкесінің содырлармен байланыс жасауына наразы екенін мәлімдеді. Хадр өмірі туралы бірнеше қайшылы мәліметтер келтірді. Мысалы, ол Ауғанстандық оқу лагерьлеріне 9 жасында барғанын және 2003 жылға дейін сонда болғанын айтты, тіпті ол лагерьден қуылғаннан және АҚШ-та тұтқындалғаннан кейін де.
In March 2004, Khadr gave a series of three interviews to PBS, which became the basis of a documentary entitled Son of al Qaeda. (He had largely passed a polygraph test.) He claimed to have grown up in "an al Qaeda family", and said that he resented his father's associating with militants. Khadr has offered a number of conflicting accounts of his life. For example, he has claimed that he was as young as 9 when he began attending Afghan training camps, and that he remained in them until as late as 2003, years after he had not only been kicked out of the camps, but was detained by the United States.
Паспорт беру
2004 жылдың шілдесінде Хадрға генерал-губернатор Адриен Кларксон, Сыртқы істер министрі Билл Грэмнің тікелей кеңесі бойынша, корольдік құқықтарды пайдалана отырып, Канада паспортын беруден бас тартты. Грэхам бұл шешімнің «Канаданың ұлттық қауіпсіздігі мен Ауғанстандағы канадалық әскерлерді қорғау мүддесінде» қабылданғанын мәлімдеді. Сол кезде Канаданың паспорттық ережесінде ұлттық қауіпсіздік бас тарту себебі ретінде көрсетілмеген. Бірақ, кейін 2004 жылдың 22 қыркүйегінде, ол осы ережеге қосылды. Ережеге енгізілген түзетулерге сәйкес, министр ұлттық қауіпсіздік негіздерімен паспортты беруден бас тартуға, жаңартудан бас тартуға немесе қайтарып алуға құқылы болды. Хадр министрдің шешімін сотқа шағымдануға өтініш білдірді. 2006 жылдың 8 маусымында Федералды сот министрдің Канаданың паспорттық ережесінде белгіленген нақты өкілеттік болмаған жағдайда Хадрдың паспортын беруден бас тартуға құқығы жоқ екенін қабылдады, бірақ сот шешімінің қосымша бөлігінде (obiter dicta) егер ереже өзгертілсе (сол сияқты өзгертілгендей), Хадр қайтарып алынуға қарсы шағымдана алмайтынын айтты. 2006 жылдың 30 тамызында Сыртқы істер министрі Питер МакКей, премьер-министр Стивен Харпердің қолдауымен, Хадрдың өтінішін тағы да қабылдамады, бұл жолы жаңадан өзгертілген Канаданың паспорттық ережесіне сүйене отырып.
In July 2004, Khadr was denied a Canadian passport by Governor General Adrienne Clarkson, on the explicit advice of Foreign Affairs Minister Bill Graham, by invoking the royal prerogative. Graham claimed the decision was "in the interest of the national security of Canada and the protection of Canadian troops in Afghanistan." National security was not listed as a ground of refusal in the Canadian Passport Order at the time. It was, however, added as a ground shortly thereafter, on September 22, 2004. Under the terms of the amendment, the Minister was empowered to revoke or refuse to renew or issue a passport on national security grounds. Khadr sought judicial review of the Minister's decision. On June 8, 2006, the Federal Court ruled that the Minister did not have the power to deny Khadr's passport in the absence of specific authority set out in the Canadian Passport Order, but stated in obiter dicta that if the Order were to be amended (as it had been after the fact), Khadr would likely not be able to challenge the revocation. On August 30, 2006, the Minister of Foreign Affairs, then Peter MacKay, with the support of Prime Minister Stephen Harper, again denied Khadr's application, this time on the basis of the now amended Canadian Passport Order.
Әртүрлі талаптар
Махмуд Джабалла Пешаварда болған кезде Ахмет Хадрмен ешқашан кездеспегенін айтса да, Абдурахман Хадр қалада Джабалланы көріп жүргенін айтады. ЦРУ Хадрдан Халденге барған канадалықтардың есімдерін сұрағанда, ол Амер ел Маати, Ахмад ел Маати, Амр Хамед және Әзірбайжандағы елшілікке шабуыл жасауға сүмелектескені үшін тұтқындалған, тек Идрис деп білетін тағы бір канадалықты атады. Ол отбасының «Әл-Қаидамен» жаттығуға келген канадалықтар үшін қонақ үй ішкізгенін айтты.
Although Mahmoud Jaballah has said that he never met Ahmed Khadr while in Peshawar, Abdurahman Khadr has said that he had seen Jaballah around the city. When the CIA asked Khadr for the names of Canadians who had attended Khalden, he listed Amer el Maati, Ahmad el Maati, Amr Hamed and another Canadian he knew only as Idriss, who was arrested for conspiring to attack an embassy in Azerbaijan. He has said that his family ran a guesthouse for Canadians wanting to train with al Qaeda.