Кіріспе

Манхэттендегі Нью-Йорк метро станциясы

125th Street станциясы – Нью-Йорк метросының IRT Lenox Avenue желісіндегі станция. Гарлемдегі 125th Street (сондай-ақ Др. Мартин Лютер Кинг бульвары деп те аталады) және Lenox Avenue (сондай-ақ Малькольм X бульвары деп те аталады) қиылысында орналасқан. Бұл станцияда 2 және 3 пойыздары кез келген уақытта тоқтайды. 125th Street станциясы 1900 жылы мақұлданған қаланың алғашқы метро желісінің бір бөлігі ретінде Interborough Rapid Transit Company (IRT) үшін салынған. 125th Street станциясын қамтитын туннель бөлігінің құрылысы сол жылдың 2 қазанында басталды. Станция 1904 жылдың 23 қарашасында ашылды. 1910 жылы станция платформалары ұзартылды. 125th Street станциясында екі жақтан платформа және екі теміржол бар. Станция плитка және мозаикамен әсемделген. Платформалардан Ленокс даңғылының 125-ші көшемен қиылысына шығуға болады, бірақ олар тарифтік бақылау аясында бір-бірімен байланысты емес.

Құрылыс және ашылу

Нью-Йорктегі метро желісін салу жоспары 1864 жылға дейін жетеді. Метро жобаларын Уильям Барклай Парсонс басшылығындағы инженерлер тобы жасады, ол Rapid Transit Commission-ның бас инженеры болған. Жоспарда Нью-Йорк қалалық әкімшілігінен Манхэттеннің оңтүстік бөлігінен Үстіңгі Батыс жағына дейін метро желісі салынуы көзделген, онда екі тармақ Бронксқа солтүстікке қарай бағытталған. 1897 жылы жоспар ресми түрде қабылданды, ал 1899 жылдың соңында заңдық даулар шешілді. Осы жоспар метро құрылысын жүргізуді және желі ашылғаннан бастап 50 жылға пайдалануға жалға алу құқығын сақтауды қарастырды. Жер қазу жұмыстары салыстырмалы түрде оңай болды, себебі метро Ленокс даңғылының бір жағында орналасқан және айналып өтуге қажетті көше теміржолдары болған жоқ. Бастапқыда станция Ист-Сайд аймақтық және экспресс пойыздарымен қызмет көрсететін. Аймақтық пойыздар қалалық әкімшіліктен Ленокс даңғылына (145-ші көшеге) дейін қатынайтын. Экспресс пойыздардың оңтүстік терминалы South Ferry немесе Atlantic Avenue-де, ал солтүстік терминалы 145-ші көшеде немесе West Farms-те (180-ші көшеде) орналасқан. 1906 жылы 145-ші көшеге бағытталған экспресс пойыздары жойылып, West Farms экспресс пойыздары Бруклиндегі Atlantic Avenue-ге дейін жүріп тұрды.

Қызметтердің өзгеруі және станцияларды жаңарту

1909 жылы Нью-Йорк мемлекеттік қызмет комиссиясы жолаушылар тығырылуын азайту мақсатымен бастапқы IRT метросының бойындағы станциялардағы платформаларды ұзартуды ұсынды. 1910 жылғы 18 қаңтарда IRT-нің құрылыс шартында жасалған өзгерістерге сәйкес, компания станция платформаларын он вагондық экспресс және алты вагондық қалалық пойызға сыйымды етуге міндетті болды. Платформаларды ұзартуға жұмсалған 1,5 миллион доллардан (қазіргі шақтағы құны миллион долларға тең) өзге, қосымша кіреберістер мен шығу орындарын салуға 500 000 доллар (қазіргі шақтағы құны миллион долларға тең) жұмсалды. Бұл жаңарулар сыйымдылықты 25 пайызға арттыруы күтілді. 125-ші көше станциясының платформалары солтүстік және оңтүстікке қарай 17 метрге дейін ұзартылды. 1918 жылы Бродвей–Жетінші авеню желісі Таймс-сквер–42-ші көшеден оңтүстікке қарай ашылды, ал бастапқы желі H әрпіндей пішіндес жүйеге бөлінді. Қалалық пойыздар Саут-Ферриге, ал экспресс пойыздар Бруклинге жаңа Кларк-стрит туннелі арқылы бағытталды. Қала әкімшілігі 1940 жылғы 12 маусымда IRT-нің жұмысын өз қолына алды. IRT бағыттарына "R типі" вагондары енгізілгеннен кейін нөмірленген белгілер тағайындалды. Вагон паркінде әр бағыт үшін нөмірленген белгілері бар роллсайн тақталары орнатылды. Алғашқы R12 вагоны 1948 жылы пайдалануға берілді. Бұрын Батыс Фермдерге бағытталған Уайт Плейнс Роуд бағыты 2-ші, ал Ленокс авенюі–145-ші көше бағыты 3-ші болып белгіленді. Нью-Йорк қалалық көлік басқармасы (NYCTA) 1956 жылы станция платформаларының жиектеріне флуоресцентті шамдар орнату жоспарларын жариялады. 1959 жылы 2 және 3 бағыттары экспресс болып өзгертілді. 1959 жылғы қарашада Варшау құрылыс компаниясы IRT желілеріндегі он бес кіреберіс/шығу киоскісін, оның ішінде 125-ші көше станциясындағы төртін алып тастауға келісімшарт алды. Бұл қалалық деңгейде жүргізіліп жатқан, жүргізушілердің жаяу өткелдерді көруіне кедеріс келтіретін киоскілерді жою жөніндегі бастаманың бір бөлігі болды. 1968 жылғы 23 мамырда ақын Генри Думас Нью-Йорк қалалық көлік полициясының қызметкері тарапынан станцияның оңтүстікке қарай бағытталған платформасында қаза тапты. 1981 жылы MTA станцияны метро жүйесіндегі ең нашар күйдегі 69 станцияның тізіміне енгізді. 1998 жылғы 2 наурыздан бастап туннельдің жарылған еденімен бірге қайта құрылымдалу жұмыстары жүргізілді. Бұл Гарлем ағысы және басқа да жер асты суларының болуына байланысты көп жылдар бойы сақталған су мәселесін шешу үшін жасалды, бұл су тасқынына, зақымдануға және қызмет тоқтауына себеп болды. Жобаның құны 82 миллион долларды құрады және 1998 жылғы 12 қазанда аяқталды. Қайта құрылымдалу кезінде көптеген пойыздар IRT Лексингтон авенюі желісі арқылы басқа бағытқа ауыстырылды, ал пойыздар IRT Бродвей–Жетінші авенюі желісіндегі 137-ші көше–Сити колледж станциясына бағытталды. Ленокс авенюі желісінің екі жолы кезекпен тоқтатылып, аймақтағы басқа желілерге қосылатын қосымша шаттл автобустары ұзақ уақыт бойы жұмыс істеді.

Шығулар

Әр платформадан екі баспалдақ Ленокс даңғылы мен Батыс 125-ші көшесінің қиылысына жетеді. Оңтүстік платформадан баспалдақтар батыс бұрыштарына, ал солтүстік платформадан – шығыс бұрыштарына шығады.