Кіріспе

Карлайл Флойдтың операсы – американдық композитор Карлайл Флойдтың екі актілі операсы. Ол Флорида мемлекеттік университетінің фортепиано факультетінде жұмыс істеген кезінде либретто мен музыкасын жазған. Флойд оқиғаны Сусанна және ақсақалдар туралы апокрифтік әңгімеден бейімдеген, бірақ соңғы әңгіменің соңы жақсырақ аяқталады. Оқиға 18 жасар Сусанна Полкқа, күнәкар деп айыпталған, Теннесси штатының оңтүстігіндегі Нью-Хоуп-Вэлли таулы қалашығындағы қарапайым қызға арналған. Опера 1956 жылы Нью-Йорк музыка сыншыларының шеңберінен «Жаңа операның ең жақсысы» сыйлығын алды және 1958 жылы Брюссельде өткен Әлемдік көрмеде американдық музыка мен мәдениетті ұсыну үшін таңдалды (Фрэнк Корсаро қойған, Филлис Кертин мен Норман Трейгл қатысқан). Опера 1999 жылы Метрополитен операсында тұңғыш рет қойылды, онда Рене Флеминг атау рөлін, Джерри Хэдли Сэмді, ал Сэмюэл Рами Блитчті орындады. Рами сонымен қатар Серил Стюдермен Сусанна және Джерри Хэдлимен Сэм рөлінде операның толық жазбасын жасады. Басты рөлді сомдаған басқа да танымал сопранолар: Ли Венора, Джой Клементс, Фейс Эшам, Маралин Ниска, Нэнси Шейд, Диана Совьеро, Каран Армстронг, Келли Кадус және Филис Трейгл (Блитч рөлінде Майкл Девлинге қарсы). «Сусанна» – «Порги мен Бесс» операсынан кейін ең көп қойылатын американдық опералардың бірі. Ол премьера болған Флорида мемлекеттік университетінің Руби Даймонд аудиториясында 1955 жылдың 24 ақпанында 50 жылдығын тойлады. Алғашқы қойылымда Карлайл Флойд Флорида штатының құрметті гуманитар ғылымдары докторы атағын алды. Операның маккартизм мен 1950-ші жылдардың басында Американы институционалды Голливуд коммунистерінің басып алу қаупінен туындағаны болжанып жүреді. Операда опера жазылған кезде кеңінен талқыланбаған феминистік тақырыптар көп. Флойд бұл операның дәстүрлі операдан өзгеше болуын қалаған. Музыка көбінесе Аппалач халық әуендерімен сипатталады. Сондай-ақ, протестант гимндері мен классикалық музыка да бар. Операның ерекше бөлігі – Сусаннаның екінші актідегі «Таулардағы ағаштар» атты көтеріңкі және қайғылы ариясы, ол Аппалач халық әуендеріне ұқсас болғанымен, шын мәнінде Флойдтың өзінің шығармасы. 2019 жылы Рианнон Гидденс «Trees on the Mountains» әнінің халықтық нұсқасын «There Is No Other» альбомында жариялады.

Қысқаша мазмұны

Маккарти дәуірінде жазылған «Сузанна» апокрифтік «Сузанна мен ақсақалдар» ертегісіне негізделген. Теннесси штатының Нью-Хоуп-Вэлли қаласында, қарапайым отбасыдан шыққан, әдемі және әдепті Сузанна шіркеу қауымының жаушылығына тап болады. Опера шіркеуі ұйымдастырған би кешімен басталады; Сузаннаның сұлулығына қызғанышпен қарайтын әйелдер тобы, күйеулерінің назарын өзіне аударғаны үшін оны күндестіреді. Миссис Маклиннің айтуынша, одан көп нәрсе күтуге болмайды, өйткені оны мас ағасы Сэм тәрбиелеген. Соңында, қауымға жаңадан келген пастор Олин Блитч, жалған сөздерге қарамастан, Сузаннаны биге шақырады. Сол кеште Сузанна өзіне құштар Кішкентай Батқа – Миссис Маклиннің ұлы, сондай-ақ шіркеудің ақсақалының күйеуіне – би туралы айтады. Кішкентай Бат ағасы Сэм аң ауынан оралғаннан кейін дереу кетеді. Ертесі күні таңертең Сузанна үйінің жанындағы өзенде жалаңаш жуынып жатады, сол кезде оны шомылу рәсіміне арналған су іздеп жүрген ақсақалдар көреді. Олар өз құмарлықтарын жасырып, оның әрекетін арсыздық деп жариялайды. Кешке Сузанна шіркеуге кешкі асқа келеді, бірақ оны түсіріп жібереді, бұл оны қатты қыңырқалдырады. Кейіннен, неліктен одан бас тартқандарын ойлап, Кішкентай Бат оған ақсақалдар оны жалаңаш жуынғаны үшін айыптағанын, ал оны азғырғанын айтуға мәжбүр болғанын мойындайды. Кішкентай Бат Сузаннаға күнәсін мойындау керектігін айтады. Ол мойындауға ештеңе жоқ деп мәлімдесе де, Олин Блитч уағыз айтып жатқан құлшылыққа барады. Оны алға шығып сөйлеуге шақырғанда, ол қашып кетеді. Құлшылық аяқталғаннан кейін, пастор Блитч Сузаннаның үйіне барып, оның жаны үшін дұға етуді ұсынады. Ағасының үйде жоқ екенін білген Блитч оны зорлайды. Ертесі күні Блитч Сузаннаның бойжеткен екенін білгеннен кейін, оған келіп кешірім сұрайды. Ол өзін Сузаннаның мейіріміне тапсырады, бірақ ол оны кешіруден бас тартады. Блитч қауымға уағыз айтады, онда Құдай оған Сузаннаның әділетсіз сотталғанын аян арқылы көрсеткенін мәлімдейді, бірақ қауым оған сенбейді. Сузанна Сэмке оқиғаны айтқанда, ол Блитчті өлтіремін деп қорқытады және шомылу рәсіміне мылтығымен кетеді. Ол Блитчті атып өлтіреді. Сузанна ағасын өлтіруге итермелегеніне сенімді қауым оны аңғардан қуу үшін үйіне барады. Алайда, Кішкентай Бат оны алдын ала ескерткендіктен, қасқырлар келгенде ол мылтықпен күтіп тұр. Олар кері шегінеді, бірақ ол қоғаммен және өз әлемімен байланысын үзген.