Расул против Буша: Гуантанамо тұтқындарының сотқа шағымдану құқығы
Rasul v. Bush
Расул против Буша: АҚШ Жоғарғы Сотының Гуантанамо тұтқындарының сотқа шағымдану құқығын мойындаған маңызды шешімі. Хабеас корпустың мәні, терроризмге қарсы күрес.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Расул Бушқа қарсы, 542 U.S. 466 (2004) – АҚШ Жоғарғы Сотының маңызды шешімі. Бұл шешімде сот Гуантанамодағы тұтқын лагерінде ұсталған шетел азаматтарының ұсталуының заңдылығын тексеру үшін федералдық соттарға хабеас корпус талаптарымен жүгінуге құқығы бар екенін қарар берді. 2004 жылғы 28 маусымдағы 6–3 дауыспен қабылданған сот шешімі Гуантанамо шығанағында ұсталған шетел азаматтарының өтініштерін қарауға соттың құзыреті жоқ деген D.C. апелляциялық сотының бұрынғы шешімін жойды. Бас талапкер, британдық азамат Шафик Расул, «Типтон Үштігінің» бірі болды. АҚШ 2004 жылғы наурыз айында үш адамды шешім жарияланғанға дейін Ұлыбританияға жеткізіп, үкімет оларды ертесі күні босатты.
Rasul v. Bush, 542 U. S. 466 (2004), was a landmark decision of the United States Supreme Court in which the Court held that foreign nationals held in the Guantanamo Bay detention camp could petition federal courts for writs of habeas corpus to review the legality of their detention. The Court's 6–3 judgment on June 28, 2004, reversed a D. C. Circuit decision which had held that the judiciary has no jurisdiction to hear any petitions from foreign nationals held in Guantanamo Bay. The lead petitioner, British citizen Shafiq Rasul, was one of the Tipton Three. The U. S. transported the three men to the United Kingdom in March 2004 before the decision was handed down, and the government released them the next day.
Әскери тәртіп
2001 жылдың 14 қыркүйегінде Конгресс 11 қыркүйектегі шабуылдарға жауап ретінде терроризмге қарсы жаһандық соғыс жүргізу үшін АҚШ Президентіне кең өкілеттіктер берген, террористерге қарсы әскери күш қолдануға рұқсат беретін заңды қабылдады. Мемлекеттік хатшы Колин Пауэлл және Мемлекеттік департаменттің заң кеңесшісі Уильям Говард Тафт IV Президенттің Женева конвенцияларын сақтау керектігін айтты. Полковник Лоуренс Моррис Нюрнбергтік сот үлгісінде ашық тыңдаулар өткізуді ұсынды. АҚШ Армиясының Бас судья-адвокаты генерал Томас Ромиг жаңа әскери трибуналдарды қолданыстағы әскери соттардың үлгісімен құруды ұсынды. Бұл істердің бәрі Колумбия округінің АҚШ округтік сотында қаралып, сот оларды біріктіріп, "Расул Бушқа қарсы" ісі ретінде қарады. Әрбір шағымда үкімет тұтқынға достарымен, отбасымен немесе адвокаттарымен сөйлесуге мүмкіндік бермегені және оның соғыста жау жауынгері екендігі туралы мәселе бойынша ешқандай тыңдау өткізбегені айтылды.
On September 14, 2001, Congress passed the Authorization for Use of Military Force Against Terrorists, giving the President of the United States broad powers to prosecute a Global War on Terror in response to the September 11 attacks. Secretary of State Colin Powell and State Department Legal Advisor William Howard Taft IV advised that the President must observe the Geneva Conventions. Colonel Lawrence Morris proposed holding public hearings modeled on the Nuremberg trials. Major General Thomas Romig, the Judge Advocate General of the United States Army, recommended any new military tribunals be modeled on existing courts martial. These cases were each filed in the United States District Court for the District of Columbia and the court decided them together, consolidating them under Rasul v. Bush. Each of the filings alleged that the government had not allowed the detainee to speak at all to friends, family or lawyers, and had not given him any hearing whatsoever on the question of whether he was an enemy combatant in the war.
АҚШ аудандық соты
2002 жылдың 30 шілдесінде АҚШ аудандық судьясы Коллин Коллар Котелли Кубадағы тұтқындардың АҚШ соттарына қатынасу мүмкіндігі жоқ екенін айтып, олардың шағымдарын қабылдамады. АҚШ Жоғарғы Сотының "Джонсонға қарсы Айзентрагер" ісіне сілтеме жасап, АҚШ соттарының АҚШ басқаруындағы неміс түрмесінде ұсталған неміс соғыс қылмыскерлеріне қатысты юрисдикциясы жоқ екенін еске салды. Осыған сәйкес, аудандық сот АҚШ соттарының юрисдикциясы тек АҚШ-тың егемендігі бар аумақта ғана қолданылатынын мәлімдеді. Гуантанамо шығанағына қатысты Кубамен жасалған келісімшартта Кубаның техникалық тұрғыдан "жоғары егемендігі" бар екені көрсетілгендіктен, сот Гуантанамо шығанағын АҚШ-тың егеменді аумағы деп санамай, шетел азаматтарына АҚШ-та сот процесін өткізуге болмайды деген шешім қабылдады. Арыз берушілер АҚШ-тың бұл аймақта толыққанды билікке ие екенін атап көрсетті.
U. S. District Judge Colleen Kollar Kotelly denied the detainees' petitions on July 30, 2002, finding that aliens in Cuba had no access to U. S. courts. Citing Johnson v. Eisentrager, , in which the U. S. Supreme Court ruled that U. S. courts had no jurisdiction over German war criminals held in a U. S. administered German prison, the District Court ruled that U. S. courts have jurisdiction only in a territory where the U. S. has sovereignty. Because the lease with Cuba regarding Guantanamo Bay stated that Cuba technically has "ultimate sovereignty", the court held Guantanamo Bay could not be considered a sovereign territory of the United States and therefore foreign nationals could not be given a trial in the U. S. The plaintiffs pointed out that the U. S. has all effective powers in the area.
АҚШ-тың апелляциялық соты
Ал Ода мен АҚШ арасындағы іс бойынша АҚШ-тың Колумбия округінің апелляциялық сотының алқасы, оның құрамына судья А. Реймонд Рэндольф, судья Меррик Гарланд және судья Стивен Ф. Уильямс кірді, 2003 жылғы 11 наурызда шешімді қолдады.
In Al Odah v. United States a panel of the United States Court of Appeals for the District of Columbia Circuit including Judge A. Raymond Randolph, Judge Merrick Garland, and Judge Stephen F. Williams affirmed on March 11, 2003.
Жоғарғы Сот
АҚШ Жоғарғы Соты 2003 жылдың қараша айында, үкіметтің наразылығына қарамастан, Гуантанамода ұсталып отырғандардың істерін қарауға келісті, атап айтқанда, "Расул Бушқа қарсы" ісі, ол "Аль Одах Бушқа қарсы" ісімен (соңғысында он екі кувейттік ер адам өкілдік етті) біріктірілді.
The Supreme Court of the United States, over the Government's objections, agreed in November 2003 to hear the cases of the Guantánamo detainees, namely Rasul v. Bush, which was consolidated with al Odah v. Bush (the latter represented twelve Kuwaiti men).
Расул мен Иқбалдың босатылуы
2004 жылдың 9 наурызында, тұтқындалғанына екі жыл өткен соң, АҚШ Расул мен Икбалды, сондай-ақ тағы үш британдық азаматты қандай да бір айып тағылмастан Ұлыбританияға жіберді. Ұлыбритания үкіметі өз азаматтары мен заңды түрде тұратын адамдарын қайтару үшін АҚШ-қа үнемі талап қойып келген. Ертесі күні Ұлыбритания үкіметі бес адамды айыпсыз босатты.
On March 9, 2004, two years after they were first detained, the U. S. released Rasul and Iqbal to the United Kingdom with no charges filed, along with three other British citizen detainees. The British government had been pressing the United States for the return of its citizens and legal residents. The next day, the UK government released all five men without charge.
Соттың пікірі
2004 жылдың 28 маусымында АҚШ Жоғарғы Соты Үкіметке қарсы шешім шығарды. Төреші Джон Пол Стивенс, оған Сандра Дей О’Коннор, Дэвид Саутер, Рут Бейдер Гинзбург және Стивен Брейер қосылды, тұтқындардың федералдық соттарға хабеас corpus бойынша шағымдануға заңдық құқығы бар екенін мәлімдеді. Сол күні Жоғарғы Сот Хәмди ісінде Рамсфелдке қарсы да Үкіметке қарсы шешім шығарды. Төреші Сандра Дей О’Коннор төрт судьяның көпшілік пікірін жазды, онда Гуантанамода ұсталған американдық азаматтың Конституцияның Әділетті сот процесі туралы ережесіне сәйкес федералдық соттарға хабеас corpus бойынша шағымдануға конституциялық құқығы бар екені анықталды.
On June 28, 2004, the Supreme Court of the United States decided against the Government. Justice John Paul Stevens, joined by Justices Sandra Day O'Connor, David Souter, Ruth Bader Ginsburg, and Stephen Breyer, held that the detainees had a statutory right to petition federal courts for habeas review. That same day, the Supreme Court ruled against the Government in Hamdi v. Rumsfeld. Justice Sandra Day O'Connor wrote the four justice plurality opinion finding that an American citizen detained in Guantanamo had a constitutional right to petition federal courts for habeas review under the Due Process Clause.
Сот төрешісінің шешімін келісуі
Сот төрешісі Энтони Кеннеди тек қана үкіммен келісті. Көпшіліктің "автоматты заңдық өкілеттік" туралы пікіріне қосылудан бас тартқан Кеннеди, "Гуантанамо шығанағының мәртебесі және ұсталғандарды сотқа дейін шексіз уақытқа қамауда ұстау фактісі" ескеріліп, федералдық соттың қарауына рұқсат етіледі деп санайды.
Justice Anthony Kennedy concurred only in the judgment. While refusing to join the majority's opinion's view of "automatic statutory authority", Justice Kennedy felt federal court jurisdiction is permitted, "in light of the status of Guantanamo Bay and the indefinite pretrial detention of detainees".
Скалаиа судьяның қарсылығы
Сотталушы Антонин Скалия, Бас судья Уильям Ренквист және судья Кларенс Томас оған қосылып, қарсы пікір білдірді. Көпшіліктің заңдық түсіндірмесіне қарсы шығып, судья Скалия былай деп жазды: "Соғыс уақытында және әскери қолбасшыларымыздың бұрынғы нақты белгіленген заңға сенуіне кедерес келтіретін, мұндай үлкен қателік жасау – ең жаман түрдегі сот авантюризмi".
Justice Antonin Scalia, joined by Chief Justice William Rehnquist, and Justice Clarence Thomas, filed a dissenting opinion. Attacking the majority's statutory interpretation Justice Scalia wrote, "for this Court to create such a monstrous scheme in time of war, and in frustration of our military commanders' reliance upon clearly stated prior law, is judicial adventurism of the worst sort."
Кейінгі дамуы
АҚШ үкіметі Хикс пен Хабибке әскери комиссияда қылмыс тағуды жоспарлап отырғанын жариялады. Хабиб 2005 жылдың қаңтарында босатылды, себебі «Вашингтон Пост» газеті оның тұтқындалғаннан кейін көп ұзамай ЦРУ-ның Пакистаннан Мысырға құпия түрде жеткізілгені туралы хабарлады. Ол Мысырда бес ай бойы ұсталып, азаптау арқылы тергеуге алынды, содан кейін Пәкістанға қайтарылып, әскери күзетке беріліп, Гуантанамоға жіберілді.
The United States Government announced that it planned to charge Hicks and Habib before a military commission. Habib was released in January 2005, after the Washington Post reported his extraordinary rendition from Pakistan to Egypt by the CIA soon after his arrest. He was held and interrogated under torture in Egypt for five months before being returned to Pakistan, and then transferred to military custody and Guantanamo Bay.
Сотшы Ратледждің ықпалы
Заң факультетін бітіргеннен кейін Джон Пол Стивенс судья Уайли Блоунт Ратледждің кеңсесінде заң кеңесшісі болып жұмыс істеді. «Аренс Кларкқа қарсы» (1948) ісінде Сот Эллис аралына аумақтық юрисдикция берілмегенін шешті, бұл судья Рутледжді Стивенс көмектескен қарсылық білдіруге итермеледі. Тұтқындардың Колумбия округінің АҚШ округтік сотына берген хабеас өтініштері екі іске біріктірілді. Бір жағдайда судья Ричард Леон 2005 жылдың 19 қаңтарында тұтқындардың өтінішін «құқықтық қорғалатын Конституциялық құқықтары жоқ» деп қабылдамады. Екінші жағдайда судья Джойс Хенс Грин 2005 жылдың 31 қаңтарында тұтқындардың өтінішін қанағаттандырып, CSRT-нің тұтқындардың Женева конвенциясы мен АҚШ Конституциясының Бесінші түзетуі бойынша құқықтарын қорғау үшін жеткіліксіз екенін анықтады. 2005 жылдың 15 шілдесінде округтік соттың судьясы А. Реймонд Рэндольф, содан кейін округтік судья Джон Робертс және судья Стивен Ф. Уильямстан тұратын алқа төменгі сатыдағы шешімдерді күштен шығарып, тұтқындардың өтініштерін қабылдамады. 2005 жылдың 7 қарашасында Жоғарғы Сот бұл шешімді қарауға келісті. 2005 жылдың 30 желтоқсанында Конгресс «Тұтқындарды ұстау туралы» заңды қабылдады, ол заңға өзгеріс енгізіп, тұтқындардың сотқа хабеас өтінішімен жүгіну құқығын жойды. Әділет Стивенс бес судьяның көпшілігі үшін жазған, соттардың Конгресс DTA-ны қабылдамас бұрын берілген тұтқындардың өтініштерін қарауға құзыреті бар екенін және CSRT-лер Әскери соттың бірыңғай кодексінде бекітілген Женева конвенциясының стандарттарын бұзғанын анықтады.
Directly after law school, John Paul Stevens worked as a law clerk to Justice Wiley Blount Rutledge. In Ahrens v. Clark (1948), the Court held that no federal court had been given territorial jurisdiction over Ellis Island, provoking Justice Rutledge to file a dissent Stevens helped draft. Detainee's habeas petitions to the United States District Court for the District of Columbia were consolidated into two cases. In one, Judge Richard J. Leon rejected the detainees petition because they "have no cognizable Constitutional rights" on January 19, 2005. In the other, Judge Joyce Hens Green granted the detainees petition, finding the CSRTs were insufficient to protect the detainees rights under the Geneva Convention and the Fifth Amendment to the United States Constitution on January 31, 2005. On July 15, 2005, a panel of the D. C. Circuit made of Judge A. Raymond Randolph then Circuit Judge John Roberts and Judge Stephen F. Williams vacated the lower rulings and threw out the detainees' petitions. On November 7, 2005, the Supreme Court agreed to review that judgment. On December 30, 2005, Congress responded by passing the Detainee Treatment Act, which changed the statute to explicitly strip detainees of any right to petition courts for habeas review. Justice Stevens, writing for a five justice majority, found that courts had jurisdiction to hear those detainees' petitions which had been filed before Congress enacted the DTA and that the CSRTs violated the Geneva Conventions standards enacted in the Uniform Code of Military Justice.
Бумдиен Бушқа қарсы (2008)
Конгресс 2006 жылғы Әскери комиссиялар туралы заңды қабылдады, ол CSRT-ге заңдық мәртебе берді және тұтқындарды кері күшпен сотқа хабеас корпусқа шағымдану құқығынан айырды. 2007 жылдың 20 ақпанында округ сотының судьясы А. Реймонд Рэндольф, судья Дэвид Б. Сентелл қосылған күйде, заңды қолдап, судья Джудит В. Роджерстің қарсылығына қарамастан тұтқындардың шағымдарын қабылдамады. 2008 жылдың 12 маусымында АҚШ Жоғарғы Соты Бумдиен Бушқа қарсы істе Үкіметке қарсы шешім шығарды. Әділет министрі Энтони Кеннеди бес судьяның көпшілігі атынан жазып, тұтқындардың АҚШ Конституциясына сәйкес федералдық соттарға хабеас корпусқа шағымдануға құқығы бар екенін анықтады. Әділет министрі Антонин Скалия бұл шешімге күшті қарсылық білдіріп, "бұл шешім, әрине, көбірек американдықтардың қаза болуына әкелуі мүмкін" деп жазды.
Congress responded by passing the Military Commissions Act of 2006, which gave statutory authorization to the CSRTs and was explicit in retroactively stripping detainees of any right to petition courts for habeas review. On February 20, 2007, D. C. Circuit Judge A. Raymond Randolph, joined by Judge David B. Sentelle upheld the Act and dismissed the detainees' petitions, over the dissent of Judge Judith W. Rogers. On June 12, 2008, the U. S. Supreme Court decided against the Government in Boumediene v. Bush. Justice Anthony Kennedy, writing for a five justice majority, held that the detainees had a right to petition federal courts for writs of habeas corpus under the United States Constitution. Justice Antonin Scalia strongly dissented, writing that the Court's decision, "will almost certainly cause more Americans to be killed".